BLOG

Anders verantwoorden vraagt om loslaten van de schijn van controle

Wat een prachtig advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) om tot goede zorg te komen. Vertrouwen. Anders verantwoorden. Het roept een zekere opwinding bij mij op. Is de tijd rijp voor anders verantwoorden? Ik zeg volmondig ja. Maar er zijn wel drie paradigmashifts nodig.

Al sinds de verschijning van het rapport: ‘Anders verantwoorden in de zorg’ (ActiZ, 2015) werk ik aan een nieuwe manier van verantwoorden die, naar nu blijkt, naadloos past bij het advies van de RVS. Leren en reflecteren op basis van dialoog, waarden en gezamenlijke besluitvorming. Vertrouwen in de professionaliteit en eigen verantwoordelijkheid.

Omslag in het denken

De RVS geeft aan dat het implementeren van anders verantwoorden een omslag vraagt in het denken en het doen. Daar ben ik het mee eens. Ik zou zelfs willen stellen dat er een paradigmashift nodig is.

De paradigmashift bij toezichthouders en inkopers is het loslaten van de normatieve verantwoording en daarmee de schijn van controle. Erken de vaak lastige afwegingen die in de praktijk gemaakt moeten worden en houd rekening met de context van de organisatie. Dat geeft zorgverleners het vertrouwen dat ze het goede mogen doen! Alleen vanuit dat gegeven vertrouwen kunnen zorgverleners stoppen zich angstvallig aan (vermeende) regels vast te houden.

Dat brengt mij bij de tweede paradigmashift. Na jaren van sturing op regels en angst voor afrekening moeten zorgverleners weer leren vertrouwen op hun professionele oordeel. Focus weer op de cliënten en niet op de regels. Dan zijn schrapsessies ook niet meer nodig. Regels die niet ondersteunend zijn aan het beoogde doel laat je dan gewoon links liggen. Reflecteren en leren, bewust afwegen in lastige of complexe situaties, verantwoorde risico’s nemen vraagt om een nieuwe kwetsbaarheid van de zorgverleners.

Initiatief bij de zorgverleners

Het initiatief voor andere vormen van verantwoording wordt door de RVS bij de zorgverleners gelegd. Deze afweging is te begrijpen vanuit het idee dat de zorgverleners en de praktijk leidend moeten zijn in het nieuwe verantwoorden. Toch pleit ik ervoor de zorgverleners hierbij actief te ondersteunen. Uit eigen ervaring weet ik dat het ontwikkelen van een passende manier van verantwoorden een moeilijke opgave is. En er bestaat een grote kans dat iedere organisatie zelf het wiel gaat uitvinden. Deze ondersteuning moet komen vanuit partijen die kennis hebben van de verantwoordingspraktijk.

Dat vraagt van certificerende instellingen en hun auditoren ook een paradigmashift die begint met het loslaten van de bekende en vertrouwde normatieve verantwoording. Daarvoor in de plaats komt verantwoording vanuit de relatie en de dialoog. En dat vraagt om wederkerigheid en kwetsbaarheid van alle partijen. Auditoren moeten anders opgeleid en getraind worden, krijgen minder zekerheden mee en moeten leren dat ze zelf het instrument voor reflectie zijn. Daarmee moet het kwaliteitsbesef van de kwaliteitsinstanties zelf van binnenuit wijzigen.

Nicolien van de Berg

Directeur/bestuurder Stichting Perspekt

Nicolien van den Berg_311

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

6 juni 2019

Heerlijk kernachtig verwoord Nicolien!

Inderdaad ook die schrapsessies: NIETS schrappen! Gewoon stoppen met alles wat niet direct bijdraagt aan waardevolle zorg bieden! Binnen Lean heet dat niet voor niets 'verspilling'.

nelly galama

6 juni 2019

volledig eens. Anders denken en doen vraagt evenwel om introspectie van zowel zorgprofessionals en leiders als van auditoren. Introspectie om Hoofd, Hart en Handen op één rij te krijgen. Dat opent de weg naar dialoog. Ik merk in mijn dagelijkse praktijk hoe lastig dat is. Mijn ervaring is dat technieken uit yoga en mindfulness hierin erg behulpzaam kunnen zijn. Voor inloop-intervisie op dit punt sta ik graag klaar!

Helene Zwaneveld

8 juni 2019

Iedereen werkzaam in de zorg is gedrild om vanuit de systeemwereld te denken en te doen. Vaste patronen. Ook ik weet ik uit ervaring dat er in het primair proces andere, helpende instrumenten nodig zijn om het tij te doen keren. Alleen ruimte organiseren ( door regels te schrappen) is onvoldoende. Andere kaders vragen om andere instrumenten!
Zorgverleners moeten (digitaal) aan de hand worden meegenomen ( in de methodiek) om de behoeften, gewoontes en wensen van mensen als basis te kunnen nemen voor hun dagelijks handelen.
Zolang het zorgproces (ondersteunt met een zorgdossier) is ingericht is op
zorgproblemen met bijpassende smart geformuleerde doelen en acties én het afleggen van verantwoording het doel is, blijft het een hopeloze bezigheid om vanuit de relatie en de dialoog te verantwoorden en te leren en verbeteren.
Ik ben het met je eens dat we zorgverleners actief moeten ondersteunen en daarmee ook organisaties om van klein naar groot te kunnen organiseren. Immers: een andere inrichting van het primair proces levert ook andere informatie op die wel relevant is. Die ook de context laat zien, inzicht geeft in wat écht toe doet en wat er nodig is gaat er beweging komen. Van binnenuit.

Top