Het kabinet-Jetten wil het eigen risico indexeren en in 2027 verhogen met 60 euro tot 455 euro. Ook wordt een ‘tranchering’ van het verplicht eigen risico in de medisch-specialistische zorg vanaf 2028 aangekondigd. Dit houdt in dat per behandelprestatie in de medisch-specialistische zorg maximaal 150 euro in rekening wordt gebracht.
Raad van State: begrip
Dat het kabinet-Jetten kiest voor indexering van het eigen risico, vindt de Raad van State begrijpelijk. Gezien het personeelstekort is het nodig om de groei van zorguitgaven af te remmen. Het verplicht eigen risico draagt bij aan medefinanciering van zorgkosten en creëert kostenbewustzijn, stelt de raad, waardoor de vraag naar zorg wordt beperkt. “Alternatieven, zoals het beperken van het verzekerde pakket, zijn ingrijpender en dus minder aantrekkelijk.”
Verhoging eigen risico
Ook voor de verhoging van het eigen risico met 60 euro per jaar in 2027 heeft de raad begrip. Het eigen risico is immers sinds 2016 niet meer verhoogd, waardoor het remmend effect op de zorguitgaven steeds minder is geworden. Als de indexatie in 2016 niet was afgeschaft, zou het eigen risico 535 euro zijn. Dat is overigens nog steeds een stuk lager dan in de meeste andere Europese landen. Wel vindt de raad dat het kabinet beter moet onderbouwen hoe het op het bedrag van 60 euro komt.
Zorgmijding voorkomen
Minder positief is de Raad van State over de maatregelen die ongewenste zorgmijding moeten voorkomen. De gevolgen zullen het grootste zijn voor mensen met chronische ziekte, omdat zij hun eigen risico sowieso vaak helemaal opmaken. Het kabinet wil op zorgmijding voorkomen door financiële ondersteuning via de zorgtoeslag, de Wmo 2015 en het voorzien van een gemeentepolis. Dat is een collectieve zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen. Ook is er “via de enveloppe tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken 350 miljoen euro beschikbaar vanaf 2027”, schrijft de raad.
Maatwerk gemeenten?
Deze plannen voor compensatie zijn sterk afhankelijk van maatwerk door gemeenten. De raad merkt op “dat hiermee verwachtingen worden gewekt over wat gemeenten in algemene zin voor bepaalde groepen verzekerden kunnen betekenen”. Uit het voorstel van het kabinet wordt echter niet duidelijk of gemeenten dat ook zullen doen. Gemeenten bepalen zelf of en op welke wijze ze compensatie bieden, waardoor er lokale verschillen zullen ontstaan. De raad adviseert om dit beter te onderbouwen en in overleg te treden hierover met de VNG.
Tranchering eigen risico
Ook bij de tranchering van het eigen risico heeft de Raad van State vragen. Van de aangekondigde tranchering verwacht de regering dat dit de financiële drempel tot de zorg verlaagt, ongewenste zorgmijding daarmee tegengaat en het kostenbewustzijn langer doorwerkt. Echter, of het effect van verlengd kostenbewustzijn zich zal voordoen en in welke mate, dat licht het kabinet niet toe in de toelichting.
Wel is de verwachting dat veel verzekerden minder eigen risico gaan betalen vergeleken met de situatie waarin geen tranchering zou zijn. Hierdoor zal de budgettaire opbrengst van de verhoging van het eigen risico afnemen. Daardoor zal de zorgpremie in 2028 weer stijgen en de voorziene lastenverlichting gedeeltelijk weer teniet worden gedaan. “Chronisch zieken zullen geen baat hebben bij de tranchering, omdat zij het bedrag van het verplicht eigen risico toch vol zullen maken”, schrijft de raad.
Eerst wil men het eigen risico verlagen wat zeker ten voordelen van chronisch zieken zou gaan. Nu wil men het eigen risico met €60 verhogen? Dat is ten nadele van mensen met een laag inkomen. Voordeel is dan wederom dat de zorgtoeslag ook geïndexeerd wordt. In beide gevallen heeft de chronisch zieke hier baat bij maar niet de zorgverzekeraar. Als chronisch zieke is mijn eigen risico al na 3 maanden op en moet ik mij geen zorgen meer maken van behandelingen en medicaties voor het rest van het jaar.