BLOG

Laboratoriumdiagnostiek, is het een onsje meer?

Laboratoriumdiagnostiek, is het een onsje meer?

Per jaar wordt er in Nederland voor meer dan een miljard euro aan laboratoriumdiagnostiek besteed, aldus KPMG. Dat is een fors bedrag en dus staan de kosten van diagnostiek in de schijnwerpers bij verzekeraars en andere beleidsmakers.

Veel gebezigde termen zijn onnodige diagnostiek, dubbel diagnostiek of diagnostiek tegen te hoge kosten. In één adem wordt dan de vergelijking met Duitsland gemaakt, waar de diagnostiek goedkoper lijkt te zijn. Kostprijsberekening is echter niet eenvoudig en vaak worden appels met peren vergeleken, terwijl de discussie over kwaliteit daarbij onderbelicht blijft.

Korte doorlooptijden

Enige tijd geleden was ik betrokken bij onderhandelingen over uitbesteding van de laboratoriumdiagnostiek aan een groot Duits laboratorium. Volgens een manager van mijn ziekenhuis kon flink bezuinigd worden op personeel als de bulk van de diagnostiek in Duitsland gedaan zou worden. De directeur van het Duitse laboratorium garandeerde goede kwaliteit en zeer korte doorlooptijden, maar dan wel gerekend vanaf het moment dat de bloedmonsters zouden arriveren op het laboratorium.

Bijzondere transportkosten, zoals taxi’s bij spoedverzendingen, kwamen niet voor rekening van het Duitse lab. Reflecterend testen of een telefonisch consult waren evenmin bij de prijs inbegrepen. Wel kregen we nog een gratis advies voor de verdere reductie van onze laboratoriumkosten; we konden de bloedafname door de verpleging te laten verzorgen, zoals gebruikelijk in Duitsland.

Eyeopener

Voor onze manager was dit gesprek een eyeopener. Binnen de  begrotingssystematiek van het ziekenhuis betekende deze uitbesteding slechts een verschuiving van kosten. De kosten van bijzonder transport zouden hoog worden. Ook de slechts beperkte mogelijkheid om te overleggen met het Duitse laboratorium zou onvermijdelijk leiden tot een volumetoename en dus kosten.

Tenslotte voelde het advies van bloedprikken door de verpleging als een dure sigaar uit eigen doos. De gangbare procedure van bloed prikken door laboratoriummedewerkers is goedkoper dan prikken door verpleegkundigen. Vanuit kwaliteitsoogpunt is het evenmin een acceptabele oplossing, want een bloedafname door het lab zelf is betrouwbaarder en leidt tot minder fouten en dus herhaling van testen. Al met al goede redenen voor onze manager om de verkenning  naar de samenwerking met het Duitse laboratorium voortijdig te beëindigen.

Laag volume

Laboratoriumdiagnostiek is belangrijk; 60 procent van de klinische diagnoses wordt gesteld op basis van laboratoriumuitslagen. Toch wordt er in Nederland per hoofd van de bevolking maar een laag volume aan testen gedaan, zeker in vergelijking met Duitsland. Ons rationeel aanvraagbeleid is een verdienste van de intensieve samenwerking tussen laboratoriumspecialist en aanvrager van laboratoriumdiagnostiek. Reflectie op het totale testvolume en het diagnostisch consult door en voor een collega leidt doorgaans tot een bewust aanvraaggedrag bij de zorgverlener. 

En dit zou weer een kolfje naar de hand van beleidsmakers in de zorg moeten zijn, want kwalitatief goede laboratoriumtesten met korte doorlooptijden, gerekend van bloedafname tot uitslag, leidt tot betere diagnoses, beperkter aantal doorverwijzingen in de eerste lijn en een vermindering van het aantal ligdagen in de tweede lijn. In de landelijke discussie over de kosten van laboratoriumdiagnostiek bepaalt vooralsnog het perspectief van de waarnemer de uitkomst.

Gabriëlle Ponjee
Secretaris Nederlands Vereniging voor Klinische Chemie (NVKC)

 

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Anne-Marie van Elsacker-Niele

23 januari 2015

Een verhaal met een goede afloop, gelukkig. Ten aanzien van laboratoriumondersteuning wordt te vaak gedacht in termen van testuitslagen, die gewoon bij de goedkoopste aanbieder ingekocht kunnen worden. Het gaat hier echter om dienstverlening passend in zorgprocessen, waarbij het nodig is dat het laboratorium met zijn professionals is ingebed in de netwerken waarbinnen de zorg wordt verleend. Er zou wel wat meer oog mogen zijn voor het feit dat we onze zaken in Nederland op dit gebied in de regel heel goed voor elkaar hebben. De elementen die die kwaliteit definiëren moeten (h)erkend en gerespecteerd worden. De ‘Duitse oplossing’ zou voor Nederland echt een forse achteruitgang in de zorg betekenen, financieel èn inhoudelijk.

Jos Wielders

24 januari 2015

De ervaringen van collega Ponjee verbazen me niet.
In eigen regio (midden Nederland) heeft ook iets dergelijks gespeeld enkele jaren geleden.
De ervaringen kunnen als volgt worden samen gevat:

1) De meeste ziekenhuizen in Nederland zijn door fusies inmiddels zo groot geworden en verzorgen meerdere high-care afdelingen als IC, CCU, Verloskunde, Neurologie, Spoedeisende Hulp etc, dat alleen een deel van de poliklinische analyses plus zeer speciale analyses uitbesteed kunnen worden. En dat deel loont nauwelijks de moeite.
In Duitsland zijn nog relatief veel streekziekenhuizen waar uitbesteding van lab onderzoek mogelijk is (lage moeilijkheidsgraad, lange responstijd toegestaan).

2) Doordat een NL ziekenhuis laboratorium 7x24 uur beschikbaar moet zijn plus bloeduitgifte verzorgd, is een vrij groot deel van de bezetting aan analisten hoe dan ook ter plekke in NL noodzakelijk.

3) Door hoge mate van automatisering worden de kosten ook in NL lager en zijn in principe marginaal meer dan een bulk lab in Duitsland. Het verschil wordt gecompenseerd door de hogere transport kosten.

4) Het verschil tussen de laboratorium kosten in een NL ziekenhuis en een Duits bulk laboratorium (of NL huisartsen laboratorium) ontstaat juist vanwege de 7x24 uurs beschikbaarheid plus de grote overhead voor een NL ziekenhuis die deels aan het lab wordt doorberekend. Als een NL lab een gedifferentieerd tarief mag hanteren voor spoed onderzoek, klinisch onderzoek, poliklinisch/huisarts onderzoek, dan wordt het beeld heel anders.

5) Tenslotte, in een groot symposium enkele jaren geleden is het thema van uitbesteden van laboratoriumonderzoek uitgebreid en van alle kanten bekeken (ook banken en buitenlandse aanbieders). Het is niet haalbaar / efficiënt / effectief voor groet NL ziekenhuizen.

Als de buitenlandse laboratoria de NL markt willen veroveren, laten ze zich dan richten op relatief eenvoudige zorg als huisarts onderzoek.
dr Jos Wielders

Anne-Marie van Elsacker-Niele

26 januari 2015

Ook voor huisartsdiagnostiek is de Duitse methode geen oplossing, althans zeker niet voor medische microbiologie. Patiënten bewegen zich vrijelijk tussen nulde en derde lijn, ziekteverwekkers ook. Voor goede zorg is het nodig dat zorgaanbieders in netwerken denken, en dat laboratoria in dezelfde netwerken hun activiteiten onderbrengen. En dat betreft niet alleen het uitspugen van testuitslagen maar analyses ingebed in passende pre- en postanalytische ondersteuning van de aanvragers. Ook in Duitsland willen ze inmiddels naar ons systeem, laten we het idee dat Duitsland qua laboratoria voor ons een gidsland zou kunnen zijn maar snel verlaten!
Anne-Marie van Elsacker, arts-microbioloog, Leeuwarden

Top