BLOG

Wie stopt de protonentrein?

Wie stopt de protonentrein?

Aanbod schept vraag. Dat geldt voor de economie als geheel – de wet van Say – maar in de zorgsector leidt dat mechanisme direct tot problemen met betaalbaarheid en kwaliteit.

Door de informatiekloof tussen zorgaanbieder en patiënt, die bovendien het grootste deel van zijn behandeling niet zelf hoeft te betalen, is de kans groot dat er onnodig veel en onnodig dure zorg wordt geleverd. Bijvoorbeeld in de vorm van protonen.

Onlangs besloot minister Schippers dat maar liefst vier universitaire ziekenhuizen in aanmerking mogen komen voor een vergunning voor protonentherapie, een zeer dure vorm van bestraling die bij specifieke vormen van kanker toegevoegde waarde heeft. Het gaat daarbij niet om toelating tot het verzekerde pakket: protonentherapie wordt al sinds 2010 verzekerd, maar kan nu alleen nog maar in het buitenland worden geleverd.

Meerwaarde

Logisch dus, die vergunningen? Ja en nee. Ja, omdat het uiteindelijk voor de hand ligt dat verzekerde zorg ook in Nederland kan worden geleverd. Maar tegen welke prijs? De geschatte kosten per behandeling voor Nederland bedragen 100.000 euro, terwijl die in Duitsland – waar overcapaciteit bestaat – op 35.000 euro liggen. Daar komt bij dat in de VS, waar de therapie al langer wordt toegepast, inmiddels serieuze twijfels zijn gerezen over de meerwaarde in relatie tot de kosten. Een aantal verzekeraars heeft de therapie inmiddels uit de verzekering geschrapt. Dat komt ook doordat “klassieke” vormen van radiotherapie sterk zijn verbeterd, waardoor de voordelen van protonen minder groot zijn geworden – een ontwikkeling die zich naar verwachting de komende jaren voort zal zetten.

Rechtvaardiging

Maar we gaan er vooralsnog van uit dat protonentherapie meerwaarde heeft voor een beperkte groep patiënten. Rechtvaardigt dat vier vergunningen? De investering voor één protonenbunker bedraagt maar liefst 50 miljoen euro. Het is volstrekt logisch om capaciteit, en de bijbehorende expertise, onder te brengen bij één centrum. Niet alleen vanuit kostenoverwegingen, hoewel in het recente akkoord voor de medisch-specialistische zorg de afspraken over spreiding en concentratie van (complexe) ziekenhuiszorg zijn bevestigd en bovendien is afgesproken om voorzichtig te zijn met de introductie van dure zorgvoorzieningen. Maar ook vanuit kwaliteitsoverwegingen: om die reden wordt, op initiatief van specialisten én ouderverenigingen, de kinderoncologie op één plek geconcentreerd: bij het nieuwe Maxima Centrum in Utrecht. Het is dan wel opvallend dat – waar protonentherapie met name meerwaarde heeft bij de behandeling van (specifieke vormen van) kinderkanker – juist Utrecht het niet nodig vindt om te streven naar een eigen centrum voor protonentherapie, maar daarvoor de samenwerking zoekt met Duitse ziekenhuizen. Wat ook goed kan, omdat het gaat om een kortdurende, intensieve behandeling waar reisafstand een kleinere rol speelt in de afweging.

Verspilling

Zorgverzekeraars kunnen dan toch gewoon besluiten om die zorg selectief te contracteren, ook met vier vergunningen? Daarop zijn twee antwoorden. Ten eerste: het blijft verspilling. Als op vier locaties gebouwd wordt en verzekeraars kopen maar bij één of twee van die centra in, dan hebben we met elkaar de zorg in Nederland toch onnodig een stuk duurder gemaakt. De initiële investering zal ergens uit betaald moeten worden – tenzij we bereid zijn de betrokken centra failliet te laten gaan (over verspilling gesproken!). Ten tweede, en dan ben ik terug bij de start van dit verhaal, aanbod schept vraag. Het is wel heel opvallend dat de geschatte vraag naar protonentherapie, zo’n 3000 behandelingen per jaar, de afgelopen jaren bij lange na niet gehaald is, terwijl de zorg gewoon verzekerd was en de capaciteit in buurlanden beschikbaar. Het zou zomaar kunnen zijn dat, als de capaciteit eenmaal beschikbaar is, het aantal indicaties voor behandelingen opeens fors toeneemt. Sterker nog, één van de betrokken specialisten heeft dat onlangs al in de krant aangekondigd. En wie gaat er dan nog “nee” verkopen?

Terugkomen op besluit

Valt de trein, deze Fyra van de zorg, nog te stoppen? Natuurlijk: de vergunningen zijn nog niet verleend en dus kan de minister nog terugkomen op haar besluit. Maar als dat niet gebeurt zullen zorgverzekeraars bekijken of het mogelijk is om gezamenlijk op te trekken en de contractering bij voorbaat te beperken tot één, maximaal twee centra. Niet om innovatie te remmen. Maar wel om zinnige, betaalbare en goede zorg te kunnen garanderen binnen de afspraken van de gesloten akkoorden. Het zou mooi zijn als alle betrokken partijen – specialisten, academische centra én de overheid – zich daarbij aansluiten. Ook als het gaat om protonen.

Pieter Hasekamp
Algemeen directeur Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

9 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

10 september 2013

Daar gaan we weer. In dat opzicht is dit artikel niets nieuws. Zorgverzekeraars (lees: zorgkostenverzekeraars) hebben altijd het belang gehad om de kosten zo laag mogelijk te houden en niet gezondheidswinst voor de patiënt te realiseren. Zodanig is het logisch dat ze tegen het aanbieden van meer behandelmethoden zijn en dat ze uitermate voorstander zijn van vroegtijdige euthanasie.

En weet u? Het is maar goed ook dat niet iedereen zo dacht als de zorgverzekeraars, anders zou de maatschappij een bijzonder bedorven maatschappij zijn.

U heeft wel gelijk dat aanbod inderdaad vraag schept, ik herinner mij al te goed de casus over onze Andrea. Het meisje met clusterhoofdpijn die tevens ook een innovatieve methode opzocht om behandeld te worden en dat in eerste instantie niet vergoed kreeg door Menzis, maar pas na sociale druk dit wel kreeg.

Innovatieve methoden worden opgezocht door mensen die >>beter<< willen worden en helaas kost dat u geld. Maar ik stel voor dat u uw salaris schenkt aan het behandeling van patiënten, want dat voegt meer waarde toe aan de maatschappij dan uw huidige werk (en bijbehorende excessieve beloning).

Mitrasing

10 september 2013

Beperkte groep? Het percentage van mensen die nu met protontherapie zou kunnen worden behandeld is ongeveer 10% van de totale populatie die bestraald moet worden, dat lijk me niet weinig. In een Zweedse studie werd redelijk aannemelijk gemaakt dat het kosteneffectief is; ook uitgedrukt in QALY.
En wil Nederland weer nog eens hoger op de internationale gezondheidslijsten komen zoals van de OESO(en niet van de EHCI) dan mogen er meerdere komen. En het lijkt me dat Universitaire centra hun ambities om topzorg te willen leveren niet links zullen laten liggen....

sloot

10 september 2013

Pieter, je zit als ZN Bestuurder dicht bij het vuur.
Geloof dat 1 Protonencentrum 200 Mio kost.

Zou het ook bij 2, max 3, houden ; ergo voldoende landelijke dekking ook gelet op patientenaantallen.

Anoniem

11 september 2013

De indicaties en aantallen voor protonenbehandelingen zijn vastgesteld door CVZ en de Gezondheidsraad. Totaal komt het op 3,5% van de in Nederland bestraalde patiënten.

Weet ZN het beter dan de gezondheidsraad?
Dacht 't niet

Het totaal aantal patiënten per jaar is door het ministerie gemaximeerd op 2200. Twee centra zoals ZN voorstaat betekent 1100 patiënten per centrum. Er is geen centrum ter wereld waar dat bij benadering gehaald kan worden. De apparaten kunnen dat gewoon niet aan en meerdere apparaten per centrum zijn financieel niet haalbaar. Daarom is het ministerie tot vier apparaten en vier centra gekomen.

Niet meer patiënten, wel gezond verstand.

Rasch

11 september 2013

100.000 Euro per behandeling?

Er is geen Nederlands initiatief dat daar in de buurt komt. Alle Nederlands initiatieven gaan van een "Duits" tarief uit.

Ik daag ZN uit met 1 Nederlands initiatief te komen dat een tarief van 100.000 Euro per patiënt voorstaat.

tjark reininga

11 september 2013

de waarschuwing lijkt me terecht en, als de cijfers kloppen, twee locaties lijken voldoende om de Nederlandse markt te bedienen. want inderdaad, als de voorzieningen eenmaal zijn geïnstalleerd zullen de exploitanten belang hebben bij een zo groot mogelijk gebruik en ook patiënten die met een andere behandeling evengoed, of misschien zelfs beter, behandeld kunnen worden, proberen aan te trekken.

meer dan twee locaties installeren lijkt me in dit stadium alleen verstandig als de totale investeringen daardoor niet stijgen (drie voor de prijs van twee).

Anoniem

11 september 2013

Verkeerde reactie op het verkeerde moment, zie ook het grote aantal relevante kritische geluiden bij eerdere reacties. Aanvullend: als je met zo'n reactie komt op het moment dat de ene na de andere zorgorganisatie krimpt, fuseert of gemiddeld 150 mensen minder nodig heeft danlaat je wel heel direct in je enige troefkaart kijken: kosten drukken, kosten drukken, kosten drukken: marges verzekeraars verder in de plus. Zie winstberichten over 2012

Mitrasing

11 september 2013

Wie moet- wordt geacht - er doelmatig zorg inkopen? Juist ja en doe dat dan ook maar daar wringt nu precies de schoen...

Anoniem

11 september 2013

Helaas met alle respect maar de plank wordt al misgeslagen bij de inleiding: Volgens Wiki luidt de wet van Say heel anders, sterker nog wordt juist aangehaald dat wat in de column staat onjuist is:
<<<De Wet van Say is een economisch principe dat wordt toegeschreven aan de Franse zakenman, politicus en econoom Jean-Baptiste Say (1767-1832). De wet stelt dat er geen vraag kan zijn zonder aanbod omdat de totale vraag (koopkracht) en het totale aanbod (productie) per definitie gelijk moeten zijn. Een onjuiste, maar vaak genoemde samenvatting van de Wet van Say is dat “elk aanbod zijn eigen vraag schept”.>>>

Ook jammer dat het tussenzinnetje wordt gebruikt : <<<<die bovendien het grootste deel van zijn behandeling niet zelf hoeft te betalen>>>>
zegt dat niet meer over het denkkader/normen en waarden van de schrijver of zouden we daadwerkelijk anders handelen als we het zelf wel zouden moeten betalen. Ons stelsel is juist gebaseerd op solidariteit, iedereen betaalt in de hoop het juist niet nodig te hebben. Of heb je volgens de waarden van de schrijver pech als je arm bent.....
Ik wil niet afgeven op zorgverzekeraars, vorige stelsels hadden ook zijn voors en tegen. Wel weet ik dat als je zo communiceert dit nu niet de meest handige manier is om mensen achter je standpunt te krijgen, hoe gerechtvaardigd dit ook is. Misschien wordt het tijd dat we in de voorzieningensfeer ons toch meer opstellen als een provincie van Duitsland, is een eindje reizen in de meeste gevallen geen overkomelijk probleem en maken we effectief gebruik van de capaciteit die er is. Tenslotte doen we dat met andere voorzieningen (elektriciteit bijv) ook. En nee geen oude sentimenten erbij halen, die tijd ligt achter ons. Oh bye the way, stel je dan als verzekeraar wel flexibel op als het op vergoeden aankomt, misschien zijn daar wel meer zaken goedkoper en toegankelijker.

Top