Dat blijkt uit onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Bij mannen gaat het met name de preventie van endeldarm- en dikkedarmkanker, bij vrouwen vooral om borstkanker.
Zeven soorten kanker
Eén op de twee Nederlanders krijgt de diagnose kanker in zijn of haar leven. Alcoholgebruik draagt bij aan het risico van minimaal zeven kankersoorten: mondkanker, keelkanker, strottenhoofdkanker, leverkanker, slokdarmkanker, endeldarm- en dikkedarmkanker en borstkanker. Over het algemeen geldt: hoe hoger het alcoholgebruik, hoe groter het risico op kanker. Maar er bestaat geen veilige ondergrens wat betreft alcoholgebruik.
Twee glazen minder per week
IKNL heeft berekend wat de impact is als iedere Nederlander twee glazen alcohol per week minder drinkt. De berekening gaat uit van direct al minder alcoholgebruik, maar neemt mee dat het tijd kost om (meer) beleid rondom alcoholpreventie in te voeren en bewustzijn over alcohol en kankerrisico te laten ontstaan. In de berekening is dan ook opgenomen dat pas vanaf 2032 iedereen twee glazen per week minder drinkt. Tot die tijd neemt het alcoholgebruik geleidelijk af. Het effect is doorgerekend tot 2050.
Alcoholgebruik in Nederland
Volgens cijfers uit de Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor uit 2024 drinkt bijna driekwart van de Nederlanders alcohol. Mannen die drinken, gebruiken gemiddeld meer dan acht glazen per week, vrouwen bijna vijf glazen. Wel neemt het aantal drinkers de laatste jaren licht af. Ook het aantal glazen dat wordt gedronken daalt geleidelijk. De berekeningen laten zien hoeveel kankerdiagnoses in de toekomst te voorkomen zijn als het alcoholgebruik verder daalt, bovenop de trend die al in gang is gezet.
KWF
Dorine Manson, directeur van KWF Kankerbestrijding: “Als Nederlanders structureel minder alcohol drinken, kunnen we de komende jaren duizenden kankerdiagnoses voorkomen. Dat laat zien hoe groot de gezondheidswinst van alcoholpreventie is. Bewustwording alleen is niet genoeg: stevig alcoholbeleid is nodig om gezondere keuzes te ondersteunen. De leefomgeving staat nu nog vol ongezonde prikkels, zoals alcoholreclame, die het gedrag van mensen sterk beïnvloeden, vooral dat van jongeren. Een wettelijk verbod op alcoholreclame die kinderen en jongeren bereikt, is daarom een logische en noodzakelijke eerste stap.”
Gezondheidswinst nog groter
De daadwerkelijke impact van een vermindering in het alcoholgebruik op het aantal te voorkomen kankerdiagnoses is waarschijnlijk nog groter dan wat nu is berekend, zo stellen de onderzoekers. Deze berekening omvat namelijk alleen de zeven kankersoorten waarvoor het sterkste wetenschappelijk bewijs bestaat dat alcoholgebruik een rol heeft. Er zijn nog meer kankersoorten waarbij alcoholgebruik zeer waarschijnlijk of mogelijk het risico vergroot, zoals maag- en alvleesklierkanker.
Daarnaast hebben mensen die zowel alcohol drinken als roken een aanzienlijk hoger risico op kanker. Een gezamenlijke aanpak om alcoholgebruik én roken terug te dringen zou daardoor nog meer kankerdiagnoses kunnen voorkomen. De impact van alcoholgebruik gaat bovendien verder dan alleen kanker. Het is een risicofactor voor in totaal meer dan 200 lichamelijke en mentale aandoeningen.
Over het onderzoek
IKNL deed het onderzoek in samenwerking met het Trimbos-instituut en gezondheidsfondsen die zich inzetten voor De Gezonde Generatie, waaronder KWF Kankerbestrijding en MDL Fonds. De berekeningen werden gedaan met Dynamo-HIA, een beproefd model dat is ontwikkeld door het Erasmus MC en het RIVM. Hiermee is een simulatie gemaakt van de Nederlandse populatie die de toekomstige demografische veranderingen volgt.
Vervolgens is per geslacht en leeftijdsgroep alcoholgebruik toegekend en het daarbij horende risico op kanker. In de berekening is vervolgens uitgegaan van een scenario waarbij het alcoholgebruik van alle Nederlanders vermindert, zodat er vanaf 2032 twee glazen per week minder wordt gedronken door iedereen. Het model berekent over de periode tot 2050 hoeveel kankerdiagnoses te voorkomen zijn dankzij deze aanpassing.
