Ze becijferen daarin dat een groeiend aantal mantelzorgers zich “ernstig belast” voelt. De omvang van deze groep is in tien jaar tijd met de helft toegenomen: van zo’n 400.000 tot ongeveer 600.000 mensen.
Langdurige en intensieve hulp
De stijging valt voor een deel te verklaren doordat het totale aantal mantelzorgers ook fors is gestegen in dezelfde periode, maar volgens de onderzoekers spelen meer factoren mee.
In 2014 verrichtten bijna 4,5 miljoen volwassen Nederlanders een vorm van mantelzorg; in 2024 waren er ruim 5,5 miljoen mantelzorgers. Ongeveer een op de vijf helpt intensief een ander met gezondheidsproblemen. Volgens de definitie van het onderzoek gaat het dan om meer dan acht uur per week, maar het gemiddelde ligt hoger: zo’n 25 uur per week.
Langdurige en intensieve hulp voor een ander eist vaak een tol: drie op de tien intensieve mantelzorgers hebben het er zwaar mee. In enquêtes antwoorden zij bijvoorbeeld bevestigend op stellingen als “de hulp komt te veel op mijn schouders neer” of “door het geven van hulp is mijn gezondheid achteruitgegaan”.
Aantal uren mantelzorg gestegen
Het aantal mantelzorgers nam vooral onder 55-plussers toe: van 32 procent naar 43 procent van deze leeftijdsgroep. Vaak helpen ze een ouder of schoonouder.
Een opvallende stijging van de groep die zich door mantelzorg ernstig belast voelt, zien de onderzoekers onder de 18- tot 34-jarigen. Van die groep voelde eerst 6 procent zich ernstig belast, maar dat is verdubbeld tot 12 procent. “Dit hangt mogelijk samen met de algemene trend van een groeiende druk op jongeren”, verklaren de onderzoekers.
Het onderzoek laat verder zien dat het aantal uren mantelzorg ook is gestegen, van gemiddeld 6,4 uur per week naar 7,2 uur. Alle zorg wordt tegenwoordig ook nog vaker dan voorheen gecombineerd met een betaalde baan: onder de mantelzorgers die nog niet de pensioenleeftijd hebben, steeg het aandeel werkenden van 73 procent naar 80 procent.
Welke maatregelen nodig zijn, laten de onderzoekers aan de politiek. Ze verwijzen wel naar voorstellen die de Sociaal-Economische Raad (SER) begin dit jaar deed. De raad adviseerde onder meer acht weken betaald mantelzorgverlof, waarbij de overheid de kosten op zich neemt.
Vereniging waarschuwt voor gevolgen overbelasting mantelzorgers
Nederland heeft in feite “een tweede zorgsysteem gebouwd” op basis van mantelzorgers, maar dat systeem staat steeds meer onder druk. Dat zegt MantelzorgNL in reactie op het rapport. Overbelasting heeft niet alleen nadelen voor mantelzorgers zelf, maar ook voor de professionele zorg, waarschuwt de vereniging.
“De vraag is hoe houdbaar dit systeem is, en wat er nodig is om het overeind te houden”, stelt de organisatie. “De formele zorg is in de praktijk sterk afhankelijk geworden van mantelzorg. Als dat fundament wankelt, hebben we een veel groter vraagstuk dan we ons vaak realiseren.”
MantelzorgNL pleit voor investeringen, duidelijke aanspreekpunten en “een afdwingbaar recht op respijtzorg”. Dat wil zeggen dat een professional deels of tijdelijk het werk van een mantelzorger overneemt. (ANP)
