BLOG

Vroegsignalering beteugelt kostengroei gehandicaptenzorg

Vroegsignalering beteugelt kostengroei gehandicaptenzorg

Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) heeft in het recente rapport ‘Lasten onder de loep’ de kostengroei van de zorg voor verstandelijk gehandicapten ontrafeld. Opnieuw bewijst het SCP oog te hebben voor de mensen achter de cijfers. Het rapport biedt daarom ook aanknopingspunten om op een verantwoorde manier de kostengroei te beteugelen.

De cijfers liegen er niet om. De kosten van de verstandelijk gehandicaptenzorg stegen tussen 2007 en 2011 gemiddeld met 7 procent per jaar. Dat is fors meer dan de inflatie, de groei van het Bruto Binnenlands Product en de groei van de ouderenzorg. Terwijl er geen aanwijzingen zijn dat het aantal Nederlanders met een verstandelijke beperking in diezelfde periode ook is toegenomen.    

Kwetsbare groep zwakbegaafden

Uit de analyse van het SCP blijkt dat de groei vooral wordt veroorzaakt door het aantal mensen dat met een licht verstandelijke beperking zorg vraagt. Vooral de groep ‘zwakbegaafden’ met een IQ tussen 70 en 85 neemt in aantal toe. Zij hebben niet alleen een relatief laag IQ maar ook bijkomende problematiek. Zij hebben vanwege de preventieve werking zorg en ondersteuning nodig, zoals ook het SCP constateert. Zonder zorg en ondersteuning zou deze kwetsbare groep extra maatschappelijke kosten met zich meebrengen. Denk aan kosten die samenhangen met criminaliteit, schuldenproblematiek en werkloosheid. Daarom was het voornemen van het vorige kabinet, gelegitimeerd door het collega-planbureau CPB, om de totale zorg en ondersteuning voor deze doelgroep te schrappen, kortzichtig en onzalig. 

Dat meer mensen met een licht verstandelijke beperking behoefte hebben aan zorg, kan volgens het SCP onder meer verklaard worden door een complexere maatschappij. Die ook nog eens gepaard gaat met afbrokkelende sociale structuren. Dat vraagt een ‘vinger aan de pols’ en passende ondersteuning, in eerste instantie gericht op het versterken van de eigen kracht en het sociaal netwerk.

Betere vroegsignalering

Uit de analyse van het SCP blijkt dat de grootste groei zit in de leeftijdsgroep 18 – 22 jaar. Een bewijs van de noodzaak om deze kwetsbare doelgroep in de overgang van school naar werk en op weg naar meer zelfstandigheid goed te begeleiden en te ondersteunen. Anderzijds worden deze jongvolwassenen veelal pas dan in alle heftigheid met hun onzichtbare beperking geconfronteerd. Daarom is het zo belangrijk te investeren in een betere vroegsignalering en screening van jongeren. Hoe eerder een licht verstandelijke beperking herkend wordt en hoe eerder ouders en professionals er op inspelen, hoe meer problemen op latere leeftijd kunnen worden voorkomen. Investeren in vroegsignalering, goede screening en passende ondersteuning leidt zo tot een kostenbeheersing op meerdere terreinen.

Aanpak

Reden temeer om te kiezen voor een vroegtijdige, preventieve en integrale aanpak voor jongeren met een licht verstandelijke beperking. Alle veldpartijen die betrokken zijn bij deze doelgroep, hebben - mede in het licht van de decentralisaties Jeugd en AWBZ - vanuit het Netwerk Gewoon Meedoen daarvoor een voorstel gedaan. Het is aan het kabinet om samen met gemeenten en zorgverzekeraars die handschoen op te pakken.

Jan de Vries
Directeur MEE Nederland en voorzitter van het Netwerk Gewoon Meedoen

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn

9 juli 2013

Dat dhr. De Vries pleit voor betere zorg voor verstandelijk gehandicapten is logisch, gezien zijn functie, en zijn goed recht.

Maar de stelling dat vroegsignalering kosten bespaart is vooralsnog niet erg geloofwaardig. Immers, door vroegsignalering zal het aantal mensen met een gediagnosticeerde lichte verstandelijke beperking toenemen, terwijl de groei van die groep juist voor de enorme kostenstijging in die zorg heeft gezorgd.

Als dhr. De Vries de stelling succesvol wil verdedigen, zal hij met cijfers moeten komen die aantonen dat de zorgkostenstijging die het gevolg is van vroegsignalering meer dan gecompenseerd wordt door de kostendaling op sociaal-justitiële vlakken. Zonder onderbouwende cijfers van politiek en publiek vragen om de voorzitter van de betreffende belangenorganisatie op zijn woord te geloven, dat is teveel gevraagd.

Men mag de zorg in kwestie nodig vinden, maar daar gaat het hier niet om. Het gaat hier om het uitverdien- c.q. inverdieneffect.

tjark reininga

10 juli 2013

vroegsignalering kan inderdaad tot stijging van de kosten leiden, met name wanneer de praktijk wordt gevolgd die we hebben gezien rond bijvoorbeeld ADHD-leerlingen. enerzijds klinkt na signalering de roep om specifieke zorg (en niet in de laatste plaats medicatie), anderzijds is de signalering voor vooral het onderwijs aanleiding leerlingen af te schuiven naar gespecialiseerde scholen, mede door de schaalvergroting in het reguliere onderwijs.

een heel andere ontwikkeling die tot hogere kosten leidt is de regelgeving in de sociale zekerheid, met name rond de overgang van cliënten naar meerderjarigheid (18 jaar). dan gaat een gezinssituatie waarin iemand met een kleine handicap zich geleidelijk kan ontwikkelen, over in het samenlopen van zelfstandige uitkeringen, voordeurdeling, privacy, sollicitatieplicht, etc. uitkerende instanties hebben steeds minder ruimte om dit soort relaties te helpen met uitkeringen op maat en op zorgbegeleiding wordt sterk bezuinigd.

uit- en inverdieneffecten zijn in deze situaties moeilijk te becijferen, maar dat is niet de belangrijkste reden om voorzichtig te zijn met steeds nieuw beleid. verstoring van bestaande verhoudingen vernietigt sociale structuren die op lange termijn onmisbaar zullen blijken.

Anoniem

11 juli 2013

Ik denk dat de signalering tegen die tijd wel heeft plaats gevonden. Het ontbreekt volgens mij vooral aan goede doorstroming naar werkmogelijkheden voor deze doelgroep. De overgang van b.v. praktijkonderwijs naar passend werk, is vaak een te grote stap en voor sommige leerlingen nauwelijks te vinden. Meer mogelijkheden voor werkervaringsplekken die vanuit de vorige school nog begeleid kunnen/mogen worden, zal voor sommige leerlingen helpend zijn.

Anoniem

12 juli 2013

"Daarom is het zo belangrijk te investeren in een betere vroegsignalering en screening van jongeren".

Helemaal mee eens! Alleen wij moeten niet wachten tot dat die kinderen 18 worden. Wij moeten vanaf de leerplichtleeftijd beginnen met een goede begeleiding. Wij moeten gaan kijken naar wat deze kinderen wel kunnen en niet meer naar wat zij niet kunnen.

Mijn dochter heeft een verstandelijke beperking en zit op een speciale school. Tot voor kort is de knop bij mij helemaal omgeschakeld vanwege het verhaal van Joy v.d. Stel, een prachtige vrouw met een beperking die 2 bedrijven heeft en reist zelf door heel Nederland met haar verhaal. Toen ik haar verhaal hoorde was ik in één woord stil. Ik wist meteen dat ik iets niet goed deed. Mijn motto is nu: als mw. V.d. Stel het kan, kan mijn dochter het ook. Zij moet zelfstandig worden. Dit betekent dat ik mijn manier van omgang met haar per direct moet veranderen en haar naar zelfstandigheid begeleiden.

Door de beperking van mijn dochter was ik altijd te voorzichtig met haar, ik wil haar met alles en nog wat helpen. Betuttelen heet dat! Mijn leven is een en al een leven van angst als zij in de buurt is omdat ik niet wil dat haar iets overkomt. Ik gaf haar niet voldoende ruimte en vertrouwen om zich te ontwikkelen. Mijn manier van omgang met haar belemmert haar in haar ontwikkeling en mijn kwaliteit van leven neemt ook nog een keer af door die angst. Door deze angst heb ik zelf mijn voet gebroken. Zo help ik haar dus oor geen meter.

Door de kwaliteit van leven van mw. V.d. Stel wist ik direct dat ik mijn dochter meer vertrouwen moet geven om dingen zelf te kunnen doen en niet meer blijven kijken naar wat zij niet kan en angstig leven. Ik wil niet dat zij van anderen afhankelijk blijft. Ik wil dat zij zin de toekomst zelfstandig kan leven en een volwaardige burger van deze maatschappij wordt.

De Ciz heeft mijn aanvraag voor extra uren afgewezen. Ik wilde een buddy op haar zetten zodat zij meer dingen kan leren omdat zij ouder wordt. Die brief heb ik in de prullenbak gegooid. Na het verhaal van mw. V.d. Stel, wil ik helemaal geen extra uren meer. Dit ga ik zelf doen. Ik wil haar helpen zich op de juiste manier te ontwikkelen en zo kan ik op deze manier ook mijn agst kwijt. Twee vliegen in één klap! En ik hoop met een gerust hart uit het leven te stappen wanneer het zo ver is want ik weet dat zij zichzelf kan redden.

Wat doen wij onze kinderen met een beperking toch aan? Zij worden niet gelukkiger van al die instanties met hun beoordelingen. Zij willen kwaliteit van leven en gelukkig zijn! Onderwijs speelt in deze de grooste rol. Zorg ervoor dat scholen voor speciaal onderwijs hun werk goed kunnen doen en dat zij samen met ouders deze kinderen naar zelfstandigheid kunnen begeleiden. De weg naar zelfstandigheid begint thuis en op de scholen! Neem vooral de ouders mee in dit traject want wanneer doen wij het goed? Ik ben blij te contateren dat ik het niet goed deed. Er is hoop!

Top