“Er wordt veel óver AI gesproken, maar patiënten worden daarin nog te weinig gehoord”, reageert Linda Daniels, waarnemend directeur-bestuurder van Patiëntenfederatie Nederland. “Juist daarom hebben wij patiënten gevraagd hoe zij dit ervaren en wat zij belangrijk vinden.”
Ondersteunen, niet overnemen
Zo’n 13 procent van de deelnemers heeft ervaring met één of meer AI-toepassingen in de zorg, zoals bij diagnosestelling, het voorspellen van risico’s op een aandoening of het automatisch verwerken van patiëntgesprekken. Veel patiënten weten niet of AI in hun zorg is gebruikt.
Toch staat bijna de helft van de deelnemers (zeer) positief tegenover AI in de zorg. 44 procent is neutraal of twijfelt. Patiënten zien vooral kansen als AI zorgverleners ondersteunt en kan bijdragen aan efficiëntere zorg en meer tijd voor persoonlijk contact. “Patiënten zijn niet tegen AI,” aldus Daniels. “Maar ze willen wel zeker weten dat technologie hen helpt en dat de zorgverlener betrokken blijft. AI moet ondersteunen, niet overnemen.”
Transparantie
De patiënten die al ervaring hebben met AI, zijn daar positiever over. Van hen staat 62 procent (zeer) positief tegenover AI in de zorg. “Het laat zien dat vertrouwen groeit zodra patiënten merken dat AI daadwerkelijk iets toevoegt”, aldus Daniels. De waardering verschilt per toepassing. “AI bij diagnosestelling wordt het meest positief beoordeeld, terwijl patiënten kritischer zijn over AI-assistenten, zoals chatbots voor zorgvragen.”
Een belangrijke randvoorwaarde voor vertrouwen is dat patiënten goede informatie krijgen. Niet alle deelnemers kregen te horen dat AI werd ingezet, terwijl veel patiënten aangeven dat zij dit wel willen. Vooral bij AI voor diagnose en risicovoorspelling willen zij weten hoe de zorgverlener met de AI-uitkomst omgaat en wie verantwoordelijk is voor de uiteindelijke beslissing. Ook informatie over risico’s, werkwijze en beperkingen is voor veel patiënten belangrijk. “Transparantie en uitleg zijn geen extra’s, maar een basisvoorwaarde.”
Samen opschalen
Met de onderzoeksresultaten onder de arm, ziet Patiëntenfederatie Nederland kansen voor opschaling van AI in de zorg. “Maar alleen als we het samen met patiënten doen: door duidelijk te zijn, goed uit te leggen en altijd de menselijke maat centraal te houden.”
