Een jeugdzorgmedewerker die gewurgd wordt door een cliënt, een ggz-medewerker die aangevallen wordt met een mes. Bijtincidenten in de gehandicaptenzorg, getuige zijn van een schietincident. Een kraamzorgmedewerker die gebeten wordt door de hond van het gezin waar ze werkzaam is. Enkele voorbeelden van medewerkers uit zorg en welzijn die tijdens hun werk geconfronteerd worden met agressie en geweld.
Blijvend letsel
Dit zijn geen uitzonderingen meer. Werkenden in zorg en welzijn worden steeds vaker geconfronteerd met agressie en geweld en andere traumatische gebeurtenissen tijdens hun werk. Met soms blijvend psychisch letsel als gevolg, zoals een posttraumatische stressstoornis (PTSS). De FNV vindt dat agressie en intimidatie richting medewerkers volstrekt onacceptabel is en absoluut niet mag worden genormaliseerd als onderdeel van het werk. De uitzending van Zembla (‘Gegijzeld tijdens de nachtdienst’, maart 2026) maakt opnieuw duidelijk hoe groot de impact is en hoe opvang en nazorg vaak tekortschieten.
Jeugdzorgmedewerker: ‘Dagelijks scheldpartijen en gooien van spullen. Uiteindelijk beland in een burn-out. Tijdens mijn re-integratie heb ik een levensbedreigend incident meegemaakt, gericht op mij. Nu heb ik PTSS. Ik baal nog elke dag dat het mega-heftige incident m’n leven op z’n kop heeft gezet en dat ik mijn werk niet meer kan doen.’
Aan de cao-tafel bij de ggz heeft de FNV voorgesteld PTSS te erkennen als beroepsziekte, maar wijzen werkgevers erkenning af. En dat terwijl er in andere sectoren al voorbeelden zijn van regelingen die mogelijk zijn en werken; voor de politie en medewerkers en vrijwilligers met een aanstelling bij de veiligheidsregio’s bestaan regelingen waarbij PTSS erkend wordt als beroepsziekte en waarin ook aanspraak gedaan kan worden op bijvoorbeeld aanvulling van het loon bij ziekte. Deze regelingen worden ondersteund door het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Andere cao
Ambulancemedewerkers vallen echter buiten deze regelingen, terwijl zij bij dezelfde incidenten betrokken zijn en naast politie en brandweer aan het werk zijn. Hoe komt dit? Omdat ambulancemedewerkers onder een andere cao vallen. Dit valt niet uit te leggen. Agressie en intimidatie richting zorg- en welzijnsmedewerkers komt in alle branches binnen zorg en welzijn voor. Daarmee ook het risico om PTSS te ontwikkelen.
De FNV vindt dat werkgevers moeten zorgen voor directe opvang na incidenten, psychosociale ondersteuning en begeleiding bij herstel en terugkeer. Dit mag geen toeval zijn of afhankelijk van de organisatie waar zij werken, maar moet structureel geregeld zijn. Daarom wil de FNV veiligheid en bescherming tegen psychische schade (zoals PTSS) expliciet opnemen in cao’s om snellere en eenduidige erkenning te bevorderen en de rechtspositie van werknemers te verbeteren. De vakbond roept daarom op om als eerste stap te erkennen dat PTSS een beroepsziekte is die voorkomt in heel zorg en welzijn.
Door Elise Merlijn, vakbondsbestuurder van FNV Zorg en Welzijn