Donderdag 9 april debatteert de Kamer over mensen met verward en onbegrepen gedrag. In het manifest waarschuwen onder meer de Nederlandse ggz, het Leger des Heils, MIND en de politie dat steeds meer mensen met onbegrepen gedrag vastlopen. “Mensen die worstelen met een combinatie van psychische problemen, verslaving, verstandelijke beperkingen en dakloosheid. Mensen die geen passende plek vinden, te laat hulp krijgen of tussen wal en schip belanden en zorg mijden”, valt er in het manifest te lezen.
Systeemfalen
De opstellers zien de druk op de samenleving, zorgverleners en hulpdiensten steeds verder toenemen. “Dit is geen individueel falen. Dit is maatschappelijk tekortschieten. En dat willen we met elkaar veranderen: de samenleving en politiek zijn gezamenlijk aan zet”, aldus de twaalf partijen.
Daarbij vragen zij expliciet aandacht voor mensen die hun hulpvraag ‘overschreeuwen’. “De mensen met onbegrepen gedrag die we tegenkomen op straat, in de wijk, bij de opvang of in crisissituaties. Het zijn medemensen die begrip en veiligheid nodig hebben. Ze hebben rust en perspectief nodig om zo te kunnen werken aan herstel.”
Menswaardig beleid
De alliantie roept de overheid, de politiek en de brede samenleving op om via vijf oplossingen te kiezen voor menswaardig beleid. Een belangrijk onderdeel daarvan is het creëren van passende woonplekken voor mensen met complexe problemen, waar wonen en zorg in samenhang worden aangeboden. “Geen tijdelijke noodoplossingen, maar veilige, duurzame woonplekken waar stabiliteit mogelijk is.” Als voorbeelden noemen de opstellers beschermd en beschut wonen en Skaeve Huse. “Zonder passende plekken blijven mensen rondzwerven tussen instellingen, op straat en in de crisisopvangen.”
Daarnaast pleiten zij voor flexibele, domeinoverstijgende financiering. Door versnipperde en starre geldstromen vallen mensen met gecombineerde problematiek nu vaak buiten de boot. “Geef professionals de ruimte om te doen wat nodig is en te doen wat niet binnen een hokje past. Zet in op integrale domeinoverstijgende financiering die aansluit bij de realiteit van het leven, niet bij de structuren van een systeem.”
Veiligheidsrisico’s beter inschatten
Omdat niet iedereen zelf om hulp vraagt, is het volgens de partijen noodzakelijk om bemoeizorg te versterken en de hulpverlening meer te richten op de plekken waar problemen ontstaan. “Op dit moment is de politie veel bezig met mensen die eigenlijk zorg nodig hebben.” Samenwerkingsvormen zoals straattriageteams – waarin expertise uit zorg, veiligheid en het sociaal domein samenkomt – kunnen vroeg signaleren en de-escaleren. “Een brede meldkamer waarin zorgprofessionals in directe verbinding staan met hulpdiensten en 24/7 beschikbaar zijn, kan ervoor zorgen dat iemand met onbegrepen gedrag niet automatisch in het veiligheidsdomein belandt, maar de juiste begeleiding krijgt.” Dat moet tegelijkertijd de druk op politie en justitie verlichten.
Tot slot vragen de partijen aandacht voor betere gegevensuitwisseling rond mensen met een groot veiligheidsrisico. Het wetsvoorstel Wet aanpak meervoudige problematiek (Wams) moet het mogelijk maken om ook in niet-acute situaties gegevens uit te wisselen en risico’s beter in te schatten. “Zorg dat de Wams snel wordt aangenomen en realiseer een expliciete grondslag voor gegevensdeling tussen verschillende domeinen waarbij recht wordt gedaan aan de impact op het beroepsgeheim en de vertrouwensrelatie tussen zorgverlener en cliënt”, besluiten de partijen.
