Dat blijkt uit onderzoek van de Academische Werkplaats Limburg Ouderenzorg. Geformuleerde ontwikkelpunten blijken zelden terug te komen, zien de onderzoekers in de kwaliteitsbeelden van twintig zorgorganisaties die via een steekproef zijn uitgekozen.
Product
In het merendeel van de kwaliteitsbeelden wordt niet beschreven dat de kwaliteitsbeelden gebruikt moeten worden als instrument voor reflectie, leren en kwaliteitsverbetering. Het kwaliteitsbeeld wordt daarmee een product, stellen de onderzoekers en niet een leerinstrument, zoals het was bedoeld.
Ook blijft onduidelijk hoe en met wie de kwaliteitsbeelden tot stand zijn gekomen. Slechts in de helft van de kwaliteitsbeelden wordt benoemd dat zorgprofessionals hierbij betrokken waren.
Verhalen
Nieuw aan het Generiek Kompas was dat zorgaanbieders de kwaliteit mogen beschrijven aan de hand van verhalen. Uit het onderzoek blijkt dat verhalen vooral worden gebruikt ter illustratie en anekdotisch. In geen van de kwaliteitsbeelden wordt beschreven dat verhalen systematisch zijn verzameld of geanalyseerd. Daardoor blijft het volgens de onderzoekers onduidelijk hoe verhalen zijn opgehaald, geselecteerd, geanalyseerd en verwerkt en in hoeverre zij worden gebruikt om inzicht te verkrijgen in de ervaren kwaliteit van zorg.
Bronnen om van te leren
In 20 procent van de kwaliteitsbeelden wordt niet beschreven waarvan organisaties leren. In de overige kwaliteitsbeelden worden vooral incidenten, audits, cijfers, praktijkervaringen en verhalen of ervaringen van cliënten, naasten en medewerkers genoemd als informatiebronnen. Slechts in enkele kwaliteitsbeelden worden andere bronnen genoemd, zoals klachten, gesprekken, intervisie, inspectiebezoeken, moreel beraad of de uitvoering van de Wet zorg en dwang (Wzd). Volgens de onderzoekers blijft in de meeste kwaliteitsbeelden onduidelijk hoe deze informatie daadwerkelijk wordt samengebracht, geïnterpreteerd en vertaald naar concrete leren verbeteracties.
Relevante vragen
De onderzoekers hebben verschillende aanbevelingen geformuleerd. Het kwaliteitsbeeld moet een leerinstrument zijn in plaats van een verantwoordingsdocument, stellen ze. Ze raden ook aan om het kwaliteitsbeeld te laten gaan over een paar relevante kwaliteitsvraagstukken en niet over alle kwaliteitsvraagstukken.
Terugkomen op verbeteringen
Verder zou de volledige leer- en ontwikkelcyclus zichtbaar moeten zijn, vinden de onderzoekers, met valide en betrouwbare kwaliteitsinformatie waarbij bestaande data en ervaringsverhalen beter benut kunnen worden. Tenslotte adviseren de onderzoekers om in een volgend kwaliteitsbeeld terug te komen op eerder ingezette verbeteringen.
Te weinig kwaliteitseisen
Patiëntenfederatie Nederland, Alzheimer Nederland en Spierziekten Nederland maakten eerder al duidelijk dat ze zich zorgen maken over de toekomstige kwaliteit van de ouderenzorg omdat er in het Generiek Kompas volgens de patiëntenverenigingen te weinig kwantitatieve kwaliteitseisen staan.
Het kompas vervangt per 1 januari 2024 de kwaliteitskaders voor de verpleeghuiszorg, wijkverpleging en thuiszorg.
