Finance

Proeftuinen brengen populatiemanagement niet dichterbij

Proeftuinen brengen populatiemanagement niet dichterbij

Triple Aim-initiatieven komen in Nederland maar moeizaam van de grond. Het ontbreken van effectieve financieringsprikkels, IT-problemen, onderling wantrouwen en risicomijdend gedrag belemmeren de ontwikkeling naar een toekomstbestendig gezondheidssysteem, waar gezondheidswinst, kwaliteit en kosteneffectiviteit hand in hand gaan.

Eén en ander komt naar voren uit de Landelijke Monitor Proeftuinen (LMP) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het rapport vormt het sluitstuk van het initiatief dat minister Schippers vijf jaar geleden in gang zette door negen regionale proeftuinen aan te wijzen. Doel van deze ‘proeftuinen populatiemanagement’ was 'betere zorg met minder kosten’.

Beperkt

Blijkens de RIVM-rapportage is van deze doelstelling nog niet veel terecht gekomen. “Voor alle proeftuinen bleek de opgave moeilijker dan ze vooraf verwacht hadden”, constateert het RIVM. Weliswaar zijn er eerste positieve resultaten zichtbaar op interventieniveau, maar mede door de beperkte schaalgrootte nog niet op niveau van de regionale populatie, terwijl dit nu juist de crux is van populatiemanagement. “Grotere veranderingen in het zorgsysteem, zowel qua verschuiving van budgetten, bekostiging als data- en kennisinfrastructuur, hebben in beperkte mate plaatsgevonden”, aldus het RIVM.

Complex

Voor de trage ontwikkeling voert het RIVM verschillende redenen aan. Zo dragen de huidige vormen van bekostiging, zoals bekostiging per zorgactiviteit, niet bij aan het behalen van Triple Aim. Alternatieve bekostigingsvormen zouden aanbieders kunnen stimuleren om zich meer te richten op de gezondheid van een populatie in plaats van op de verkoop van een zorgproduct. Maar alternatieve bekostigingsvormen, zoals shared savings, uitkomstenbekostiging of populatiebekostiging, hebben nauwelijks ingang gevonden gedurende de proeftuinperiode. Hoewel  bestuurders zulke bekostigingshervormingen noodzakelijk vinden, blijkt invoering complex. Voornaamste hinderpaal is volgens het RIVM niet eens zozeer de huidige financieringskaders, maar informatie-asymmetrie en het gebrek aan vertrouwen tussen zorgverzekeraar en aanbieders.

Risico's

Bovendien zien bestuurders vaak onvoldoende voordelen in de omslag van een zorgsysteem naar een gezondheidssysteem. Daar staan reële risico’s tegenover. Zo weten bestuurders niet of de benodigde extra middelen voor aanpassingen van de organisatie beschikbaar zijn. Risicomijding is zodoende vaak sterker dan het urgentiegevoel, waardoor maatregelen richting een gezondheidssysteem worden vertraagd of tegengehouden. De burgers, die wel baat bij deze beweging, zijn volgens het RIVM nog niet bij machte om veranderingen in gang te zetten.

Digitale drempel

Het RIVM constateert dat alle proeftuinen de afgelopen vijf jaar tegen de grenzen van de huidige informatie- en kennisinfrastructuur zijn opgelopen. Technisch is het lang niet altijd mogelijk om relevante informatie uit de digitale systemen te krijgen. Het blijkt volgens het RIVM vooral lastig om de (zorg)kosten in kaart te brengen. Daarnaast zijn juridische vraagstukken rond gegevensdeling voor regio’s individueel lastig op te lossen.

Inspiratiebron

Ondanks de magere resultaten is Bas van den Dungen, Directeur-Generaal Curatieve Zorg, positief over de proeftuinen. “De zorg verbeter je stap voor stap, en zoals de proeftuinen laten zien kom je ook verder met kleine stappen. De lessen die de proeftuinen ons geven zijn een inspiratiebron. Zo is het de proeftuinen gelukt een gemeenschappelijke visie voor de regio op te stellen waardoor de verschillende partijen elkaar ook beter weten te vinden.”

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Gijs van Loef

1 december 2018

Lees het PERSBERICHT van het Platform Betrouwbare Zorgcijfers> http://zorgenstelsel.nl/persbericht-zorgstelsel-vertoont-ernstige-gebreken/ (redactie Anton Maes)

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

3 december 2018

Ik weet niet waarom het RIVM het nu in ene populatiemanagement noemt terwijl het tot nu toe populatiebekostiging heette, maar er zijn ook inhoudelijke redenen waarom het laatste wellicht überhaupt nooit van de grond gaat komen. Het is een vorm van formele ketenzorg, en daar kleven bezwaren aan. Voor het gemak verwijs ik daarvoor naar https://gezondezorg.org/kem.php#ketenzorg.

Gezonde zorg, Gezonde regio

3 december 2018

Zorg verbeter je stap voor stap. De proeftuin Gezonde zorg, Gezonde regio heeft in Zuid-Holland Noord een gemeenschappelijke visie geformuleerd, partijen weten elkaar te vinden en werken samen aan innovatie. Gezonde zorg, Gezonde regio heeft bewust gekozen om te innoveren op kleine schaal, zodat we de innovatie regionaal kunnen opschalen.

Juist door vanaf het allereerste begin in te zetten op het opheffen van informatie asymmetrie heeft Gezonde zorg, Gezonde regio goed inzicht in de effectiviteit en doelmatigheid van interventies. De ontwikkelde data- en kennisinfrastructuur heeft het mogelijk gemaakt om alle partijen snel te voorzien van relevante uitkomsten. Zorgverleners en patiënten krijgen daardoor sneller en beter inzicht in de effectiviteit en veiligheid van behandelingen. Ook kregen alle betrokken partijen, inclusief de zorgverzekeraar, veel meer inzicht in de doelmatigheid van interventies. Hierdoor is het ook mogelijk geworden om shared savings afspraken te maken.

Wij scharen ons achter het leidend principe 6 uit de RIVM rapportage: waarborg een verbetercyclus door een data- en kennisinfrastructuur op organisatie- en regioniveau te ontwikkelen. Gezonde zorg, Gezonde regio heeft de ontwikkeling van een data- en kennisinfrastructuur vanaf het begin als speerpunt benoemd.

De juiste zorg op de juiste plek op het juiste moment voor iedereen: dat is het uitgangspunt van de verbeteringen in de zorg die het kabinet voorstaat. Dit is daarom ook een belangrijke leidraad voor de verschillende hoofdlijnakkoorden die zijn gesloten. Hiervoor is het rand voorwaardelijk dat alle betrokkenen op het juiste moment beschikken over de juiste informatie. (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2018/11/15/kamerbrief-over-data-laten-werken-voor-gezondheid ) De kennistechnologie die in Gezonde zorg, Gezonde regio is doorontwikkeld zorgt ervoor dat zorgverleners op het juiste moment beschikken over de juiste informatie.

Gezonde zorg, Gezonde regio zal daarom de komende jaren inzetten op de verdere doorontwikkeling en opschaling van interventies zoals deze in de proeftuin zijn ontwikkeld. Wij zien de opschaling van bewezen effectieve interventies als de voorkeursroute richting populatiemanagement. Hierbij volgen we het innovatiemotto van de Mayo Clinics: "Think big, start small, move fast". www.gzgr.nl

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

4 december 2018

@Gezonde zorg, Gezonde regio -- U schrijft: "Juist door vanaf het allereerste begin in te zetten op het opheffen van informatie asymmetrie heeft Gezonde zorg, Gezonde regio goed inzicht in de effectiviteit en doelmatigheid van interventies."

Dat vraagt om toelichting, want het RIVM schrijft juist: "Voornaamste hinderpaal is volgens het RIVM de (...) informatie-asymmetrie en het gebrek aan vertrouwen tussen zorgverzekeraar en aanbieders."

En ik zie wel een aantal zorgverbeteringsprojecten op uw website, maar wat zou maken dat we die zouden moeten zien als belichaming van populatiebekostiging, waar het hier primair om gaat?

(Bij populatiebekostiging krijgen de tweede en in principe gehele eerste lijn regionaal samen één budget. Daarbij wordt men aanvullend beloond voor het behalen van gezondheidsdoelen op hun regionale bevolkingsniveau. De bijkomende gedachte erachter is voornamelijk dat preventieve maatregelen dan eerder genomen worden.)

En hoe zit het met de principiële problemen met populatiebekostiging, zoals ik die beschrijf op https://gezondezorg.org/kem.php#ketenzorg (gelieve het hele stukje te lezen, vanaf 'Vormen van formele ketenzorg' t/m 'Populatiebekostiging', voor de begripsvorming)? (Die worden niet opgelost met "Think big, start small, move fast".)

Top