Finance

Zilveren Kruis wil selectieve zorginkoop beperken

Zilveren Kruis wil selectieve zorginkoop beperken

Selectieve zorginkoop levert vanuit het oogpunt van kwaliteit vaak onvoldoende op. Dat is één van de lessen die Zilveren Kruis Achmea trekt uit het programma ‘Kwaliteit van zorg’. De zorgverzekeraar presenteerde op 2 oktober in Zeist de belangrijkste uitkomsten van vier jaar kwaliteitsregistratie en -verbetering.

Selectieve zorginkoop geldt als één de belangrijkste instrumenten voor het welslagen van het nieuwe geliberaliseerde zorgstelsel dat in 2006 werd ingevoerd. De gedachte was dat wanneer zorgverzekeraars onvoldoende presterende aanbieders links zouden laten ten faveure betere concurrenten de achterblijvers vanzelf hun prijs en kwaliteit zouden gaan verbeteren.

Volgens de initiatiefnemers van het programma ‘Kwaliteit van zorg’ leert de praktijk dat het vaak niet zo werkt. Met het oog op de veiligheid en het welzijn van verzekerden moeten zorgverzekeraars vanzelfsprekend geen ondermaatse zorg contracteren. Maar het uitsluiten van aanbieders die ondermaatse kwaliteit leveren, zorgt er niet voor dat de zorgverlening in den brede beter wordt. Slechter scorende aanbieders voelen zich gefrustreerd als ze in het inkoopproces meteen worden afgestraft in plaats van te worden uitgedaagd om te verbeteren. Aantoonbaar goede aanbieders voelen zich gefrustreerd als ze hetzelfde gesprek moeten voeren als minder presterende aanbieders.

Defensieve reacties

Om haar gelijk te staven wijst Zilveren Kruis op de gang van zaken rond de invoering van volumenormen. Als gevolg hiervan zijn ziekenhuizen of maatschappen gefuseerd, waarmee ze weliswaar hogere volumes realiseerden, maar niets aan de zorg zelf veranderden. Sturen op volumenormen leidt dan ook vaak tot defensieve reacties in plaats van ambitie om kwaliteit van zorg te verbeteren, aldus Zilveren Kruis. “Het is essentieel niet in dezelfde valkuil te stappen bij uitkomstnormering”, stelt Robbert Huijsman, programmamanager ‘Kwaliteit van Zorg’. “De kern moet zijn de ambitie om kwaliteitsverbetering te stimuleren, in plaats van te dreigen geen contracten te sluiten. Selectieve zorginkoop is echt een last resort. Het is vaak niet mogelijk en levert te weinig op.”   

Liever zet Zilveren Kruis in op het stimuleren van de intrinsieke motivatie tot verbetering die er volgens de verzekeraar vrijwel altijd is bij professionals. “Geen naming and shaming, maar bovengemiddelde kwaliteit belonen en bij ondergemiddelde kwaliteit prikkels inbouwen om verbetering te realiseren”, aldus Olivier Gerrits, directeur Zorginkoop Zilveren Kruis.

Miljoenenbesparing

De kwaliteitsimpuls die Zilveren Kruis hiermee denkt te geven levert een forse besparing op. Als alle zorgaanbieders in 2020 net zo goed presteren als het beste kwart nu doet, levert dit volgens Zilveren Kruis een besparing van 325 miljoen euro op en 80 duizend extra gewonnen gezonde levensjaren. Daarmee is de jaarlijkse investering van 30 miljoen euro die Zilveren Kruis jaarlijks steekt in het meten en transparant maken kwaliteit ruimschoots terug verdiend.  

Een belangrijke voorwaarde is wel dat het registreren van kwaliteitsinformatie door professionals makkelijker wordt, zo erkent programmamanager Huisman. Mede om deze reden trekken de zorgverzekeraars steeds meer gezamenlijk op, zodat professionals straks niet meer te maken hebben met verschillende uitvragen.

Geen concurrentie

Volgens directeur Gerrits is het ook een zaak van geloofwaardigheid om de samenwerking tussen zorgverzekeraars aan te halen. “Het is niet uit te leggen aan verzekerden als twee verzekeraars een verschillend oordeel hebben over de kwaliteit van zorg bij één en dezelfde aanbieder”, aldus Gerrits. “Kwaliteitsindicatoren zijn van het veld en zijn geen onderwerp van onderlinge concurrentie tussen verzekeraars. Verzekerde én verzekeraar hebben baat bij uniformiteit van informatie. We blijven de verdere ontwikkeling van uitkomst-indicatoren faciliteren, maar doen dat voortaan samen met de andere zorgverzekeraars.”

Met het programma ‘Kwaliteit van Zorg’ heeft Zilveren Kruis naar eigen zeggen een stevig fundament gelegd. Was in 2010 nog slechts voor 7 à 8 procent van de zorg bekend wat de uitkomsten waren, in het kader van ‘Kwaliteit van Zorg’ is het gelukt om in nauwe samenspraak met het veld voor 40 procent van de zorg indicatoren te ontwikkelen. Dit betekent overigens niet dat Zilveren Kruis nu al deze gehele 40 procent op basis van uitkomstcriteria inkoopt. Huijsman schat dat dit momenteel voor circa de helft van deze 40 procent van het zorgvolume geldt.

De uitkomsten van het programma ‘Kwaliteit van Zorg’ zijn terug te lezen in de bundel ‘Wat een uitkomst! Vier jaar leren over kwaliteit van zorg’.

 

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn

4 oktober 2015

Daar waar ik blij was/ben met de intentie van Zilveren Kruis om uitkomstnormen centraal te stellen, overigens wel afhankelijk van hoe de uitkomstindicatoren er precies uit zien, vind ik dit ronduit teleurstellend.

Want moeten we als patiënten (die we af en toe ook zijn) nu maar genoegen nemen met een ziekenhuis met een aanmerkelijk hoger risico op continentie- of potentieproblemen na een prostaatoperatie, om het blog van 1 oktober maar even aan te houden?

Dat vind ik niet kunnen. En selectieve zorginkoop (SZi) is geen 'last resort' in de zin van de laatste mogelijkheid als alle andere mogelijkheden falen. Er zijn meer mogelijkheden, maar de keuze tussen bonus-malusbeloning, SZi of zelfs het aanscherpen van structuur- en procesnormen (SEP~) (zoals bij de superspoedeisende hulp) moet gebaseerd zijn op zorgconcentratieregels (zie bijv. de concentratiematrix op https://gezondezorg.org/zorgconcentratie).

Niet op een mislukte SZi-exercitie die het gevolg is van dommigheid. Want dat volumenormen niet leiden tot kwaliteitsverbetering als je de normen niet aanpast aan ziekenhuisfusies, dat begrijpt zelfs een VMBO-scholier. En die begrijpt ook dat je een ziekenhuis dat aantoonbaar betere kwaliteit levert niet lastig moet blijven vallen met zaken die je mindere ziekenhuizen wel oplegt, op straffe van demotivatie van het beter presterende ziekenhuis.

Ik begrijp best dat Zilveren Kruis de relatie met de ziekenhuizen wil herstellen. Maar dat moet je op een andere manier doen:

1. Zorg eerst voor een behoorlijk kwaliteitsassessment, dat accuraat, fair en voor vooral de zorgverleners goed werkbaar is. Onder gelijktijdige afschaffing van dan overbodig geworden SEP-normen (en dat zijn er m.i. veel).
2. Ga dan inventariseren wie meerdere en mindere goden zijn op welk gebied en hanteer een behoorlijke zorgconcentratiematrix.
3. Zorg i.s.m. de rijksoverheid voor een overgangsregeling om (te grote) schokeffecten te voorkomen, voor de continuïteit van zorg en om onrust onder ziekenhuizen zoveel mogelijk weg te nemen.
4. Pas dan, op geleide van punt 2, bonus-malusbeloning, SZi of SEP-eisen toe.

De zorgverzekeraars zijn 'rücksichtlos' begonnen met SZi, hebben dat althans geprobeerd. Dat men daarvan terugkomt is op zich een goede zaak (en helemaal als het gaat om de superspoedeisende hulp!), maar niet door SZi nu als een last resort te bestempelen. Dat staat zo goed als gelijk aan het kind met het badwater weggooien.

Want alle goede bedoelingen ten spijt geloof ik er niets van dat de kwaliteit van behandeling van medium- of laagprevalente aandoeningen overal op het niveau van het beste kwart gebracht kan worden. Niet als het gaat om behandelingen waar specifieke persoonlijke vaardigheden van de hoofdbehandelaar een belangrijke rol spelen.

Veronica van Nederveen

6 oktober 2015

Kan ik er vanuit gaan dat in het kwaliteitsassesment dat Frank Conijn in punt 1 noemt de patiënt als vanzelfsprekend gelijkwaardig is betrokken?

Frank Conijn

26 oktober 2015

@ Veronica van Nederveen:

Zeker. Een goed kwaliteitsassessment voor de curatieve zorg bestaat naar mijn idee uit - waar zinnig en goed werkbaar - het bepalen van het pathologieverloop en de consumenttevredenheid. Waarbij in het pathologieverloopassessment de ziektelastmeting - waar mogelijk - een zeer belangrijke rol speelt. Voor meer informatie, zie https://gezondezorg.org/assessmentwerkwijze, als 'startpagina'.

Er zijn zorgsoorten en aandoeningen waarbij dit uitkomstassessment of delen ervan niet zinnig, werkbaar of zelfs maar mogelijk zijn, maar dat zijn er niet veel. Ze worden op de bijbehorende pagina's beschreven en er worden alternatieven voor hen gegeven.

Excuses overigens voor de late beantwoording, maar ik zie de vraag nu pas.

Top