Nederland telt zo’n 20.000 mensen met zowel een verstandelijke beperking als langdurige mentale klachten. Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) liet de Nederlandse ggz onderzoek doen naar de zorg voor deze mensen met een VG7-indicatie en een GGZ-wonen5 indicatie.
Niemandsland
In het onderzoek – dat een verbeterde samenwerking tussen de sectoren beoogt – werden 46 gehandicaptenzorgorganisaties en 20 ggz-instellingen onder de loep genomen. De onderzoekers concluderen dat de sectoren onvoldoende op elkaar aansluiten. Doordat de cliënten gecombineerde klachten hebben, ligt de verantwoordelijkheid bij iedereen en daardoor in de praktijk bij niemand.
“Wetten, verschillende financieringen of een tekort aan brede kennis maken dit soms ingewikkeld”, reageert Ruth Peetoom, voorzitter van de Nederlandse ggz. “Ik schrik ervan dat nog geen 10 procent van de zorgverleners voldoende kennis en middelen beschikbaar heeft om aan te sluiten bij deze doelgroep.”
Integrale aanpak
Peetoom pleit voor een integrale aanpak waarbij de gehandicaptenzorg en de ggz de behandeling, begeleiding en context in het vizier houden. De onderzoekers adviseren in hun rapport onder andere om gezamenlijke intakes zonder indicaties te doen en kennis en kunde te delen buiten de eigen organisatiestructuren om.
Het onderzoek van Ten Have beoogt vanuit veranderkundige expertise tot adviezen te komen wat we er aan gaan doen – want dit probleem is bepaald niet nieuw en bij veel zorgverleners bekend. Lees het onderzoek vooral, er zitten interessante invalshoeken en observaties in. En ga aan de slag! Niemand kan dit in z’n eentje oplossen, maar iedereen kan iets doen. In de regio Apeldoorn Zutphen zijn we al enige tijd bezig om met organisaties uit VG, GGZ en verslavingszorg op een praktische, laagdrempelige manier tot meer onderling begrip en samenwerking te komen. Wat we merken is dat er al zoveel winst zit in elkaar leren kennen en samen iets gaan doen. Van meeloopdagen voor medewerkers, een gezamenlijk casuistiekoverleg tot gezamenlijke crisisbedden. ‘Gewoon beginnen’, op basis van ideeen en wensen die door zorgverleners zelf worden aangedragen. Daardoor ontstaat vertrouwen. Het leidt niet meteen tot een grootse transformatie, maar het levert wel meerwaarde op voor de betrokken medewerkers en clienten/patienten. Die grootse transformatie is zeker nodig, en ook daarvoor is onderling vertrouwen onontbeerlijk.