HRM

Op naar blijvende gedragsverandering in de zorg

Op naar blijvende gedragsverandering in de zorg

Frieslab heeft de afgelopen vijf jaar in opdracht van het ministerie van VWS oplossingen bedacht voor knelpunten in zorg en dienstverlening. Per vraagstuk heeft Frieslab coalities gevormd die gericht zijn op blijvende gedragsverandering. Inhoud en cultuurverandering gaan zo hand in hand.

De rapporten en modellen van Frieslab zijn niet onopgemerkt gebleven. Het laatste door Frieslab ontwikkelde model – uit het rapport Het schuurt tussen onderwijs, zorg en sociale zaken  – wordt gebruikt bij de decentralisatie van de jeugdzorg.

Methode Frieslab

De methode Frieslab is werkende weg ontstaan en komt hier op neer: als je het probleem afpelt tot de kern en pas dan op zoek gaat naar oplossingen, blijkt er veel meer te kunnen dan je denkt. Wij beginnen met het analyseren van de wet- en regelgeving. Door ordening ontstaat begrip. Met praktijkvoorbeelden laten we zien waar het schuurt. Vervolgens maken we een model om het gesprek te faciliteren.

Dilemma's oplossen

Een model is geen blauwdruk, het helpt groepen om met dezelfde woorden en termen een gericht gesprek te voeren over dilemma's. Dat voorkomt dat men hetzelfde zegt, maar iets anders bedoelt, of omgekeerd. Dat voorkomt ook achteroverleunen, en doorbreekt aangeleerde hulpeloosheid. Het is niet de adviseur die zegt hoe het moet. Het is: wie het weet mag het zeggen (E. Heineman 2010). Zo trekt Frieslab zorgverleners door de U van theorie U van C. Otto Scharmer (2009): oplossingen moeten door de coalities zelf gezocht worden. Omdat het anders van buiten komt. Verandering krijgt op deze manier betekenis.

Dat is hard nodig want er wordt nogal wat langs elkaar heen gepraat in zorg en welzijn.  Neem nou de transitie van de jeugdzorg. Gemeenten weten niet om hoeveel jongeren het  gaat en welke problemen zij hebben. De gemeenten zien wel dat wie eenmaal in de Wajong zit, daar altijd in zit. Uitkeringen doen een flinke aanslag op het gemeentelijk budget. Investeren in onderwijs levert al snel een goede businesscase op. Gemeenten vragen zich af op welk schaalniveau ze moeten samenwerken om de zorg voor hun jongeren goed te regelen.  Gemeenten willen niet met iedereen samenwerken. En dat kan ook niet. Er komen zoveel vragen op dat men door de bomen het bos niet meer ziet. Kunnen provinciale zorgaanbieders ook lokale zorg bieden? En wat moeten we met Bureau Jeugdzorg en het Meldpunt Huiselijk Geweld? Houden we organisaties in stand of kopen we functies in? Loslaten? Vasthouden?

Kwetsbare mensen

In ons meest recente rapport staat het verhaal van een kwetsbare jongere. Marco valt op een heel knullige manier buiten de boot. Iedereen ziet dat. Maar niemand weet wat te doen. Met een kwadrantenmodel en het formuleren van de behoefte van het kind kun je eruit komen. Dit model wordt nu toegepast in de jeugdzorg omdat het herkenbaar is. En omdat het model het gesprek faciliteert: zo kun je gericht discussiëren over vervolgstappen.

Blijvende oplossingen

Bij veranderingen gaat om het vinden van de juiste woorden, samen oplossingen bedenken die werken, en niet te ver voor de troepen uit lopen. Zo ontstaat een blijvende gedragsverandering. Want het begrip duurzaam heeft zijn beste tijd gehad.

Sanja Bouman
programma manager Frieslab
www.frieslab.nl

 

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Van Doorn

7 januari 2014

Een concrete presentatie van hoe veranderen tot stand kan komen van binnen uit, met de mensen die het betreft. Mooi dat de resultaten van Frieslab binnenkort gepresenteerd worden. De conclusie dat het om juiste woorden , taal gaat deel ik zeer. De raad om niet te ver voor de muziek uit te lopen ben ik het minder mee eens. Alleen maar voor de muziek uitlopen maakt dat de verandering aanslutiting mist, maar helemaal niet voor de muziek uitlopen maakt veranderen een kabbelend beekje van bestaande spelers. Dat zorg en welzijn enorm kan profiteren van bestaande mogelijkheden en bijzondere innovaties van buiten het eigen denkgebied zou meer benut kunnen worden. Inbreng van mensen van buiten die ver voor de muziek uitlopen geeft krachtigw impulsen. De taal die daarbij gebruikt wordt is dan ook zeker cruciaal. Over taal gesproken, zullen we stoppen om over kwetsbare mensen te spreken? Iedereen is kwetsbaar.

Hilde te Riet

7 januari 2014

Mooi dat de methode langs de werkende weg is ontstaan. Dat betekent dat het niet bedacht is door mensen voor andere mensen maar dat het voeling heeft met de werkelijkheid waar we mee te maken hebben als gevolg van wet- en regelgeving. Die wet- en regelgeving blijkt vaak een oerwoud voor mensen die ermee te maken hebben.
Verder zou ik willen pleiten voor een meer oplossingsgerichte benadering i.p.v. het afpellen van een probleem. Vanuit kunst en kunde vragen stellen over het potentieel van een organisatie of zorgvrager met de intentie dit potentieel volledig tot zijn recht te laten komen. Mensen en organisaties hun doelen en dromen helpen waarmaken. De bestaande situatie aanvaarden en aandacht besteden aan aspecten die voor mensen van waarde zijn en de mogelijkheden verkennen om dit te laten groeien.
Het elkaar goed verstaan vraagt om een nieuwsgierige open houding waardoor we wellicht meer eenzelfde taal gaan spreken. Dat we het kunnen hebben over kwaliteit i.p.v. eigen belangen. Ook door de makers van de wet.
Dat is wellicht behulpzaam om autonomie en eigen verantwoordelijkheid te bevorderen van alle betrokkenen. Doen wat werkt.
Succes!

Top