BLOG

Empathie is hard nodig

Empathie is hard nodig

Hoe reageren mensen op schokkende incidenten? Vol afschuw, onbegrip en gevoel voor de getroffenen en de nabestaanden, bleek ook na de aanslagen in Noorwegen. In de rampenpsychologie worden de eerste dagen na een ramp de ‘honeymoonfase’ genoemd, gekenmerkt door altruïsme, medeleven en vrijgevigheid. Empathie ten top.

Belang empathie

Er wordt veel geschreven over het belang van en tekort aan empathie in de zorg. Stel dat de na rampen beleefde empathie gemeengoed zou zijn in de reguliere zorg. Wat zou er dan veranderen? Zouden patiënten zich prettiger voelen? Zou dit hun herstel bevorderen?

Waardering

Natuurlijk waarderen patiënten empathische zorg. Als betrokkenen nog een keer zorg nodig hebben komen ze geheid terug, en als ze u niet meer nodig hebben, bevelen ze u aan bij anderen. Empatische artsen, verplegenden en verzorgers zijn voor patiënten plezierige zorgverleners.

Optimale zorg

En verder? Ik denk dat empathie ertoe aanzet de goede dingen zo goed mogelijk te willen doen. Empathische zorgverleners zijn toegewijde en intrinsiek gemotiveerde medewerkers die hun best doen optimale zorg te bieden en het werk zo soepel mogelijk te organiseren. Die redenering doortrekkend zou meer empathie leiden tot kwalitatief betere en efficiëntere zorg. ‘Me hoela’ zult u nu misschien zeggen: ‘Hoe vaak laat de kwaliteit van zorg bij rampen niet te wensen over’? Geregeld, inderdaad: stoffelijke overschotten worden dubbel geteld; de coördinatie tussen professionals faalt; getroffenen worden blootgesteld aan eenmalige debriefingsessies die meer kwaad doen dan goed. Allemaal waar, maar vergeet niet dat dit gebeurt in een situatie van paniek, chaos en vaak gebrekkige communicatie. Zaken waar de reguliere zorg in veel mindere mate last van heeft.

Competentie op bestelling

Kortom, empathie lijkt me goed voor de reguliere zorg. En het is ook nog eens gratis, een welgemeend en natuurlijk cadeau. En dat maakt empathie precies zo ingewikkeld in de reguliere zorg. Op paradoxale wijze maken we er een competentie van op bestelling.

Ramp

Empathie tonen is niet moeilijk als u geschokt of aangedaan bent. Als u vanuit onmacht graag iets wilt betekenen voor een ander. Als u de behoefte voelt bloemen te leggen of een online-condoleance register te tekenen. Op zo’n moment vraagt u heel natuurlijk: ‘Hoe gaat het met je?’ en houdt u de hand vast van een ander. Maar in de reguliere zorg gaat het vaak niet over uw ramp. De ramp, als het al een ramp is, is de ramp van een ander.

Geen automatisme

Dagelijkse hulp bij het aankleden, de naalden voor een chemokuur prikken of de weg wijzen naar de wachtkamer, allemaal belangrijke handelingen die in veel mindere mate automatisch een beroep doen op empathie. En daarom moeten we in de reguliere zorg zoeken naar manieren om empathie te kunnen voelen en te uiten, voor zover deze niet automatisch komt.

Hoger plan

De zorg wordt beter van empathie en die moeten we daarom op een hoger plan tillen. Empathie is geen taak voor softies die mijmeren over hun witte broodsweken. Empathie is keihard, en hard nodig.

Maaike de Vries,
chef Zorg, www.argumentenfabriek.nl

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

15 augustus 2011

Klinkt natuurlijk goed, maar (de meest) empatische medewerkers zijn niet goed hiërarchisch aan te sturen, zijn geen gemakkelijke collegae en zij geven vaak kritiek op de zorgprocessen. Daarnaast steunen ze vaak de patiënt of zijn omgeving bij hun klachten over de zorg. Kortom dit zijn niet de teamplayers die wij in de zorg nodig hebben.

Anoniem

15 augustus 2011

Ik ben het niet eens met de bovenstaande reactie. deze houding van betreffende werknemers heeft mi niet zoveel met empathie te maken, maar meer met een onprofessionele houding.
Als het goed is gaat empathie voor de cliënt juist ook samen met inzet voor de organisatie.
Jacqueline, woonbegeleider psychiatrie

Jos Zandvliet, haptotherapeut

16 augustus 2011

Jammer inderdaad, zorg moet tegenwoordig vooral effectief zijn en niet affectief.
Dat we ons afvragen of empathie bijdraagt aan herstel toont dat zorg en (mede)menselijkheid niet meer een vanzelfsprekende combinatie zijn. De eerste reactie op dit blog geeft dat ook wel aan. Empathie is kennelijk lastig.
Hóe empathie bijdraagt aan genezing is overigens wel een boeiende vraag. Patiënten stellen empathie op prijs (zie bijvoorbeeld het Nivel-onderzoek dat een vriendelijke dokter belangrijker is dan een korte wachttijd). Het was altijd en is nog steeds een belangrijke kwaliteitsindicator
In deze tijd van marktwerking ligt hier dus een kans voor zorginstellingen om zich te onderscheiden.

Anoniem

16 augustus 2011

Ik sluit mij aan bij de eerste reactie. Ik heb respect voor de familie die empathisch met cliënten/naasten omgaat. Maar medewerkers moeten zich vooral aanpassen aan de cultuur en zich schikken naar de mogelijkheden die onze financiële ruimte biedt. 'Empathische' medewerkers zijn vaak empathisch naar de cliënt maar niet naar hun teamleden en leidinggevenden.

Top