ACTUEEL

Effectief medisch leiderschap vergt keuzes

Effectief medisch leiderschap vergt keuzes

Het belang van medisch leiderschap in de zorgsector is inmiddels evident. Tegelijkertijd hebben artsen lang niet allemaal tijd om leiderschapstaken op zich te nemen en is bovendien niet elke arts geschikt als leider. Om teleurstellingen te voorkomen moeten keuzes worden gemaakt.

Dit komt naar voren in het coververhaal van Skipr magazine.

In 2012 richtten de artsen Renée Weersma en Sietse Wieringa het Platform Medisch Leiderschap op, om met steun van de KNMG de leiderschapsvaardigheden van artsen te verbeteren. Sindsdien is er veel gebeurd. "Veel mensen hebben het belang van medisch leiderschap ingezien", zegt Weersma, voorzitter van het Platform Medisch Leiderschap.

In de meeste medische opleidingen is het onderwerp in de opleidingsplannen meegenomen. Daarnaast hebben universiteiten het in hun cursusaanbod opgenomen en houden organisatoren van congressen en symposia zich met het onderwerp bezig. Zodoende hebben veel artsen de afgelopen jaren met het onderwerp kennisgemaakt.

Hype

"Medisch leiderschap is zo ongeveer een hype geworden", zegt Carina Hilders, gynaecoloog bij het het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft en bijzonder hoogleraar medisch management en leiderschap aan het Instituut Beleid & Management Gezondheidszorg van de Erasmus Universiteit. Volgens haar is de grote belangstelling het gevolg van een groeiende onvrede onder medici. "Veel artsen voelen zich in hun professionele autonomie bedreigd door een toename van controlesystemen."

Met de vele, ingrijpende veranderingen in de zorg is de positie van de artsen in het medische krachtenveld fundamenteel veranderd. Deze veranderingen lijken zich ergens boven het hoofd van medici af te spelen, in het krachtenspel van bestuurders, managers en financiële instellingen. Artsen zijn niet gewend om zich met dergelijke discussies te bemoeien. Een actieve inbreng van medici is nodig, aldus Hilders.

Maar medisch leiderschap gaat niet alle medici even gemakkelijk af. Want wat van medici wordt gevraagd, is niet niks. Ze moeten een bijdrage leveren aan de verbetering van de gezondheidszorg; ze moeten de (financiële) middelen voor een optimale gezondheidszorg beheren; ze moeten leiderschap op de werkvloer tonen én ze moeten aan carrièreplanning doen. Volgens Renée Weersma is het vooral van belang dat artsen een visie hebben.

Definitie

Het is overigens niet helemaal duidelijk wat medisch leiderschap nu precies is. Het Platform Medisch Leiderschap geeft als definitie van medisch leiderschap: 'verandering in de gezondheidszorg mogelijk maken middels jezelf, anderen en de maatschappij'. Het platform heeft daarvoor een raamwerk opgesteld met twaalf gewenste activiteiten of vaardigheden, waaronder organiseren, ondernemen en innoveren, verantwoordelijkheid nemen en het coachen en aansturen van individuen.

Als met medisch leiderschap het aansturen van medische organisaties wordt bedoeld, staan vaardigheden zoals financieel management, personeelsmanagement, verandermanagement en coaching op de wensenlijst. Niet alle artsen beschikken over deze vaardigheden. "Artsen hebben vaak bepaalde competenties die ze in een leiderschapsfunctie in de weg zitten", stelt Lodewijk Schmit Jongbloed, arts en bedrijfskundige die werkzaam is als adviseur en (team)coach.

Medici zijn volgens hem vaak 'doeners, die getraind zijn om voor alle details oog te houden. Leiderschap in een organisatie vergt juist dat je keuzes maakt en delegeert. Delegeren en de verantwoordelijkheid overdragen, is lastig voor de resultaatgerichte artsen.

Formele managementfuncties

Carina Hilders waarschuwt om bij medisch leiderschap meteen aan formele managementfuncties te denken. "Er zijn verschillende vormen van informeel leiderschap die in bijvoorbeeld een ziekenhuis van groot belang kunnen zijn. Je kunt actief zijn in onderwijs of onderzoek of een rol spelen in kwaliteit en veiligheid. Wat we nodig hebben is dat meer artsen zich van de wereld buiten hun kamer bewust zijn. Ze kunnen de verbindende schakel met het management zijn."

Om medisch leiderschap niet uit te laten lopen in een teleurstelling, moeten keuzes worden gemaakt. Het aantal gewenste vaardigheden moet worden teruggebracht tot wat realistisch is en het meeste nut heeft. Van artsen die al lange uren maken kan niet worden verwacht dat ze daarbovenop ook nog eens financieel management en organisatiekunde leren, initiatieven tot samenwerking nemen, opinieartikelen schrijven én daarbij gezond blijven.

Keuzes zijn belangrijk omdat medisch leiderschap van groot belang is voor de zorg, en daarmee de samenleving als geheel. Carina Hilders: "Gebleken is dat als artsen medisch leiderschap tonen, de kosten van de zorg dalen. Dat is ook logisch want de medische professional is de spin in het web van de zorg en kan het beste inschatten hoe er efficiënt kan worden gewerkt. Instellingen moeten daarom zorgen dat de professionals er tijd voor kunnen vrijmaken, en voor ondersteuning van de gewenste competenties zorgen. Daar hebben ze zelf baat bij."


---
Lees het verhaal over medisch leiderschap in Skipr magazine 6, juni 2017.

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Hemmo Huijsmans

12 juni 2017

Het belang van medisch leiderschap lijdt geen twijfel. Het wordt tijd dat medici, vanuit hun inhouds- en proceskennis meer verantwoordelijkheid krijgen (en nemen) voor de organisatie van het medisch proces. Dit in het belang van de kwaliteit en doelmatigheid, maar zeker ook in het belang van hun eigen werkplezier en vitaliteit. Ook onderschrijft ik het betoog om daarbij reële verwachtingen te koesteren ten aanzien van de wensen en mogelijkheden die medici hierin hebben. In dat kader mis ik in het verhaal aandacht voor de relatie met de professionele managers die het ziekenhuis kent. De kunst van succesvol medisch leiderschap is in mijn ogen zeker ook gelegen in het goed samenwerken en over en weer elkaars kwaliteiten 'benutten' door medici en managers (op alle niveau's). Voor goed begrip en samenwerking is een zeker gedeeld competentiedomein absoluut behulpzaam, maar wat mij betreft vooral ook een goede taak-/rolverdeling met bijbehorende afstemming en samenwerking, zodat ieder zijn specifieke toegevoegde waarde kan inbrengen voor een gezamenlijk resultaat.
Dit spel goed leren spelen vraagt iets van medici, maar ook van managers. Helaas krijgt dit in veel opleidings- of managementdevelopmenttrajecten nog niet de aandacht die het verdient. De effectiviteit van medici, ook in hun clinical leadership, zou hiermee gediend zijn.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

13 juni 2017

Waarom om de hete brei heengedraaid?
Medici zijn vakmensen met aanleg en karakter om vooral medisch bezig te zijn. Daarvoor hebben zij gekozen, daar ligt hun passie en hart en hun expertise.
Organiseerders en leiders hebben vaak andere aanleg en karakters. Ook die kiezen daarvoor en worden daarvoor opgeleid.
Een combinatie van beide ‘soorten’ is uitzonderlijk. En voor hen vaak een lastig dilemma, omdat beide vakgebieden dienen voelt als een spagaat.
Dit is een betoog om die uitzondering tot standaard te verheffen en dat is volstrekt onrealistisch.
Én nergens voor nodig.
Stop dus met de uitdrukking medisch leiderschap!
Ook de meeste kunstenaars, timmerlieden en andere vakmensen houden niet van organiseren en leidinggeven, en niemand die dat van ze eist of verwacht.
Dat betekent niet dat er geen leiding gegeven moet worden en niet georganiseerd. De kunst is alleen dat die leidinggevenden en organisatoren regelen dat de vakinhoudelijke aspecten zo goed mogelijk gediend worden. Dus dat medici de kans krijgen om maximaal hun talent in te zetten naar hun eigen overtuigingen met minimale balast van bureaucratie en perverse (financiële) prikkels. Dat vraagt leiderschap aan professionals, waarover Mathieu Weggeman ook heerlijk schrijft. En naast die professionals vragen zorgorganisaties nog bendes organisatie en leiderschap waar leiders hun hart aan kunnen ophalen. Maar ga dat niet van al die medici vragen die dat niet kunnen noch willen. Daar wordt het ook echt niet beter van!

Top