HRM

Wijkteams maken zorg niet goedkoper, maar juist duurder

Wijkteams maken zorg niet goedkoper, maar juist duurder

Wijkteams leiden niet tot minder, maar tot meer dure zorg. In gemeenten die wijkteams inzetten om maatschappelijke ondersteuning te organiseren wordt vaker naar professionele, en dus duurdere zorg verwezen. Dit terwijl deze gemeenten de wijkteams juist inzetten om zorg dichter bij de cliënt te organiseren, bijvoorbeeld via mantelzorg.

Dit blijkt uit het zojuist verschenen boek van het Centraal Planbureau (CPB) 'De wijkteambenadering nader bekeken. Het effect van de inzet van wijkteams op Wmo-zorggebruik'. Het boek richt de schijnwerper op een van de "gezichtsbepalende acties van het kabinet Rutte-Asscher", de decentralisatie van de dienstverlening.

Afschaling als doel

De CPB-onderzoekers wijzen erop dat afschaling van zorg een van de doelen van de Wet maatschappelijk ondersteuning 2015 is. Wijkteams worden daarbij gezien als een instrument om via een integrale aanpak passende zorg in te zetten. Waar mogelijk gaat het dan om ondersteuning binnen het eigen netwerk van de cliënt of door middel van voorzieningen in het maatschappelijke veld. Zodoende zouden wijkteams afschaling van professionele zorg in de tweede lijn naar lichtere hulp in de eerste of 'nulde' lijn kunnen realiseren.

Volgens de schrijvers laat hun onderzoek "maar weer eens zien dat beleid soms anders uitpakt dan gedacht". Zo blijkt dat de inzet van wijkteams niet kostenbesparend werkt op het gebied van maatschappelijke ondersteuning. Het aantal doorverwijzingen naar professionele zorg over de periode 2015-2017 is in de meeste gemeenten toegenomen. Echter, in gemeenten met wijkteams is het aantal doorverwijzingen in deze periode met veertien procent harder gestegen dan in gemeenten zonder wijkteams. 

Zorgprofessionals

Vooral in gemeenten waar wijkteams (deels) bestaan uit zorgprofessionals in dienst van een zorgaanbieder neemt doorverwijzing naar de professionele zorg toe. "Met hun plek in het wijkteam hebben deze professionals een belangrijke stem wie in aanmerking komt voor deze zorg", stelt het CPB. "In gemeenten zonder wijkteams zijn het doorgaans Wmo-consulenten, werkzaam bij een gemeentelijk Wmo-loket, die over de toegang gaan. Mogelijk houden zij meer rekening met de kosten voor de gemeente dan de zorgprofessionals. Een zorgprofessional zal daarentegen bovenal het beste voor de cliënt willen, ook als dat betekent dat er dure tweedelijnshulp ingezet moet worden."

Verder wijzen de CPB-onderzoekers erop dat zorgprofessionals beter de weg kennen naar ondersteuning in de tweede lijn en dus de oplossing sneller daar zoeken. Tot slot kan een professional van een aanbieder uit de tweede lijn, naast een intrinsieke motivatie, ook een financieel motief hebben om cliënten door te verwijzen naar een maatwerkvoorziening. "Zolang er in de tweede lijn per uur of per cliënt vergoed wordt, heeft de moederorganisatie namelijk baat bij een groot cliëntenbestand", aldus het CPB.

Verborgen problematiek

De samenstelling van het team is waarschijnlijk niet de enige verklaring voor het stimulerende effect van wijkteams op het Wmo-zorggebruik. Zo zijn wijkteams mogelijk beter in staat om verborgen problematiek boven water te krijgen, wat heel waardevol kan zijn. Als hierdoor het aantal doorverwijzingen stijgt, kan dat volgens het CPB zelfs wenselijk zijn, ondanks de hogere kosten die hiermee gepaard gaan.

Maatregelen

Voor gemeenten die de toename van doorverwijzing naar professionele zorg willen tegengaan, biedt het CPB-rapport een aantal aangrijpingspunten. Zo kan een gemeente ervoor kiezen om alleen de zwaarste (meervoudige) hulpvragen door een wijkteam te laten oppakken; alle andere hulpvragen kunnen door een Wmo-loket afgehandeld worden. Een andere mogelijkheid is om aanbieders geen rol te geven in het wijkteam. Ook een goede monitoring van het indicatieproces kan helpen om het aantal doorverwijzingen naar maatwerkvoorzieningen te beperken, aldus de onderzoekers.

8 Reacties

om een reactie achter te laten

DGo

18 januari 2019

Weet je wat nog voordeliger is. De noodzakelijke zorg echt ver wegstoppen ......

HNO

18 januari 2019

Ik ga het onderzoek lezen maar op basis van dit bericht wordt ik erg verdrietig! Hoe is het mogelijk dat zo’n respectabel instituut als het CPB zulke knullige conclusies trekt. Een Wmo-loket is beter als een wijkteam! Voor wie, de cliënt of de portemonnee van de gemeente? Aanbieders geen rol geven in het wijkteam! Fijn voor de client als er geen mensendieck hun problematiek kunnen herkennen of fijn voor de portemonnee van de gemeente?

Ik had wel een gedegener analyse verwacht. Veel wijkteams zijn namelijk onderbezet en dan is het logisch dat je mensen sneller verwijst naar de gespecialiseerde zorg. Het enige lichtpuntje is de constatering dat mensen en hun problematiek eerder in beeld komen door het wijkteam. Dit versterkt het effect van het capaciteitsprobleem. Wel jammer dat er dan geen kosten-baten analyse is welke burger de meeste maatschappelijke kosten met zich meebrengt. De burger wiens problematiek niet wordt gezien omdat er alleen maar een loket op afstand is of de burger wiens problematiek al in een vroeg stadium wordt herkend?

Dit laatste aspect, vroegherkenning en het tijdig ondersteuning bieden waardoor verergering wordt voorkomen vergeten de onderzoekers helemaal in hunbeschouwingen te betrekken. Het enige doel is blijkbaar afschaling van zorg.

Ik geloof bij nader inzien dat ik het rapport niet ga lezen en ik adviseer alle gemeentes dat ook niet te doen!

Wulf van Loenen

18 januari 2019

Zinssnede uit het artikel: 'Zo kan een gemeente ervoor kiezen om alleen de zwaarste (meervoudige) hulpvragen door een wijkteam te laten oppakken; alle andere hulpvragen kunnen door een Wmo-loket afgehandeld worden.' Dit is duidelijk een lekenopmerking van CPB die notabene de regering moet adviseren. Het inschatten van het probleem van de aanvrager is namelijk het moeilijkst van alles. Het zou een ernstige fout zijn om dit juist af te schalen. En wat ik ook niet terugvind in dit artikel: Hoe meet je of het niet wezenlijk minder goed gaat met burgers; het heeft er alle schijn van dat dit in ieder geval met de jeugd het geval is. Dat kun je wijkteams niet kwalijk nemen. Zeer gevaarlijk om jeugdzorg onder te gaan brengen bij het WMO-loket.

Arne van Oranje

18 januari 2019

In dit artikel gaat het juist over de clientondersteuners in de wmo/wls: https://www.zorgvisie.nl/30-procent-van-de-clientondersteuners-kan-niet-onafhankelijk-werken/

30% geeft aan dat ze onder druk worden gezet door de zorgkantoren (zorgverzekeraars) en gemeentes om niet de zorg te regelen vanwege het voorkomen van budgetoverschrijdingen.

De financiering in de zorg is failliet, bezuinigingen moeten NU stoppen.

Jaap A. van Vliet

18 januari 2019

Geen wonder dat het duurde wordt. Als je meerdere professional naar een probleem laat kijken is de kans dat er een goede remedie wordt bedacht groter. En professionals zijn zich daarnaast ook goed bewust van wat wel en niet tot hun competentie behoort. Doorverwijzing naar echte deskundigen licht dan voor de hand. Niet goedkoper misschien, maar waarschijnlijk wel effectiever dan de beoogde oplossingen. Deze hele operatie was toch deels wel voortgekomen uit de naïeve gedachte dat ernstige problemen zich wel oplossen met een buurpraatje en een overspannen mantelzorger.

Arne van Oranje

18 januari 2019

In de GGZ worden zorgaanbieders met een contract ook onder druk gezet om NIET de zorg te leveren die eigenlijk nodig is, dit gebeurt door budgetteren en zorgprogrammatisch werken opgelegd door de zorgverzekeraars en de overheid.

Peter Koopman

18 januari 2019

Professionals als bijv. Wijkverpleegkundige zijn via een wettelijke tuchtprocedure professioneel te toetsen ( andere leden wijkteam niet?). Er zijn mij geen tuchtprocedures bekend inzake onoordeelkundig indiceren en verwijzen vanuit een wijkteam door wet BIG geregistreerden.

Peter Bakens

20 januari 2019

1wat een kortzichtigheid. 2 En maatschappelijke ondoordachtheid.
1. problematiek door goede analyse en werkzame interventies aanpakken, betekent dat de kosten voor de baat gaan. Een hoop later optredende ellende (criminaliteit en onveiligheid) wordt voorkomen!
2. Gele hesjes worden niet geboren, maar op grond van zichtbare achterstelling en onzorgvuldigheid, gemaakt. De problematiek die wijkteams aanpakken heeft vaak te maken met de onderkant van de samenleving. Daarin investeren, in plaats van te bezuinigen, levert maatschappelijke winst op.

Top