HRM

Tijd om te leren!

Stelt u zich de volgende situatie eens voor: Een vliegtuig dat de landing al inzet terwijl aan de landingsbaan nog gewerkt wordt. Onbestaanbaar zult u zeggen, dat soort scènes zie je alleen in van die actiefilms. En toch is dit iets dat nu gaande is.

 De komende jaren zullen volgens de prognoses 125.000 nieuwe medewerkers ‘landen’ in de sector zorg en welzijn. Zij landen in organisaties waar in de afgelopen 4 jaar historisch hard bezuinigd is en waar veel teams in de ‘overlevingsstand’ staan. De landing is al ingezet, nieuwe maatregelen voor de arbeidsmarkt zijn aangekondigd, maar lukt het ons die landingsbaan op tijd klaar te krijgen? Dat is waar ik uw aandacht voor vraag.

Murw geslagen

Het voorbeeld van de landingsbaan hoorde ik in Amsterdam bij een grote VVT-organisatie. Blijkbaar heet een inwerkprogramma tegenwoordig onboarding en dat geeft de link naar het vliegtuig. Ik vind het een heel krachtig en kernachtig beeld van de vraag die nu aan de orde is. Want na 4 jaar hard bezuinigen kan ik me heel goed voorstellen dat teams murw zijn geslagen. En niet alleen door bezuinigen, want in diezelfde periode nam de zwaarte van de zorgvraag toe, was de publieke opinie negatief en werden de eisen aan de kwaliteit aangescherpt.

Nu is het tij –gelukkig- alweer aan het keren. Er zijn extra middelen voor de arbeidsmarkt en bij de initiële zorgopleidingen zien we een forse toename. Maar de berichtgeving van V&VN over de werkdruk geeft aan dat de rek er bij de professionals uit is.

Onderwijs

Ik geloof sterk in het leren in de praktijk. Zeker de praktijk van zorg en welzijn is door het directe contact met mensen een hele krachtige omgeving om te leren. Het wordt meteen tastbaar welke bijdrage jonge professionals kunnen leveren aan het leven van anderen. Ik zie daar regelmatig prachtige voorbeelden van bij de koplopers in het Zorgpact. Voorbeelden waar het lukt om samen met onderwijs en werkgevers het werken en het leren met elkaar te verweven. Maar wat dodelijk is voor het leren in de praktijk, is gebrek aan tijd en aandacht. Zonder tijd gaat het leren niet. Tijd om te leren voor de student, voor de begeleidende professional en voor de docent.

Dit is geen pleidooi voor de klassieke scholingstijd en de bijbehorende verletkosten. Ik doe een oproep om voor zowel de werkende professionals als de nieuwe studenten meer tijd te maken om te leren. Tijd maken door het leren slim te verweven met het dagelijks werk, door gebruik te maken van kennis en expertise van zorgprofessionals en docenten, door technologie meer toe te passen en door het leren vooral in te zetten om het eigen vakmanschap te verbeteren. Zo kan een lerende gemeenschap ontstaan die als de ruggengraat van mensgerichte zorg en ondersteuning functioneert. Ik geloof werkelijk dat daar een sleutel ligt voor veel vraagstukken die nu spelen.

Ik nodig u uit om het in uw regio en met uw partners meer over dit belangrijke vraagstuk van de landingsbaan te hebben en samen te werken aan nieuwe mogelijkheden. Tijdens de Landelijke Werkdag Zorgpact op 6 december bent u daarvoor van harte welkom bij de sessie 'Iedereen moet kunnen leren!' met Pien de Jong, directeur P&O van Cordaan. Zij vraagt u mee te denken over de gezamenlijke oplossingen die de Amsterdamse regio ontwikkelt. En op 1 februari organiseer ik samen met Mariëtte Hamer van de SER een dialooggesprek over dit vraagstuk en de lessen uit andere sectoren.

Doekle Terpstra

Aanjager Zorgpact

Doekle_Terpstra_311

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Monique van Doorn

23 november 2017

Dank voor de oproep. Met genoegen bericht ik dat er al een prachtige landingsbaan ligt, een baan waar al enkele duizenden professionals van en met elkaar leren. Online met offline support, verbonden aan de praktijk, leren door ontmoeting. Leden raken op een vanzelfsprekende manier bekend met technologie en oefenen bewust met reflectie, dialoog en het delen van ervaringsverhalen. Learning community Andere handen viert deze maand haar eerste lustrum en is na 5 jaar een volwassen platform voor anders leren en anders samenwerken in de zorg en het sociaal domein. Over muren van organisaties heen en zelfs over muren van klassieke domeinen heen. De regio Midden Holland heeft een unieke samenwerking van gemeenten en alle betrokken partijen in het sociaal domein in het lerende netwerk Midden Holland. Dit lerende netwerk maakt gebruik van de infrastructuur van Andere handen. Uit 39 organisaties leren bijna 300 medewerkers van en met elkaar voor de toekomst van hun werk. Deze door de VNG als Pilotstarter aangemerkte aanpak is inmiddels ook elders gestart. Leden kunnen 24/7 , op de plek die hen het beste past of waar ze kennis nodig hebben terecht op het platform. Een learning community is een landingsbaan voor massaal duurzaam leren. Echter, het is geen Haarlemmerolie, een ander ingrediënt om te landen is landingsvermogen. In de zorg heerst nog een traditionele leercultuur die hecht aan offline en eerder ziektegebonden dan maatschappijverbonden is. 'Iedereen moet kunnen leren' is een prachtige ambitie, daar kan vandaag werk van worden gemaakt. Voor de kosten hoeft niemand het lidmaatschap van Andere handen community te laten. 'Iedereen bewust lerend aan de slag' is een grotere uitdaging. De ontwikkeling van lerend vermogen is wat nodig is. Daarvoor vragen we serieuze aandacht. We sluiten graag aan bij het gesprek op 1 februari om onze kennis en ervaringen te delen.

J.H.M. (Jan) Hendriks mld mba mhcm

26 november 2017

Tijd om te leren als verhaallijn laat wederom zien hoe zeer het Opleidingsparadigma nog aan het roer is. We komen maar niet los van het beheer(s)matig benaderen van vraagstukken inzake de groei van zorgprofessionals. En we blijven maar aanwijzingen geven over wat goed is van de ander, de lerende. De roep om (extra) tijd bevestigd de Plan-Do-Check-Act benadering die hier mijns inziens op de achtergrond dit verhaal omringt.
Het gaat in het verhaal niet over LEREN maar over OPLEIDEN.
En de 125.000 benodigde werkplaatsen wordt geduid als een OPLEIDINGS-opgave en niet vanuit een visie op LEREN, anders dan alleen OPLEIDEN, als een LEREN-vraagstuk.
Een professionele landingsbaan is een belangrijk aspect in de leerreis en zou een wenkend perspectief moeten zijn voor de aankomende zorgprofessionals, alsof men thuiskomt in het gekozen zorgland. Maar wie vormen nu eigenlijk deze landingsbaan. Dat zijn de collegae zorgprofessionals die in de ideale situatie met elkaar een landingsbaan vormen alsof een warme ‘professionele’ deken
Zullen we de 125.000 opleidelingen anders gaan voorbereiden en i.p.v. opleiden vanuit het schoolsysteem (en veelal vanuit een hedendaagse onderwijsvisie) kiezen voor een leersysteem waarin ook meteen al de eerste aanknopingspunten voor beroeps- en bedrijfsmatig kennisdelen, -reflecteren en -innoveren zijn opgenomen.
Door in de zorgorganisaties te werken aan het ontwerp, de inrichting, de invoering en uitvoering van strategisch leren met Leren & Ontwikkelen (de LEER-functie) als hoofdfunctie ontstaan er een reeks van landingsbanen door de transitie en hopelijk zelfs de transformatie van de leerfunctie vanuit een ondersteunende functie naar een hoofdfunctie.
Het verhaal van het platform als reactie beweegt al veel meer in de richting van het LEER-paradigma.
Wat zou het mooi zijn als een zorgprofessional als bij de start leert zijn eigen landingsbaan te bouwen (netwerkleren). En hoe interessant zou het wellicht zijn om de genoemde 125.000 opleidingsplaatsen om te zetten naar leerwerkplaatsen (leren is werken is leren) waarbij het zorgschoolsysteem definitief verdwijnt en verhuist naar de plaats waar het leren in de praktijk hoogtij viert binnen topteams (teamleren). Hoe mooi zou het zijn als zij die in deze teams verantwoordelijk zijn voor het beheer en onderhoud van de landingsbaan hun vakmanschap en meesterschap in landen en laten landen als ouderling al bij de start zouden overbrengen aan de jongelingen (expertleren).
En wat een leerruimte zou er zijn/ontstaan als de jongeling al bij de start wordt uitgerust met de kunst en kunde van zelfbegeleiding met eigen regie en vervuld van eigenaarschap (zelfleren) waarbij 80% van een beroepscurriculum zelf-organiserend doorlopen kan worden (just in time, just in place, just enough, just for me, just for us).
En waarom wordt de jongeling niet geleerd hoe leren werkt, in engere zin hoe je brein functioneert, waardoor voorafgaand aan de start van het leertraject, op weg naar een erkende zorgprofessional, je leervermogen, leercapaciteit en leerbereidheid worden vergroot en verrijkt (leren leren). Waardoor de jongeling zelfs een (ver)nieuw(d)e landingsbaan voor de ouderling kan creëren, die ook nog vele jaren zal moeten blijven leren.
En tenslotte waarom laten we jongelingen en ouderlingen in de Zorg nog steeds hun tanden zetten in confectie en blijven we weg van maatwerk in leren waarmee thuis voelen (landen) als vanzelfsprekend ontstaan en behouden blijft (voorkeurleren/denkgewoonten).
Tijd te over voor verplegen, verzorgen en zorgen/begeleiden is het resultaat waarbij we genoeg hebben aan nog maar 3 functies: zorgkundigen, verpleegkundigen en interventie-verpleegkundigen en een veelheid aan rollen. Valt er nooit meer iemand af of uit omdat er nog slechts EEN curriculum is met door- en uitstroomprofielen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Landen laten beginnen bij de start op weg naar nu (2018), straks (2020) en later (2025). En jawel, hier kunnen we vandaag al mee beginnen als we willen.

Top