Zo’n 89% hangt samen met factoren als opleiding, werk, woonomstandigheden, sociale omgeving, biologische factoren en individueel gedrag. Dat zien we duidelijk terug in de statistieken die grote verschillen in levensduur maar vooral levensjaren in gezondheid laten zien tussen bevolkingsgroepen. Medische zorg herstelt schade bij het individu, maar we kunnen meer bereiken als we breder inzetten op gezondheid.
In het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) is hiervoor een belangrijke eerste stap gezet, met voor het eerst expliciet aandacht voor het sociale domein. Dat maakt de opgave complexer, want er zijn veel partijen betrokken en er zijn geen simpele oplossingen. Toch is de overtuiging dat we samen verantwoordelijkheid voelen hoopgevend. De roep van sommigen om een duidelijke(r) visie van de overheid al dan niet met een stelselherziening lijkt mij geen panacee voor de opgave.
De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving wees in het advies “Het rimpeleffect” op problemen die ontstaan doordat grote domein overstijgende maatschappelijke vraagstukken zoals de verouderende samenleving frequent vastlopen doordat problemen te vaak versimpeld, verkokerd of op korte termijn worden benaderd. Ook wordt vaak gezocht naar integrale oplossingen die niet realistisch zijn. De Raad pleit daarom voor een samenlevingsbrede en samenlevingsgerichte benadering, waarin vanuit de opgave wordt gewerkt met betrokkenheid van alle partijen.
Voor de zorg betekent dit volgens mij ook dat we gezamenlijk aan de slag moeten met het AZWA: niet alleen politici maar ook de zorgprofessionals en alle andere partijen. We moeten niet op elkaar wachten, maar samen creatieve oplossingen zoeken en ruimte scheppen.
En wat hebben we dan nodig van de politiek? De belangrijkste punten van de medisch specialisten hebben we opgenomen in de verkiezingsagenda. Samengevat vragen we van de politiek drie dingen: uithoudingsvermogen, vertrouwen en steun.
Uithoudingsvermogen om de lange lijn van het IZA en AZWA vast te houden, gezondheid vanuit alle beleidsterreinen te benaderen en te accepteren dat transformatie langzaam gaat. Niet elk initiatief wordt meteen een groot succes. Ook inwoners moeten betrokken worden en begrijpen dat niet alles wat kan, ook moet. Soms zullen we meer van burgers vragen.
Vertrouwen in zorgprofessionals die naast de dagelijkse zorg werken aan vernieuwing. Bijna 90% van de specialisten onderschrijft de urgentie van passende zorg en is er al in de praktijk mee aan de slag. In de “Less is more” programma’s van de wetenschappelijke verenigingen wordt kritisch gekeken welke zorg we kunnen weglaten. Toch komt passende zorg vaak tot stand ondanks in plaats van dankzij het systeem. Het is niet uitlegbaar dat koplopers afhaken omdat vernieuwing financieel niet vol te houden is.
Steun voor de noodzakelijke voorwaarden om mensen te behouden voor de zorg en kwaliteit en veiligheid te waarborgen. Werkplezier is hierbij de sleutel. Werken in de zorg is mooi, maar zwaar. Te veel tijd gaat nog op aan administratie en verantwoording. Minder bureaucratie en meer vertrouwen geven zorgprofessionals ruimte om te doen waarvoor we zijn opgeleid: zorg verlenen. Dat maakt het werk lichter én aantrekkelijker voor nieuwe generaties artsen en verpleegkundigen.
Ook regie op beschikbaarheid van patiëntgegevens is cruciaal om technologie optimaal te benutten. Iedere doktert kent de frustratie als cruciale informatie ontbreekt. Een patiënt komt op de poli, maar de uitslagen uit een ander ziekenhuis zijn niet te vinden. Of er wordt dubbel onderzoek gedaan, simpelweg omdat systemen niet met elkaar praten. Dat kost tijd, geld en brengt risico’s mee. Goede gegevensuitwisseling is de basis voor samenwerken, samen beslissen én het benutten van technologie en AI. Medisch specialisten willen vooruit, maar dan moet de overheid duidelijke spelregels maken en regie nemen. Zolang commerciële belangen overheersen, gaat het te traag.
Nederland heeft goede zorg maar de houdbaarheid van het stelsel staat onder druk. De opgave om verder te bouwen aan een goed en toekomstbestendige zorgstelsel is te groot
Karel Hulsewé
chirurg en voorzitter Federatie Medisch Specialisten
👍