Vastgoed

Te grote ziekenhuizen doorkruisen 'zorg dichtbij'

  • Onbekend
  • 11 maart 2013
  • 3567 keer gelezen
  • 5 reacties
Te grote ziekenhuizen doorkruisen 'zorg dichtbij'

In het kader van de herverdeling van verrichtingen over het zorglandschap, vormen de te grote ziekenhuizen een bedreiging voor de transacties die dichterbij huis kunnen en moeten gaan plaatsvinden: in kleine ziekenhuizen, zorgcentra, anderhalve lijn en gewoon thuis.

Het te groot zijn wordt niet zo zeer veroorzaakt door het portfolio van de te grote ziekenhuizen, maar veel meer door de omvang van de huisvesting. Met name de nieuwbouw van de laatste tien jaar en de vergevorderde plannen die menig ziekenhuis thans op de tekentafel heeft liggen, zijn desastreus voor de realisatie van Zorg Dichtbij: Dichtbij wat kan, verder weg dat moet.

Huisvesting

Concentratie en spreiding van zorg veroorzaakt twee bewegingen: 1. concentratie van specialistisch zorg die maar op enkele plekken in het zorglandschap kan plaats vinden, en 2. een forse verschuiving van verrichtingen die veel dichterbij huis kunnen worden aangeboden. Het is aannemelijk dat het aantal transacties dat de beweging maakt van ver weg naar dichtbij vele malen groter zal zijn dan de gang andersom. De consequentie daarvan is dat grote ziekenhuizen afscheid moeten gaan nemen van transacties die van ver weg naar dichtbij worden verplaatst. En daar wringt de schoen. Grote ziekenhuizen kunnen eenvoudigweg geen afscheid nemen van die transacties. Het aantal transacties is namelijk bepalend voor de bekostiging van de te omvangrijke huisvesting van het ziekenhuis.

Bouwregime

Nederlandse ziekenhuizen verrichten hun transactie in het algemeen in een ruim pand. Vergeleken met de landen om ons heen: erg ruim. Veel vierkante meters en nog meer kubieke meters. In het oude bouwregime werden die meters betaald, in het nieuwe niet meer (even abstraherend van de overgangsregeling). De consequentie daarvan is dat de medische verrichting de basis vormt voor de bekostiging van de huisvesting: geen patiënt = geen inkomsten, ook niet voor de huisvesting.

Beweging naar Zorg Dichtbij

In menige nieuwbouw van de grote ziekenhuizen in de afgelopen tien jaar is te weinig rekening gehouden met een vermindering van het aantal transacties als gevolg van de gewenste beweging naar Zorg Dichtbij. Er is zelfs rekening gehouden met (soms forse) groei. Deze ziekenhuizen komen dan ook in financiële problemen als het aantal transacties afneemt. Er zijn nu ook bewegingen zichtbaar die ertoe moeten bijdragen dat (relatief) kleinere ziekenhuizen omzetfeeder worden voor het te grote ziekenhuis. Dus precies de omgekeerde beweging dan gewenst.

Te groot bouwen

Universitaire centra (UMC’s) vormen de top van de te grote ziekenhuizen. Zij zijn zo groot dat zij de vastgoedexploitatie uitsluitend rond krijgen met het binnenhalen van zo veel mogelijk eenvoudige ingrepen (DOT’s). Ook dat is niet de bedoeling van Zorg Dichtbij. De nieuwbouwplannen van enkele UMC’s houden bovendien geen rekening met die beweging.

Als gevolg van concentratie en spreiding van zorg, gaat ook tussen de ziekenhuizen onderling omzet schuiven. Interessant is dat een kleiner algemeen ziekenhuis zijn omzet twee richtingen kan gaan opschuiven: naar het grote ziekenhuis ten oosten, of naar het ziekenhuis ten westen. Beide ziekenhuizen ten oosten en westen zijn fors aan het nieuw bouwen, er op rekenend dat zij aanvullende omzet krijgen van het kleinere ziekenhuis (feeder functie). Als één van beide dat niet krijgt, staat een deel van het andere ziekenhuis leeg. Minstens één van beide heeft te groot gebouwd. Waarschijnlijk allebei.

Noord Holland

Interessant zijn ook de beoogde bouwplannen bij de ziekenhuizen in Noord Holland. Daar liggen (verggevorderde) plannen met een investeringsvolume van rond de 1,5 miljard. Daardoor zouden de kapitaallasten van de ziekenhuizen in die regio toenemen met circa 200 mio. En dat uit een relatief gelijkblijvend aantal DOT’s. Lijkt niet handig. Het is de vraag of de verzekeraars hierbij een rol opeisen t.a.v. de allocatie van nieuwbouw. Niet leuk, waarschijnlijk wel verstandig. Banken vervullen sinds kort ook zo’n rol, maar het is de vraag of die enig verband houdt met de kwaliteit van Zorg Dichtbij. Het zou beter zijn, als de investerende te grote ziekenhuizen zelf die rol vervullen.

Oplopende kosten door leegstand

Te groot bouwen is dus (met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid) bouwen voor leegstand, dus een deconfiture. Leegstand zal niet worden opgevuld door asielzoekerscentra (geen behoefte meer aan), kantoorgebruik (er staan al miljoenen m2 leeg), of studentenhuisvesting (kost meer dan het opbrengt). Leegstand blijft gewoon leegstand. De kosten lopen echter gewoon door en dat bewerkstelligt weer de drang naar omzet. Verrichtingen die om zorginhoudelijke en efficiency argumenten Dichtbij zouden gaan komen. Kan dus niet.

Zorg Dichtbij

Aan de andere kant kan de druk ook worden opgevoerd door de aanbieders en bekostigers van Zorg Dichtbij. Als die met overtuiging en tempo de zorg opeisen die dichter bij huis kan gaan plaats vinden, zetten zij grote ziekenhuizen voor het blok: kiezen of delen.

Slimme bouw

By the way: dat het ook anders kan, bewees EGM architecten onlangs met een ontwerp voor een nieuw STZ (opleidings)ziekenhuis. Een omzet van circa 300 miljoen euro kan worden gehuisvest op 65.000 m2, ter vervanging van de bestaande 100.000 m2 en ter voorkoming van grootsere plannen. Dit soort benaderingen plaveien de weg naar kleinere ziekenhuizen, spreiding van zorg en Zorg Dichtbij.

Paul Baks
Partner BMC Advies en Management

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

11 maart 2013

Kijk naar het Maasstad ziekenhuis en je ziet vele mogelijkheden voor verhuur van ruimten aan derden.

Anoniem

11 maart 2013

En zo worden tienduizenden bouwvakkers nog verder de WW in gejaagd. Leegstand is een probleem dat de overheid heeft veroorzaakt. Maar wat heel goed kan worden opgelost. Wanneer eens ook de lokale politiek ( 'dichtbij') los maken van 'verweg' ( Brussel)? Moeten de bouwondernemers als enige de rekening betalen van de werkloosheid? Nederlandse universiteits centra groeiden overal uit hun te kleine jas. AZU. AMC, Erasmus. Men kan wel kiezen voor zorg dichtbij maar ondertussen zijn door allerlei fusiegolven er geen kleinere ziekenhuizen haast over.

Kimpen

12 maart 2013

Ik kan de redenering goed volgen en geloof erg in taakverdeling enerzijds en spreiding anderzijds. Echter, de UMC's als voorbeeld nemen is gratuit. De stelling dat UMC's veel eenvoudige zorg moeten doen om hun vastgoed te betalen klopt niet. Dat heeft veel meer te maken met andere bezuinigingstaakstellingen die met name de UMC's treffen, en met de systeemfouten in de DOT systematiek (outlier en zorgzwaarte problematiek). Er zijn bovendien meer markante voorbeelden van bouwplannen die niet gedekt worden door productie dan de UMC's.

Anoniem

12 maart 2013

Gemakshalve vergeet Baks de de huidige situatie door de politieke willekeur in de zorg is veroorzaakt. De kleine regionale ziekenhuizen hadden volgens de politiek immers geen bestaansrecht, ziekenhuis zorg was te veel versnipperd en zo te duur om instand te houden.
Om op deze manier het huisvestingsbeleid van ziekenhuizen te veroordelen is kleiduiven schieten die voor je voeten in het gras liggen. Niet kies en doet geen recht aan de inspanningen van ziekenhuizen om de altijd wisselende en grillige hersenspinsels van de politiek te volgen.b5feg

Duit in het zakje

12 maart 2013

Wie is Paul Baks? De beste man heeft een niet onaardig betoog van een hoog of/ of gehalte. Persoonlijk hoop ik dat na de hysterie over de 'crisis' het gezonde verstand weer terugkeert in zijn hersenpan en hij weer erkent dat het natuurlijk en/ en hoort te wezen in een beschaafd land.

Gelukkig is zijn mening er maar 1 van de vele miljoenen in onze democratie.

Top