BLOG

Het is vijf voor twaalf voor de zorgverzekeraar

Zorgverzekeraars zijn in hoog tempo bezig hun bestaansrecht te verliezen. Door altijd maar eigenbelang van de anderen in te calculeren, hebben ze zo’n groot wantrouwen gecreëerd dat dit henzelf de kop kan gaan kosten.

Zorgverleners kunnen niet altijd de best mogelijke zorg leveren als gevolg van beperkende voorwaarden in de contracten met zorgverzekeraars.  Dat was de belangrijkste conclusie van het onderzoek naar zorgcontractering, uitgevoerd door de VvAA en de Consumentenbond. De zorgverzekeraars reageerden als door een adder gebeten. CZ sprak direct na publicatie van een ‘rammelrapport’. De consumentenbond zou zich volgens hen ‘voor het karretje van de zorgaanbieders hebben laten spannen’.

Met hun reactie sluiten de zorgverzekeraars hun ogen voor een groter probleem, namelijk dat zij het vertrouwen van zorgverleners en ‘consumenten’ verloren zijn. Uit onderzoek bleek dat 80 procent van de zorgprofessionals weinig of heel weinig vertrouwen in zorgverzekeraars heeft. Ander onderzoek liet zien dat slechts 25 procent van de consumenten (heel) veel vertrouwen heeft in zorgverzekeraars. Ter vergelijking: in hetzelfde onderzoek zei ongeveer 90 procent veel of heel veel vertrouwen in huisartsen en medisch specialisten te hebben.

Zorgcontractering

Zorgverzekeraars spelen in het huidige zorgstelsel een belangrijke rol om te zorgen dat er kwalitatief goede, toegankelijke en betaalbare zorg komt. Dat doen zij echter op een verkeerde manier. Veel zorgaanbieders voelen zich niet gehoord door zorgverzekeraars. Hierdoor voelen zij zich gedwongen om akkoord te gaan met contracten die niet optimaal zijn voor henzelf en hun patiënten.

Het probleem is dat verzekeraars nog steeds met de klassiek economische aanpak van de wortel en de stok werken. De zorgprofessional wordt als egoïstisch wezen gezien dat uitsluitend reageert op dreigen of belonen. Het summum van wantrouwen is het hanteren van een omzetplafond. Het omzetplafond is de verpersonificatie van de onkunde, onmacht of onwil van verzekeraars om in te kopen op kwaliteit. Omdat we niet kunnen meten wat goed is, stellen we maar een maximum in. Maar het enige wat je dan krijgt is minder zorg, niet doelmatigere zorg.

Op deze wijze ontstaan misstanden. Zorgverleners komen uit financiële overwegingen tegemoet aan de eisen van de verzekeraar. De zorgverleners zoeken de mazen in de regels om toch maar goede zorg te kunnen blijven leveren of gaan zich daadwerkelijk financieel berekenend opstellen. Als je van wantrouwen uitgaat, krijg je dat terug. Zorgverzekeraars moeten ophouden met het verleggen van het risico dat zij als zorgverzekeraar behoren te dragen naar de zorgaanbieder.

Inzetten op vertrouwen

Zorgverleners leveren vertrouwensgoederen. Als gevolg van hun specifieke kennis en kunde is het zowel voor de patiënt als voor verzekeraars onmogelijk om de kwaliteit van geleverde zorg te bepalen. Om tot echt zinnige en zuinige zorg te komen zijn dappere dokters met beroepseer cruciaal.  Een perfect voorbeeld hiervan is de beter-niet-doen lijst, die recentelijk door NFU, de koepel van academische ziekenhuizen, werd gepresenteerd. De lijst bevat 1366 behandelingen die artsen beter kunnen nalaten omdat hier geen wetenschappelijk bewijs voor bestaat. Met de lijst laten de artsen zien dat zij opkomen voor hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Een beroepsgroep die goed functioneert, verdient geen wantrouwen. Laat de beroepsgroep aangeven wat zinnig is en wat niet. Zonder betrokken professionals zullen verzekeraars er nooit in slagen om verzekerden zo goed mogelijke zorg voor een zo laag mogelijke prijs te bieden. Dit vraagt om een andere verhouding: eén waar de professional de ruimte krijgt om zo goed mogelijke zorg te leveren en uithangbord wil zijn van zinnige en zuinige zorg. Zorgverzekeraars moeten alle belemmeringen opruimen die het handelen naar beroepseer in de weg staan en zoveel mogelijk een beroepseercultuur voeden. Een herstructureringsfonds voor ziekenhuizen nieuw denken,een omzetplafond is oud denken. 

Overbodig

Door uit te gaan van klassiek economische modellen die uitgaan van eigenbelang en wantrouwen, zijn zorgverzekeraars alleen komen te staan. Niet voor niets groeit de steun voor het Nationaal Zorgfonds, een initiatief dat de zorgverzekeraars in één klap overbodig moet maken. Zorgverzekeraars moeten meer faciliteren vanuit beroepseer. Doen zij dit niet, dan zal het door zorgverzekeraars opgeroepen wantrouwen hen uiteindelijk zelf de kop kosten.

Corné van der Meulen en Thijs Jansen

Onderzoeker en directeur bij de Stichting Beroepseer

CornévanderMeulen en ThijsJansen_311

 

 

14 Reacties

om een reactie achter te laten

Dienie Koolen-Goossens

21 december 2016

Duidelijk artikel!

Hein Oosterman

21 december 2016

Ja, ik ben zo'n zorgverlener die dagelijks de weerstand ondervind van zorgverzekeraars. Ik ben audicien. Volledig zelfstandig omdat ik vind dat ik samen met mijn klant het beste hoortoestel moet kunnen kiezen. Het systeem bevordert de beperkte keuze van klanten enorm. De betere toestellen worden niet meer (deels) vergoedt. Als je het kunt betalen krijg je een goed toestel, zoniet dan krijg je een toestel dat in de la belandt. Zonde van het geld.

Peter Koopman

22 december 2016

Mooie benadering. Verpleegkundigen (mbo, in service, bachelor) en verpleegkundig specialisten (master) zien veel gevolgen van dit wantrouwen. Hoe vaak ook gesteld wordt dat "bekostiging" een middel is en dat het doel "adequate zorg" is, lijkt "wie betaalt, bepaalt" dominant. Daarbij blijft onduidelijk dat de burger betaalt en niet de verzekeraar. Maar is toenemend vertrouwen in de tussenpersoon-rol van de verzekeraar nog wel mogelijk? Misschien proberen om goede ervaringen met enkele verzekeraars meer zichtbaar te maken?

tjark reininga

22 december 2016

de kern van deze problematiek zit in de dubbele verantwoordelijkheid van de (zorg)verzekeraars. enerzijds dragen zij de verantwoordelijkheid voor het macrobudget in het marktmodel, dat overheid en partijen bewust hebben nagestreefd. anderzijds hebben zij tegenover hun verzekerden de verantwoordelijkheid hen te begeleiden bij het kiezen van de best mogelijke zorg. en die spagaat is, mede door de inderdaad tamelijk eenzijdige kosten-oriëntatie van zowel verzekeraars als overheid, geleidelijk te groot aan het worden. zodat het moment in zicht komt dat de patiënt niet meer weet - en vaak ook niet kan weten - welke overwegingen zijn verzekeraar gehanteerd heeft bij diens adviezen. vooral in situaties waarin de patiënt toch al is aangewezen op beslissingen door anderen.
dit alles is een gevolg van de ontstane praktijk dat over de inrichting van en budgetten voor de zorg vooral mensen beslissen, die die zorg (nog) niet nodig hebben.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

22 december 2016

En in lijn met Tjark: wij hebben een systeemfout ingebakken door alleen in de zorg verzekeraars verantwoordelijkheid te maken voor zowel selectie van zorgkwaliteit als voor kostenbeheersing.
Waarom niet net als bij andere verzekeringen dit alles terugbrengen tot verzekeren van onzekere risico’s die je niet alleen kunt dragen, dus waar solidariteit gewenst is, waarbij het Zorginstituut registreert wat goede zorg is en overheid volumes dus kosten bewaken? Dat doet de overheid toch al. Maar nu bemoeien zich daar een (heel klein!) aantal, toch concurrerende verzekeraars tussen met strijdige belangen.

Wim van der Meeren

22 december 2016

Tja, wel een beetje makkelijk. Inderdaad, het vertrouwen in financiële instellingen is laag, ook in zorgverzekeraars. En het vertrouwen in zorgverleners is (gelukkig) hoog.
Vraag is of dat lage vertrouwen terecht is.
De klant tevredenheid is bij CZ boven de 8!
De taak van zorgverzekeraars is het bewaken van de publieke doelen: toegankelijke zorg, kwalitatief goede zorg en betaalbare zorg.
Met de eerste twee gaat het eigenlijk heel goed. Sommige mopperaars doen net alsof het hier een derde wereld land is, onzin.
De betaalbaarheid wordt lastig: de premiestijging was fors en ik voorspel dat deze stijging nog even doorgaat, immers: het sponsoren van de premie vanuit de overreserves wordt minder.
Veel van de agressie tegen verzekeraars wordt gevoed vanuit het SP Zorgfonds. Argumenten die gebruikt worden (uitsluitend op winst gericht en duurder in uitvoering dan het ziekenfonds vanwege die dure commercie) zijn feitelijk onwaar.
De grootste tegenstand tegen wat sommige nog marktwerking noemen, komt van "kleine zelfstandigen" in de zorg, Dat is op zijn minst opmerkelijk.
De loftrompet steken over de beroepsgroep omdat een enkeling roept dat er veel overbodigs gebeurt, is ook opmerkelijk: het gebeurt namelijk al jaren en nog steeds.
Waar ik wel vrolijk van wordt is samenwerking met beroepsbeoefenaren , die aantoonbaar bereid zijn ook hun verantwoordelijkheid voor kosten en kwaliteit te nemen. In samenwerking, vaak regionaal, komt veel moois tot stand.

Gijs van Loef

22 december 2016

Geachte heer van der Meeren, beste Wim,
Om het kort te houden:
* De toegankelijkheid staat zwaar onder druk, cijfermatig aantoonbaar, zichtbaar en voelbaar: patientenstops en GGZ-ontheemden;
* de medische kwaliteit (om het kwaliteitsbegrip iets aan te scherpen) blijft aantoonbaar achter bij de rest van modern Europa sinds 2006 (OESO-data), en de enorme registratielast van zorgverleners in internationaal perspectief (lees De Groene Amsterdammer nr. 49) dient geen enkel zinvol doel, het ziekteverzuim en de arbeidskwaliteit in de sector holt daarbij achteruit (ook cijfers: CBS)
* de kosten zijn in vergelijking met andere Europese landen erg hoog (OESO-data: ook bekend).
* Conclusie: u spreekt aantoonbare onwaarheden als u zich beperkt tot wat u de publieke doelen noemt.

Marc van Westerlaak

22 december 2016

Deels eens met de inhoud van dit artikel: er is nu teveel wantrouwen binnen ons zorgsysteem. Maar het artikel lijkt blijk te geven van een van een bijna naïef blind vertrouwen in de altruïstische instelling van zorgverleners.

Niets menselijks is ook zelfs zorgverleners vreemd. Of zou het artikel "Arts kiest vaker pillen gesponsorde farmaceut" alleen op misverstanden berusten (zie http://www.volkskrant.nl/wetenschap/arts-kiest-vaker-pillen-bevriende-farmaceut~a4438190/)? En hoe komt het dat specialisten massaal bedanken voor het in loondienst treden van ziekenhuizen? Is dat omdat zij alleen het belang van patiënten op het oog hebben?

Zorgverleners die te goeder trouw zijn hebben vast geen moeite met het afleggen van verantwoording, mits uiteraard wel binnen redelijke grenzen. Misschien moet dát de insteek van een dialoog tussen zorgverleners en zorgverzekeraars worden. Herstel van vertrouwen kan alleen als het van beide kanten komt. Het toverwoord moet volgens mij dan ook "samen" zijn!

Herman Suichies

22 december 2016

Beste Wim
Kleine correctie: het is Nationaal Zorgfonds, geen SP zorgfonds. En de feitelijke waarheid omtrent beheerskosten: in 2015 werd t.o.v. vóór het zorgstelsel (2005) 565 miljoen meer uitgegeven aan beleid en beheer, dat is €33 per burger. (Relatieve % zeggen niets als totale kosten sterk stijgen). Maar zorgverzekeraars hebben een groot probleem omdat ze zich niet als verzekeraar gedragen. Een verzekering heeft per definitie een open einde. Als ik me verzeker tegen brand zou ik raar opkijken als de verzekeraar na het afbranden van het huis zou zeggen, sorry, maar er is een budgetplafond, probeer het over 3 mnd nog eens. Jullie spelen verzekeraar, maar zijn in feite uitvoerder van een voorziening, die gewoon een door VWS ingesteld macrobudget heeft. Als we dan toch een budgetstelsel hebben zullen we dan het marktje spelen achterwege laten? Volgens de hoge raad mogen prijzen van ZH behandelingen niet openbaar gemaakt worden. Een logische beslissing gezien de wettelijke voorschriften van marktwerking zoals het bedoeld was maar wat maar niet wil lukken. Misschien na 10 jaar toch eens overwegen de weg van de voorziening in te slaan ipv de markt waar je jezelf (maar niet echt dus) voor zou kunnen verzekeren. En private verzekeraars zullen gezien hun aanwezige kennis zeker niet zo maar worden weggegooid, maar wel omgevormd moeten worden of opgaan in regionale zorgeenheden, of je dat nou fonds wil noemen of niet. Bovendien valt er dan nogal wat te besparen. De financiële onderbouwing in de bouwstenen heb je vast wel al gelezen.

Herman Suichies

22 december 2016

Beste Marc
Eens met het feit dat niet iedereen altruïstisch is, de relatie voorschrijven en farmabezoek maakt dat weer duidelijk. Maar bedenk ook dat het systeem perverse prikkels kent. Wie marktwerking zaait zal graaiers oogsten. Maar lees eens de bouwstenen van het NZF. Met het voorstel van bekostiging voor de hele zorg: zoals huisartsen al jaren hebben en wat goed werkt. Tenslotte lossen zij voor <5% van de kosten 95% van alle vragen op. Een gemengd systeem, waarbij je voor 75-80% een vast inkomen hebt door inschrijftariefen en consulten en visites, 10-15% voor zwaarte van de praktijk en 10-15% voor het doen van extra zaken zoals substitutie vanuit 2e lijn. Onze consultprijs van 9€ wordt je niet echt rijk van als je besluit wat extra te werken, maar in een gemengd systeem van 75% vaste vergoeding en de rest variabel kun je toch ook als een dienstverband van de BV Nederland beschouwen? Al onze prijzen worden immers toch al door de NZa bepaald. In een dergelijk systeem kan je ondernemer blijven maar liggen de kosten voor het grootste deel vast. Voor dit hele systeem heb je overigens helemaal geen verzekeraars nodig. Ze fungeren alleen maar als doorgeefluik van premies, iets wat ze in feite alleen maar zijn.

Marc van Westerlaak

22 december 2016

Beste Herman,

Dank voor je uitgebreide reactie. Dit systeem kent zeker perverse prikkels. Maar ook het plan voor een Nationaal Zorgfonds kent perverse prikkels. Zo wordt er - volgens de bouwstenen - gewerkt met budgetten. Dus hebben zorgverleners er geen belang bij om minder behandelingen te verrichten. En is het budget op voor het einde van het jaar, wat gebeurt er dan? Wachtlijsten wellicht?

Ik heb de bouwstenen van het NZ zeker doorgenomen, maar ik mis nog steeds echte financiële onderbouwing. Het is nu grotendeels, zoals de naam van het document doet vermoeden, een stapel losse stenen. Ik zie nog niet dat die stapel het huidige zorgstelsel moet vervangen.
Het huidige stelsel is zeker niet perfect, maar dat is geen enkel systeem. Ik geloof meer in positieve samenwerking van alle betrokkenen om het huidige stelsel te verbeteren, in plaats van een sprong in het diepe naar een Nationaal Zorgfonds wat meer op een terugkeer naar het o-zo verguisde ziekenfonds lijkt!

Marc van Westerlaak

22 december 2016

Beste Herman,

Dank voor je uitgebreide reactie. Dit systeem kent zeker perverse prikkels. Maar ook het plan voor een Nationaal Zorgfonds kent perverse prikkels. Zo wordt er - volgens de bouwstenen - gewerkt met budgetten. Dus hebben zorgverleners er geen belang bij om minder behandelingen te verrichten. En is het budget op voor het einde van het jaar, wat gebeurt er dan? Wachtlijsten wellicht?

Ik heb de bouwstenen van het NZ zeker doorgenomen, maar ik mis nog steeds echte financiële onderbouwing. Het is nu grotendeels, zoals de naam van het document doet vermoeden, een stapel losse stenen. Ik zie nog niet dat die stapel het huidige zorgstelsel moet vervangen.
Het huidige stelsel is zeker niet perfect, maar dat is geen enkel systeem. Ik geloof meer in positieve samenwerking van alle betrokkenen om het huidige stelsel te verbeteren, in plaats van een sprong in het diepe naar een Nationaal Zorgfonds wat meer op een terugkeer naar het o-zo verguisde ziekenfonds lijkt!

Jan Alberts

23 december 2016

De patient ervaart de zorgverzekeraar toch vaak als hindernis dan als hulpbron. Dat komt omdat bij nieuwe verwijzingen de zorgaanbieder toch eerst moet kijken waar en hoe iemand verzekerd is, er lijsten ingevuld moeten worden voor die ZV en er een kans bestaat dat een omzetplafond bereikt is. In mijn werkveld, de GGZ, is dat vaak al in de zomerperiode. Dat is dus veel negativiteit die geassocieerd wordt met de ZV. Los van het feit of dat terecht is of niet, zo zien mensen het wel en dat is slecht voor je imago als ZV. Het goede nieuws is dat ZV's daar zelf iets aan kunnen doen.

Anton Maes

27 december 2016

We gaan zien hoe het gaat lopen. Ik zie drie onderwerpen die nog al door elkaar lopen, maar die we beter kunnen scheiden.
1. de stelseldiscussie. Is NZ beter? Het gaat niet alleen om zorgaanbieder en ZV, maar er zijn 3 platforms, vroeger 'markten', er zijn minstens 3 ministeries en 6 toezichthouders bij huidige stelsel. En als je een stelsel kiest, dan heb je bijpassende EU regelgeving.
2.de betaling. Want of het 40 of 44,4 (nu) of 46 miljard zou moeten zijn, betaalt moet er worden.
3. de trias toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit/doelmatigheid, in elk stelsel te goed regelen. Denk aan Treek, aan wachtlijst. Denk aan aan QALY, wat mag medicijn kosten? Wat mag zorg kosten? Denk aan Institute of Medicine en hun 6 parameters om kwaliteit te toetsen etc.
Ik ben bij een basisverzekering voorstander van een polis en een verzekeraar. Maar alle bovengenoemde zaken moeten wel geregeld worden. En dan beter dan nu.

Top