Half december 2025 publiceerde het ministerie van VWS de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028, met als titel ‘Samen werken aan gezondheid’. Het hierin beschreven beleid moet ertoe moet leiden dat de zorg en het sociaal domein de zogenoemde beweging naar voren kunnen gaan maken. Deze beweging is omschreven in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) , maar ook in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Sportakkoord II en de Samenhangende Preventiestrategie.
Nieuwe financiering
De Landelijke nota gezondheidsbeleid sluit aan bij deze bestaande initiatieven en probeert die kracht bij te zetten. Het uiteindelijke doel, zo staat te lezen, is een duurzame sociale basisinfrastructuur met voorzieningen die bijdragen aan gezondheid en welzijn, en nieuwe financieringsmechanismen voor preventieve maatregelen die zorgkosten besparen.
Vijf thema’s
De nota gaat in op vijf hoofdthema’s: kansrijk opgroeien; terugdringen van gezondheidsachterstanden; mentale gezondheid; vitaal ouder worden en gezonde leefomgeving. Van elk thema wordt uiteengezet wat de urgentie is, wat er tot nu toe aan inspanningen zijn geleverd, wat de verwachte extra beleidsinzet gaat zijn, wat de gewenste uitkomsten zijn en welke acties en ambities voor de komende vier jaar die mogelijk moeten gaan maken.
Maatschappelijke context
Effectief gezondheidsbeleid, aldus de nota vraagt aandacht voor de maatschappelijke context en systemische factoren die gezondheid beïnvloeden. Veel gezondheidsproblemen ontstaan buiten het zorgdomein en moeten dáár worden aangepakt: op beleidsterreinen als wonen, werk, onderwijs, milieu, economie en mobiliteit. Gezondheid is daarmee een gedeelde verantwoordelijkheid, benadrukt de nota, waarmee wordt gepreludeerd op de verkiezingsbelofte van D66 om de komende regeringsperiode te gaan werken aan ‘health in all policies’ – beleid waarin gezondheid vanuit alle Haagse departementen voorop wordt gezet.
GGD als centrale pion
In het rapport wordt veel verwacht van de publieke gezondheidszorg. De GGD vervult een coördinerende rol in het proces dat moet gaan leiden tot regionale, domeinoverstijgende ketenaanpakken op het gebied van gezondheid en preventie. Als centrale pion in de beweging van zorg naar gezondheid. Veel belang wordt daarbij toegekend aan de regionale directeuren publieke gezondheid (DPG’s) die de GGD in dienst heeft.
Over die rol staat het volgende te lezen: “Nu de zorg zich meer richt op de gezondheid – in plaats van ziekte – van mensen in Nederland, is een belangrijke verbinding met publieke gezondheidszorg afhankelijk van de DPG. De DPG is de schakel tussen openbaar bestuur, zorg, sociaal domein en veiligheid en participeert actief in vele netwerken tussen deze sectoren. Omdat gezondheidswinst op meerdere beleidsterreinen kan worden behaald, kiezen DPG’en voor een integrale benadering bij het aanpakken van gezondheidsproblemen. De 25 DPG’en werken nauw samen binnen hun vereniging – GGD GHOR Nederland.”
Investeringsmodel
Daarnaast kondigt de nota de ontwikkeling van een investerinsgmodel voor preventie aan, dat als basis moet gaan dienen voor financieringsmodellen. Daartoe werd in oktober 2025 de richtlijn passend bewijs preventie gepubliceerd, die door VWS als een belangrijke mijpaal wordt gezien om tot een dergelijk investeringsmodel te komen.
‘……duurzame sociale basisinfrastructuur met voorzieningen die bijdragen aan gezondheid en welzijn, en nieuwe financieringsmechanismen voor preventieve maatregelen die zorgkosten besparen’…..
‘dit betekent dat het niet alleen gaat over mechanismen van financiering maar juist over de harde euro’s en door wie, wat en hoe deze ingezet worden onder het aloude motte ‘de kost gaat voor de baat’.
Lessen geleerd van het drama van de gedecentraliseerde jeugdzorg met perverse financiele prikkels!