ACTUEEL

Bestuurder MMC wil VBHC vervangen door 'verantwoorde zorg'

Bestuurder MMC wil VBHC vervangen door 'verantwoorde zorg'

Value based healthcare (VBHC) is erg gericht op de Amerikaanse context, dus niet een op een toe te passen in Nederland, en dreigt bovendien een inhoudsloos begrip te worden. Nederland moet dan ook niet inzetten op VBHC, maar op verantwoorde zorg. Dit zei bestuursvoorzitter Jan Harm Zwaveling van Máxima Medisch Centrum, bij aanvang van het recente prehabilitatie-congres, georganiseerd door het MMC en Fit4surgery.

Zwaveling ziet de waarde van VBHC heus wel in. Zijn ziekenhuis heeft het begrip zelfs opgenomen als leidraad voor het eigen handelen. MMC-onderdeel het Maxima Oncologisch Centrum heeft er zelfs een een prijs aan te danken: tijdens de uitreiking van de Value-Based Health Care Prize 2018 in april sleepte het centrum de Cost-effectiveness Award in de wacht.

En, zegt Zwaveling: "De essentie van VBHC is bereikt in de studie van promovendus Stefan van Rooijen". Zijn onderzoek naar hoe de zorg voor mensen met darmkanker kan worden geoptimaliseerd, heeft geleid tot een aanzienlijke verbetering van de uitkomsten voor darmkankerchirurgie binnen het ziekenhuis. In het behandeltraject zijn diverse innovaties doorgevoerd die hebben geleid tot een vermindering van naadlekkages, ligdagen en zorgkosten. Ook na de opname kunnen veel kosten bespaard worden, bijvoorbeeld omdat patiënten eerder maatschappelijk actief zijn en eerder weer aan het werk kunnen gaan.

Kritische noten

Desalniettemin kraakt Zwaveling kritische noten over VBHC: "Value based healthcare is een Rorschach-test: iedereen ziet er wat anders in". Volgens hem dreigt het begrip een 'jeukwoord' te worden. Het VBHC-begrip 'time-driven activity based costing' noemt hij 'nogal bewerkelijk'. Het houdt volgens hem weinig rekening met vaste kosten zoals 24/7 beschikbaarheid.

De ziekenhuisbestuurder werpt de vraag op of VBHC niet oude wijn in nieuwe zakken is. Patiëntgerichte zorg is immers niet nieuw: Zwaveling wijst op de eed van Hippocrates – waar wordt gerept van handelen in het belang van patiënten – en op de moderne artseneed opgesteld door de KNMG – waarin de arts belooft het belang van de patiënt voorop te stellen en zijn opvattingen te eerbiedigen.

Keiharde marktwerking

Last but not least: "U moet niet vergeten dat VBHC onderdeel is van een economisch model voor keiharde marktwerking." Zwaveling wijst erop dat Porter niet uit de zorg komt, maar professor aan de Harvard Business School is. "Het doel dat hij voor ogen heeft is dat een ziekenhuis door VBHC te gebruiken in de zorgverlening, zo aantrekkelijk wordt dat patiënten weglopen bij de concurrent."

Hij denkt dat de zorg in Nederland veel meer baat zal hebben bij verbetering van de kwaliteit in de hele sector, in plaats van dat ziekenhuizen met elkaar gaan concurreren. Zwaveling pleit daarom voor invoering van een model voor verantwoorde zorg, dat hij beter vindt bekken dan VBHC. Met verantwoorde zorg doelt de bestuurder op een werkwijze die gestoeld is op meetbaar goede kwaliteit in uitkomsten en maatschappelijk verantwoord is. Met dit laatste draait het om wat de patiënt wil en om zorg die redelijk van prijs is.

Zorgverzekeraars

Zwaveling stelt voor om de beroepsgroepen meetbare en reële uitkomsten te laten opstellen die minimaal gehaald moeten worden om het predikaat verantwoorde zorg te mogen voeren. Verder vindt hij dat zorgverzekeraars geen zorg moeten inkopen bij ziekenhuizen die de standaard niet halen. Organisaties die wel aan de standaarden voor verantwoorde zorg voldoen, krijgen wat hem betreft 'een redelijke standaardprijs', gebaseerd op kosten die gemaakt worden om deze zorg te leveren én een standaardmarge.

De reële kosten worden in Zwavelings model periodiek opnieuw landelijk vastgesteld, op basis van 'mogelijke wijziging van inzichten'. Hij stelt voor om de normkosten en vergoedingen openbaar te maken en om hele behandelingen te vergoeden, in plaats van ingrepen.

Hij verwacht meerdere positieve effecten van verantwoorde zorg. Te denken valt aan 'gegarandeerde kwaliteit met patiënt- en maatschappelijke betrokkenheid' en geen onnodige concentratie van zorg waar de kwaliteit goed is. Als klap op de vuurpijl voorspelt Zwaveling dat er geen 'race to the bottom' zal zijn, maar dat verantwoorde zorg een stimulans zal zijn om goede zorg 'nog efficiënter uit te voeren dan de buren en daarmee duurzaam geld te sparen voor innovaties'.

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

3 juli 2018

Ook ik heb bedenkingen bij VBHC, maar om andere redenen. Net als dhr. Zwaveling vind ik de veel grotere rol voor de zorguitkomsten erin wel een goede zaak. Maar VBHC biedt geen alternatief kosteneffectiveitsmanagement voor als meting van de belangrijke uitkomsten niet (goed) werkbaar of fair is. Zoals bijv. in de spoedeisende hulp, de huisarts(enpost)zorg en de care.

Ook kleven aan de erin standaard voorgeschreven ketenzorg wegende bezwaren; zie daarvoor https://gezondezorg.org/kem.php#ketenzorg. Ik ga er echter vanuit dat de zorgaanbieders zelf mogen bepalen hoe ze hun kostprijsberekening doen, dus zie dat vooralsnog niet als bedenking.

Verder nog wat kritische kanttekeningen bij het betoog van dhr. Zwaveling, waarbij ik me beperk tot de hoofdzaken:

* VBHC is goed gedefinieerd. Als iedereen er wat anders in ziet zou men de beschrijving ervan (nogmaals) moeten lezen.
* Bij de term 'verantwoorde zorg' zal in eerste instantie gedacht worden aan medisch/psychologisch verantwoord zijn. Een betere term voor zijn ideeënsysteem zou 'betaalbare zorg' zijn, naar mijn mening.
* De eed van Hippocrates bestaat al eeuwen. Toch zijn in de afgelopen decennia (ook) de ziekenhuiskosten sterk gestegen, zonder dat de gezonde levensverwachting, gecorrigeerd voor de afname van het percentage rokers, daarmee gelijke tred hield. Ook worden er steeds grote praktijkvariaties gevonden.
* Ik vrees dat met zijn ideeën t.a.v de zorginkoop er wel problemen gaan ontstaan met de bereikbaarheid van zorg. Met de zorgconcentratiematrix zoals beschreven op https://gezondezorg.org/zorgconcentratie zouden die problemen voorkomen moeten kunnen worden.

Tot slot: zijn betoog bevat ook een aantal goede punten waar ik het wel mee eens ben. Een race naar de bodem is inderdaad niet de bedoeling, er is inderdaad ruimte voor optimalisatie, en die zou waar mogelijk inderdaad nagestreefd moeten worden. Plus dat aanneemsommen ('hele behandelingen vergoeden' in de woorden van dhr. Zwaveling), mits per (differentiaal)diagnose en de uitkomsten behoorlijk worden gecorrigeerd voor confounders), inderdaad beter zijn dan verrichtingsfinanciering.

Veronica van Nederveen

3 juli 2018

Vanuit patiëntenperspectief is het juist goed als buitenstaanders meedenken over de zorg, in NL hadden we Porter nodig om dit serieus te agenderen. In de zorg wordt nog veel te weinig mét de patiënt gepraat, wel veel over de patiënt. Het gelijkwaardige gesprek tussen patiënt en hulpverlener moet de norm zijn. Dat vergt inzet van beide partijen. Dat kan je leren en dat is te organiseren.

De ervaringen van Adrienne Cullen tonen dat er nog veel te doen is, vast niet alleen in Utrecht. Na de media aandacht voor haar lezing op 13 april jl in het UMCU heeft de stichting patientenstem.nu haar gevraagd wat haar aandachtspunten zijn om dit andere patiënten te besparen. Zie hiervoor www.patientenstem.nu.
Veronica van Nederveen
www.patientenstem.nu

Jaap van den Heuvel

4 juli 2018

Het enige wat VBHC ons gebracht heeft, naast alle bovengenoemde Babylonische verwarringen, is dat de Waarde voor de patiënt weer centraal staat. Bij verantwoorde zorg, en zeker omdat deze term uit de koker van de verzekeraars komt, is weer de vraag: wie bepaalt wat verantwoord is? Ik vrees dat dit niet de patiënt zal zijn. En dat moet nu juist wel. Maar "verantwoord" is in ieder geval weer een stapje beter dan "zinnig en zuinig"

Peter van Linschoten

4 juli 2018

Positief aan VBHC is de aandacht voor de waarde voor de patiënt. Die term 'meerwaarde' is buiten de ziekenhuismuren steeds sterker te horen. Denk aan 'positieve gezondheid' en 'advanced care planning' bij kwetsbare ouderen. De kwalitatieve bijdrage van het VBHC-gedachtegoed aan deze beweging is prima. Maar de bijdrage van zorg, paramedie en welzijn aan uitkomsten voor de patiënt zijn daar nóg lastiger te meten. Dat deel van het VHBC denken moet je niet willen toepassen.

Top