ACTUEEL

Regiomaatschap dwingt tot andere rolinvulling

Regiomaatschap dwingt tot andere rolinvulling

De vorming van ziekenhuisoverschrijdende maatschappen betekent niet per definitie dat de belangen van ziekenhuizen en medisch specialisten steeds verder uit elkaar komen te staan. Wel dwingt de trend van regionalisering tot een andere invulling van de verhouding tussen beide partijen. Dat stelt Karina Kastelijn in haar afstudeerscriptie voor de masteropleiding Zorgmanagement aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam.

Kastelijns bevindingen staan haaks op de visie van de Commissie Meurs. Die ziet de vorming van ziekenhuisoverschrijdende fusiemaatschappen als een bedreiging voor het in de hand houden van zorgkosten. De commissie gaat ervan uit dat door de vorming van regiomaatschappen een disbalans ontstaat in de machtsverhouding tussen maatschap en ziekenhuis en dat de belangen van beide partijen daardoor verder divergeren. Zo vreest de commissie dat de specialisten als gesloten machtblok een hoger honorarium kunnen eisen.  Daarnaast bestaat het gevaar dat de specialisten zich mengen in de contractonderhandelingen met zorgverzekeraars. Ook kunnen megamaatschappen de zorg in de regio verdelen en daarmee op de stoel van bestuurder gaan zitten.

Opkomst megamaatschappen

Skipr berichtte in april op basis van inmiddels gepubliceerde telling van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) dat medisch specialisten in hoog tempo fuseren tot ziekenhuisoverschrijdende maatschappen. Ruim zeven van de tien ziekenhuizen hebben te maken met instellingsoverstijgende maatschappen. Het aantal regiomaatschappen per ziekenhuis kan blijkens de NZa-telling oplopen tot twaalf.

Kastelijn concludeert op basis van haar onderzoek dat de positie van de regiomaatschap sterker is geworden ten opzichte van het ziekenhuis. Ze wijst in dit verband op de verminderde concurrentie in de regio, het belang dat het ziekenhuis bij de maatschap heeft, de beperkte alternatieven voor het ziekenhuis en de specifieke kennis en kunde van de medisch specialisten die sterk zijn toegenomen door de hoge mate van differentiatie en subspecialisatie van de medisch specialisten.

In de praktijk kan dit betekenen dat een regiomaatschap bijvoorbeeld kan kiezen voor een verdeling van het zorgportfolio over ziekenhuizen. Dit dwingt de raden van bestuur in de ziekenhuizen tot samenwerking, terwijl zij elkaars concurrent zijn.

Rol bestuurder

Deze nieuwe machtsverhouding betekent volgens Kastelijn echter niet dat het ziekenhuis per definitie overgeleverd is aan de grillen van de regiomaatschap. Een vernieuwde vorm van samenwerking kan de machtsbalans herstellen. Dit vraagt volgens  Kastelijn wel om grotere stuurmanskunst van bestuurders.  “Het concurrentievoordeel van een ziekenhuis is mede afhankelijk van de wijze waarop de onderdelen bij elkaar worden gehouden door de bestuurders van de organisatie. Indien er een regiomaatschap in de organisatie ontstaat wordt die verbindende rol van de bestuurder nog belangrijker.”

Nieuwe verhoudingen

Voor wat betreft de inkleding van de nieuwe verhouding tussen ziekenhuis en specialist ziet Kastelijn verschillende opties. Maatschappen kunnen zichzelf bijvoorbeeld als ‘private detacheringsorganisatie’ verhuren aan een ziekenhuis. “Wat de medisch specialist dan wel moet opgeven is een stuk zeggenschap in het ziekenhuis”, stelt Kastelijn. “Ziekenhuizen worden dan bestuurd door de raad van bestuur en niet door de medisch specialist zoals in de huidige situatie, in de duale constructie met specialisten in (staf)maatschappen.”

Voor effectieve samenwerking is het volgens Kastelijn nodig dat er een zakelijke en professionele inkooprelatie ontstaat tussen de regiomaatschap als leverancier en het ziekenhuis als afnemer op basis van service level agreements (SLA). Hierbij worden contracten niet automatisch verlengd, maar vindt een beoordeling en evaluatie plaats op basis van de geleverde diensten. Om te zorgen voor continuïteit en rust in de organisatie, zouden contracten voor meerdere jaren afgesloten kunnen worden. Kastelijn stelt daarnaast dat wanneer deze inkooprelatie gebaseerd wordt op ‘co-makerschap’ er, behalve een zakelijk contract, ook ruimte ontstaat voor nieuwe vormen van samenwerking waarin respect en samen ontwikkelen een belangrijke rol spelen.

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

20 juli 2013

Met de Commissie Meurs (en anderen, zie onder) ben ik het grondig oneens met mw. Kastelijns. De onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen worden nu al bemoeilijkt door het feit dat een ziekenhuis in deze eigenlijk twee partijen in zich bergt: het ziekenhuis zelf (primair de verpleging en allerlei kleinere medische diensten zoals laboratoriumonderzoek) en de primaire maatschap die gaat over de aandoening/behandeling in kwestie.

Zelfs met de oplossingen die mw. Kastelijns aandraagt ontstaan er straks onwerkbare onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen en regionale maatschappen. Dit is in het Financieele Dagblad een tijd geleden al beschreven, waarbij er de term 'bestuurlijke spaghetti' aan is gegeven: http://fd.nl/economie-politiek/239162-1202/bestuurlijke-spaghetti-in-ziekenhuizen.

Mw. Kastelijns stelling doet mij denken aan een student geneeskunde die in een scriptie stelt dat een lever ook als nier dienst kan doen, als men het DNA van de lever verandert. Theoretisch in principe mogelijk, maar in de praktijk zal het een faliekante mislukking worden. Daar hoef je toch geen helderziende voor te zijn?

Herman Idzerda

20 juli 2013

Terechte stuk. In de praktijk zie je dat regiomaatschappen ontstaan wegens de wens om een grotere kwaliteit door superspecialisatie te kunnen bieden. De all-round medisch specialist bestaat vaak niet meer en door functiedifferentiatie is de specialistische zorg op regionaal niveau adequaat te bieden en in te vullen. Uiteindelijk moet de zorg met z'n allen worden geleverd met een goede kwaliteit voor een redelijke prijs. Regionale maatschappen kunnen helpen dit voor elkaar te krijgen.

Frank Conijn

21 juli 2013

@ Herman Idzerda:
Superspecialisatie is een goed iets, over het algemeen. Maar superspecialisatie door maatschapvergroting die meerdere ziekenhuizen overspant? Dat is een contradictio in terminis.

Maarten Hoekstra

22 juli 2013

Zou graag een proefschrift ontvangen van Mw Kastelijn, altijd geinterresseerd in een andere kijk op de zaak! Wilt u mij emailen voor de adresgegevens ?

Meihuizen

23 juli 2013

De introductie van de integrale tarieven zal dit spel wel erg interessant gaan maken... toch het aloude idee van de specialist weer in loondienst van stal?

Friederich

29 juli 2013

Dit is een typisch geval van een ''form follows function'' discussie of in Nederlands ''structuur volgt inhoud''. VWS propageert dat bij elke stelselwijziging kwaliteitsbehoud /verhoging (inhoud dus) altijd het primaire uitgangspunt moet zijn. Nu is duidelijk aan te tonen dat o.a. door de stichting van regiomaatschappen er verdere invulling gegeven kan worden aan specialisatie/differentiatie (lees kwaliteitsverbetering); een logisch gevolg van de aangescherpte volume-normering eisen. Dat de huidige ziekenhuis- en organisatiemodellen / ZV contractering etc. (nog) niet aangepast zijn voor grote regiomaatschappen moge duidelijk zijn. Echter, het heeft er alle schijn van dat meneer Conijn cs de huidige structuur met zijn betoog als heilig verklaart en hierdoor inhoudelijke vernieuwing in de weg staat. Klaarblijkelijk ontbreekt het deze groep momenteel aan creativiteit en moed om na te gaan denken over nieuwe structuren die de inhoud optimaal faciliteren.

Top