BLOG

Maak zorgaanbieders verantwoordelijk voor betaalbare zorg

In april verscheen het boek Betaalbare zorg, waarin onder auspiciën van bijzonder hoogleraar Patrick Jeurissen zo’n dertig wetenschappers hun licht lieten schijnen op de betaalbaarheid van onze zorg. Het boek stelt dat er fundamentele keuzes nodig zijn om de stijgende zorgkosten te beteugelen. Zonder ingrijpen doemt het 'Amerikaanse' scenario op: hoge kosten en grote gezondheidsverschillen.

Eén van de suggesties is stevig overheidsingrijpen, naar analogie van Klimaatakkoorden. Dat terwijl er een alternatief beschikbaar is dat zorgaanbieders veel nadrukkelijker aan zet laat.

Ironisch genoeg komt dit alternatief óók uit de VS overgewaaid: accountable care. In dit model vormen zorgaanbieders, in samenspraak met financiers, een Accountable Care Organisation (ACO). Binnen dit construct werken zij intensief en integraal samen aan de zorg voor een bepaalde doelgroep. De partijen delen een langetermijnvisie op de nodige zorg, over de vermaledijde 'schotten' heen. Doel is de bekende triple aim: merkbaar betere zorg, merkbaar meer werkplezier voor zorgverleners en merkbaar lagere kosten.

Innoveren zonder kostenstijging

De basis van accountable care is het delen van de baten van de samenwerking (de fameuze  shared savings). Besparingen komen ten goede aan alle betrokken partijen; van zorgaanbieder tot verzekeraar. Met deze constructie verdwijnen prikkels om patiënten langs het 'eigen loket' te sturen. Dit biedt ruimte voor een benadering vanuit het gedachtegoed van Machteld Huber: positieve gezondheid. Een radicaal andere benadering van zorg verlenen, dat niet meer uitgaat van genezing, maar kijkt naar wat (nog) wél kan. Een cruciale stap in een wereld waarin multimorbiditeit, niet in de laatste plaats door de groeiende vergrijzing, rap toeneemt.

Een ACO biedt bovendien ruimte voor innovaties, zonder dat de totale kosten stijgen. De efficiëntie die bereikt wordt met technologische voortuitgang komt namelijk ten goede aan de deelnemende partijen. Dit verlaagt de defensieve mechanismen die de conservatieve zorgsector al jaren in z’n greep heeft: voortuitgang is goed, maar behoud van eigen omzet is nog beter. Als we dit weten los te laten en technologie zonder bijbedoelingen ten dienste van gezondheidswinst kunnen inzetten, is de eerste 'aim' al behaald: merkbaar betere zorg.

Nauwe samenwerking zoals in een ACO biedt ook een oplossing voor één van de meest nijpende problemen in de gezondheidszorg: de zeer krappe arbeidsmarkt. Door intensief samen te werken groeit het onderlinge vertrouwen; tussen zorgaanbieders én dat van de financiers. En laat dat nu net de crux zijn voor het terugdringen van regels en administratie. Zie hier: de weg naar merkbaar meer werkplezier de professional!

Overheidsingrijpen

In tegenstelling tot in een aantal andere landen, komt werken volgens het accountable care-gedachtegoed nog nauwelijks van de grond. In de VS is de afgelopen jaren al succesvol geëxperimenteerd met het model, evenals in Duitsland (Gesundes Kinzigtal). Maar ook dichter bij huis: Rivas Zorggroep behaalt mooie resultaten in het project Kwaliteit als Medicijn, in samenwerking met de huisartsen in de regio en VGZ. Wellicht is overheidsingrijpen, zoals door Jeurissen gesuggereerd in een interview met NRC, helemaal zo’n gekke gedachte niet. Het moet echter niet als een Klimaatakkoord worden opgelegd, maar als een positief alternatief worden aangeboden, ondersteund door de bewijzen die er reeds liggen.

Ons systeem is dusdanig verkokerd, dat geen enkele partij in staat is dergelijke disruptieve modellen breed uit te rollen. Als de bewindspersonen écht iets willen nalaten, moeten ze niet langer de handrem op de zorg zetten, maar blijvend ruimte maken in het systeem voor innovatieve kostenbesparing. Een effect dat doelmatigheidsprikkels overstijgt en dus niet groeiende uitgaven remt, maar doet verlagen!

Als zorgaanbieders gezamenlijk accountable, verantwoordelijk, gehouden worden voor samenwerking en goede zorg, met een overheid die faciliteert in plaats van voorschrijft, kan de betaalbaarheid gegarandeerd worden. Het is geen rocketscience. Maar het vraagt wel visie, én lef!

Emile Petiet en René Meijer
Adviseurs bij Arteria Consulting 

Emile Petiet

Rene Meijer

 

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Gijs van Loef

17 mei 2018

Beste collegae van Arteria, laten we beginnen met een nauwkeurige analyse van feiten (en onmisbare publicaties als 'Betaalbare zorg' uiteraard). Dan kom ik tot een ander inzicht dan jullie (lees: een visie op een duurzaam scenario voor de gezondheidszorg). De landen die jullie noemen bieden eerder 'worst practises' dan 'best practises' op stelselniveau.

René Meijer

18 mei 2018

Beste Gijs, Interessant dat we beide hetzelfde stuk hebben gelezen, maar tot een andere conclusie komen. Dat nodigt uit voor een gesprek (neem gerust contact met ons op). Ik ben het met je eens dat het Amerikaanse stelsel een 'worst case' is, maar dat kan niet gezegd worden van de initiatieven die in Amerika, Duitsland en Nederland plaatsvinden op het gebied van accountable care.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

25 mei 2018

Heren auteurs,

"In (accountable care) vormen zorgaanbieders, in samenspraak met financiers, een Accountable Care Organisation (ACO). Binnen dit construct werken zij intensief en integraal samen aan de zorg voor een bepaalde doelgroep."

FC: Voor een bepaalde doelgroep? Dus voor elke doelgroep moet een aparte ACO opgericht worden? Dat klinkt als ketenzorg, waarvan de praktijkervaringen inmiddels leren dat ze veel secundaire en tertiaire werkzaamheden en verplichtingen met zich mee brengen (primair = zorg verlenen). Plus problemen met de geldstromen c.q. verdeling van gelden.

U stelt dat er succesvolle experimenten zijn geweest, maar dat zie je wel vaker. Experimenten zijn vaak succesvol omdat er extra (onderzoeks)gelden beschikbaar gesteld worden en er alleen mensen aan deelnemen die er welwillend tegenover staan.

Als het echter in de praktijk uitgerold moet worden moet iedereen ermee werken en zijn er geen extra gelden meer. Dan wordt de situatie heel anders.

Waar je volgens mij wel de overgrote meerderheid voor mee krijgt is als je de administratieve belasting sterk verlaagt, door de berg aan structuur- en procesindicatoren te vervangen door administratief laagbelastende uitkomstindicatoren.

Verder zou de Rijksoverheid, bij het blijven bestaan van meerdere (semi)private zorgverzekeraars, hen (verdere) regels moeten opleggen hoe om te gaan met zorgaanbieders. Veel zorgaanbieders hebben het helemaal gehad met de verschillende regels en voorschriften.

Top