HRM

Nieuwe zorgbrede governance-code geen afvinklijstje

Nieuwe zorgbrede governance-code geen afvinklijstje

Koepelorganisatie BoZ wil af van ‘afvinkgedrag’ in bestuur en toezicht van zorgorganisaties. De gezamenlijke brancheorganisaties willen hier met vernieuwde zorgbrede governance-code, die op 1 januari 2017 van kracht moet worden, een belangrijke aanzet toe geven.

“Alle partijen zijn het er over eens dat we af moeten van ‘afvinkgedrag’,” zo laat de BoZ weten in een toelichting op de vernieuwde code. “Afvinkgedrag betekent aan de regels voldoen omwille van die regels, waarbij de bedoeling uit beeld is geraakt. Dat is niet wat deze code beoogt.”

De BoZ wil ‘de bedoeling’ in de governance juist weer centraal stellen. In de kern van de zaak is dat het leveren van 'goede zorg'. Rode draad in de vernieuwde code zijn zeven principes, die terug te voeren zijn op de maatschappelijke doelstelling en maatschappelijke positie van zorgorganisaties. De opstellers willen daarmee duidelijk maken dat zorgorganisaties, en daarmee de bestuurders en toezichthouders, hun legitimatie ontlenen aan die doelstelling en positie.

Pas-toe-én-leg-uit

Dit impliceert wat de BoZ betreft een transparante en toetsbare opstelling die verder gaat dan het pas-toe-of-leg-uit-beginsel. Op grond van dit principe geven bestuurders pas uitleg over hun handelen wanneer ze afwijken van de geldende governance-principes. Als het aan de BoZ ligt wordt pas-toe-én-leg-uit voortaan de grondregel. “Met deze code willen de brancheorganisaties op een actuele en vernieuwende manier omgaan met het pas-toe-of-leg-uit beginsel. Soms is bij toepassing juist uitleg nodig (pas toe en leg uit). Soms kan afwijking niet aan de orde zijn (pas toe!). En dat is wel waar het pas-toe-of-leg-uit-beginsel soms toe leidt. De bedoeling en de dialoog moeten weer centraal staan.”

Open aanspreekcultuur

Oftewel: het is de taak van een bestuurder om actief uit te dragen hoe en waarom een bepaling wordt toegepast. Beslissingen horen aan te sluiten bij de kerndoelstelling van de organisatie; door hier actief over te communiceren versterkt de bestuurder zijn legitimiteit en die van de organisatie, zo is de gedachte. In het verlengde hiervan wordt in de code het belang van een ‘open aanspreekcultuur’ onderstreept. De branches streven naar een cultuur waarin leden elkaar aanspreken op afwijkingen van de code.

Een ‘waarden-gedreven’ organisatie kent bovendien een open cultuur waarin mensen elkaar kunnen en durven aanspreken ongeacht hiërarchie en professionele status, zo leest het in de code. “De raad van bestuur, de raad van toezicht, het management en de professioneel verantwoordelijken laten zien en dragen uit dat zij het vanzelfsprekend en noodzakelijk vinden om elkaar aan te spreken. Zij laten in hun eigen gedrag zien dat zij aanspreekbaar zijn en anderen durven aan te spreken.”

De code wijst ook op het belang van organisatie-sensitiviteit, of  “het onderkennen van signalen dat iets niet goed loopt of iemand niet volgens de waarden en normen handelt. Het herkennen van ‘soft signals’, deze toetsen bij anderen en in een vroeg stadium bespreekbaar maken, horen bij deze open cultuur. Voor een ‘lastig gesprek’ over het (niet) naleven van de waarden en normen moeten de organisatie en leidinggevenden de mogelijkheden scheppen en borgen.”

Veldnorm

Om organisaties te helpen met eventuele vragen over de nieuwe code zal de BoZ begin volgend jaar een ‘governance innovatie- en adviescommissie’ installeren onder leiding van een onafhankelijke voorzitter. Als de leden van de brancheorganisaties de nieuwe code dit najaar goedkeuren dan geldt deze als lidmaatschapsverplichting voor de aangesloten zorgorganisaties. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) zal de herziene code bovendien handhaven als veld-norm: ook brancheorganisaties en leden die de code niet hadden omarmd, zijn vanaf 1 januari 2017 aan de herziene code gebonden.

 

1 Reacties

om een reactie achter te laten

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

26 september 2016

Dit is een fascinerende ontwikkeling. Want hiermee verbindt de code zich aan waarden als transparantie en uitlegbaarheid wat haaks staat op sommige soorten leiderschap, waar de leider geacht wordt de de meest wijze te zijn, waaraan anderen zich dienen te voegen. Sterker nog, volgens filosofe Ayn Rand, waar het Angelsaksich leiderschap sterk door is beïnvloed, zou de wereld er beter van worden als leiders vooral zorgen dat zij zelf de beste worden zonder sociale consideratie, laat staan dat zij dat hoeven uit te leggen. Dat soort leiders worden nog steeds gekweekt op business schools in de volle overtuiging aldaar dat de wereld daar beter van wordt. Hier lijkt deze governance code uitdrukkelijk afstand te nemen van dit soort leiderschap. Dus een boodschap aan MBA-opleidingen en aan leiders in de zorg dat dit soort leiderschap niet meer kan. Ik ben benieuwd naar de confrontatie van deze governance code met leiders, nu ook in de zorg, die een volle overtuiging hebben dat Angelsaksisch leiden beter is. Dus ontstaat hiermee een meer Rijnlands georiënteerde governance, die in wezenlijke opzichten haaks staat op governance codes in de Verenigde Staten die met codes begonnen! Inhoudelijk ben ik voorstander van Rijnlands. Maar velen menen oprecht dat Angelsaksisch beter is.

Top