BLOG

Op weg naar gemeenschappelijke kwaliteitstaal

Op weg naar gemeenschappelijke kwaliteitstaal

In het kwaliteitsdebat strijden structuur-, proces- en uitkomstindicatoren om voorrang. Het is “all in de eye of the beholder” om verschillende aspecten van kwaliteit te benadrukken.

Vanuit patiëntenperspectief zijn Proms (patient reported outcome measures) de nieuwste hype, maar niemand weet precies weet waar dat uitdijende containerbegrip voor staat. Er circuleren in het land allerlei schema’s waarin kwaliteit wordt geconceptualiseerd. Om eenheid van taal en begrippen te stimuleren, deze webblog met een overkoepelend schema.

Verwarring over kwaliteit

Een belangrijke bijdrage kwam vorig najaar van NFK-directeur Anemone Bögels. In een 2-bij-2 schema onderscheidt zij voor kwaliteitsinformatie twee assen, de ene over de waarnemer (medisch specialist of patiënt) en de andere over het kwaliteitsobject (organisatie en proces versus uitkomst van de behandeling). Hiervan zijn inmiddels verschillende versies in omloop, bij o.a. NPCF, ZN en adviesbureaus als Plexus. Er lopen echter te veel dingen door elkaar: het waarnemersperspectief (professional, patiënt, mantelzorger), het precieze object van kwaliteit (structuur, proces, uitkomst), de dataverzameling (bv. klinische registratie, patiënt­metingen) en het meetinstrumentarium (bv. audit, Prom of CQ Index). Ook verantwoordelijk­heden lopen hier dwars door heen. Het management heeft primaire verantwoordelijkheid voor de juiste (organisatie)structuren en governance, de professionals voor zorgstandaarden of richtlijnen en de juiste (keten)processen, de inspectie voor veiligheid als ondergrens van kwaliteit en zorgverzekeraars om de beste zorg voor de schaarse zorgpremie in te kopen. In mijn weblog van 24 november j.l. legde ik daarom de focus op positieve uitkomst­indicatoren, want onder aan de streep telt vooral het resultaat voor de klant. In een model met drie ringen plaatste ik in het hart de technisch-zorginhoudelijke uitkomsten, in de tweede ring de kwaliteit van leven en in de buitenste ring de patiëntervaring met de service tijdens het gehele zorgtraject. Patiënten redeneren tot nu toe meer van buiten naar binnen, (medisch) professionals meer van binnen naar buiten.

Op weg naar gemeenschappelijke taal

Veel kwaliteitsschema’s zijn ontwikkeld in een medische omgeving. Het schema van de NFK richt zich bijvoorbeeld op het medisch perspectief, maar verbreding naar de hele oncologische zorgketen is nodig. Mantelzorg als waarnemerperspectief is belangrijk in de langdurende zorg voor ouderen en gehandicapten. Sommige kwaliteitsaspecten worden beoordeeld door wisselende combinaties van waarnemers. Zo kunnen professional en patiënt vanuit hun eigen perspectief zowel de organisatie als de uitkomsten van zorg beoordelen. Kwaliteit van leven en ervaren service liggen meer bij patiënten en mantelzorgers, medische uitkomsten meer bij professionals, maar Proms beogen hierin de brug te slaan. Op weg naar gemeenschappelijke taal zijn schema’s nodig die meerdere perspectieven bijeen brengen. Het bijgaande schema is daartoe een poging en dient per aandoening of zorgveld te worden ingevuld zodat er in ieder vakje duidelijkheid komt over de wijze van dataverzameling en de in te zetten meet­instrumenten. Het Kwaliteitsinstituut zou kunnen werken aan het borgen van eenheid in taal, begrippen, definities van variabelen en standaardisatie van dataverzameling.

Eigen rol in gemeenschappelijkheid

Het schema kan voorts helpen ieders rol en verantwoordelijkheid te verduidelijken, maar tegelijkertijd de gemeenschappelijkheid in denken en taal te versterken. Als voorbeeld onze rol als zorgverzekeraar, maar laten we ons allemaal uitspreken. Achmea is vooral geïnteresseerd in de uitkomsten van zorg (rechterdeel van schema): wat levert het zorgtraject uiteindelijk op aan gezondheid en herstel, kwaliteit van leven, herwinnen van eigen regie, regelvermogen en aan zelfredzaamheid? Het patiënt­perspectief vinden wij hierin net zo belangrijk als het professionele perspectief (daarom een stippellijn). Een operatie kan vanuit professioneel oogpunt technisch perfect uitgevoerd zijn, maar is die wel geslaagd als de patiënt vindt dat hij met de behandeling niets is opgeschoten? Daarnaast vinden we het in de rol als inkoper van zorg erg belangrijk hoe onze klant de zorg en het contact met de zorgverlener ervaart en wat de service aan onze klant is (cel linksonder in het schema).

afb.blog_Robbert_Huijsman

Kwaliteit in beweging

Welke structuren en processen leiden tot de beste uitkomsten van zorg of een betere klantervaring, staat vaak beschreven in professionele richtlijnen en zorgstandaarden. Zorgverleners en zorgverzekeraars zijn samen verantwoordelijk voor de meest effectieve koppeling tussen uitkomsten en processen. Het kwaliteitsschema maakt deze koppeling mogelijk: welk proces leidt tot betere uitkomsten, welke organisatievorm in de keten leidt tot sneller herstel van patiënten? In Nederland is nu nog maar 6 tot 7 procent van de kwaliteit van zorg transparant op uitkomsten. De koppeling tussen uitkomst, proces en structuur is daarom nu nog niet altijd even goed te maken. Uitkomstindicatoren (vastgelegd in registratie­systemen) kunnen een signaal geven om met elkaar een niveau dieper te kijken naar de onderliggende processen. Zo zetten we samen grote stappen in de kwaliteitsbeweging.

Robbert Huijsman
Senior manager Kwaliteit en Innovatie bij de divisie Zorg & Gezondheid van Achmea

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

19 maart 2012

Er zullen altijd verschillende perspectieven naast elkaar bestaan, ook het Kwaliteitsinstituut kan daar niets aan veranderen. Het mooiste voorbeeld is een blog van jou. Vanuit een zorgverzekeraar schetste jij een fraai perspectief. Positieve uitkomstindicatoren zijn voor de inspectie echter vrijwel onbruikbaar.

Zoals Einstein al zei: Everything should be made as simple as possible, but not simpler.

Kunst

19 maart 2012

Dag Robert,

Je schrijft: "Vanuit patiëntenperspectief zijn Proms (patient reported outcome measures) de nieuwste hype, maar niemand weet precies weet waar dat uitdijende containerbegrip voor staat".

Deze regel trof me: met het handboek IKZORGZELF Slokdarmafsluiting, winnend de sociale innovatieprijs 2010, heb ik ( samen met een aantal ouders) een brug geslagen tussen de professionals en ouders in het verzamelen van data rond (zelf)zorgmanagement als je bent geboren met een slokdarmafsluting. In het handboek is een CCR structuur verwerkt, het format van e-portfolio onderwijs ( ook daar speelt het interoperabiliteitsvraagstuk) en eenheid van taalgebruik nagestreefd.

Mijn boek is geen hypesnakkende container geworden van hypende ouders maar een aanzet tot duurzaam zelfmanagement waar het kan, wanneer je kind geboren is met een aangeboren afwijking.

Als patientengroep ( vertegenwoordigers van de kinderen waaronder een CEO vrachtvervoer KLM, inkoopmanager IKEA, en andere slimme ouders) willen we een datamanagement brugslaan met professionals.

Je kunt bijvoorbeeld geen wetenschappelijk onderzoek doen als je de context thuis niet meeneemt. Als een specialist 3 maal daags 4 tabletten voorschrijft terwijl een kind sondevoeding heeft kun je begrijpen dat het innemen via de sonde van invloed is op naleving van de voorschriften. Ouders spoelen de sonde door met cola, of geven maar de helft van de dosering. Onderzoekers beweren vervolgens dat een dosering van 12 tabletten per dag goedwerkend is: de methode van doorvragen gaat niet verder tegenwoordig dan "Hoe gaat het nu" ? je kunt dan ook een algemeen antwoord terug verwachten want ouders denken snel dat een arst die pillen voorschrijft terwijl hun kind sondevoeding kijgt niet verder nadenkt dan zijn bureaublad... Zij vertellen hem of haar die details dus niet en tobben voort...

Wij willen met het handboek uitdagen tot betere kwaliteitsmetingen, toetsing en borging van zorg. Ouders zijn topklinische voor en nazorgers en zeker geen 'naar een hype snakkende' meedeiner.

Ik kom je graag het Handboek met een aantal ouders tonen en vraag je dan de ruimte hun relaas te laten doen...

Anoniem

20 maart 2012

Bijgaand schema?

Anoniem

20 maart 2012

Ik zou ook graag het schema willen zien...

Grutters

21 maart 2012

Het schema is inmiddels toegevoegd. Excuses dat dit niet meteen is gebeurd!
Ingrid Grutters, Skipr

Kunst

5 mei 2012

Robert, ik zie graag je uitnodiging tegemoet. Wanneer mag ik van je vernemen? Hartelijke groet, Caren Kunst

Top