Auteurs van het RIVM schrijven in het Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen dat er sprake is van een fundamentele maatschappelijke opgave: hoe moet de samenleving omgaan met het groeiende gat tussen de vraag naar palliatieve zorg en het aanbod dat nodig is om daaraan tegemoet te komen?
Vraag
De vergrijzing zorgt de komende decennia voor een sterke groei van de vraag naar palliatieve zorg. Het aandeel 65-plussers stijgt naar verwachting van 20 procent in 2023 naar 24 procent in 2050. Het aantal tachtigplussers zal in die periode naar verwachting verdubbelen. Ook verandert de aard van de palliatieve zorgvraag: het aantal mensen dat overlijdt aan dementie zal naar verwachting meer dan verdubbelen ten opzichte van 2022.
Aanbod
Tegelijkertijd neemt de capaciteit om deze groeiende zorgvraag op te vangen af. De personeelstekorten in zorg en sociaal domein zullen naar verwachting verder oplopen. Niet alleen de formele zorgcapaciteit staat onder druk. Ook de beschikbaarheid van mantelzorg neemt af. Het aantal ouderen dat mantelzorg nodig heeft, zal richting 2050 meer dan verdubbelen, terwijl het traditionele mantelzorgpotentieel van 50- tot 65-jarigen in dezelfde periode sterk afneemt.
Drie scenario’s
Het RIVM heeft voor de periode tot 2050 drie mogelijke toekomstscenario’s voor de palliatieve zorg uitgewerkt. In het eerste scenario staat de gemeenschap centraal en wordt de zorg vooral collectief gedragen. In het tweede scenario organiseren mensen hun zorg zoveel mogelijk zelf. In het derde scenario staat de professional centraal en wordt de zorg vooral professioneel en expertisegestuurd georganiseerd.
Toekomstvisie
Deze toekomstverkenning moet de basis vormen voor een toekomstvisie en toekomstagenda voor de palliatieve zorg. De directie Langdurige Zorg van VWS wil die samen met het palliatieve zorgveld ontwikkelen. VWS is inmiddels gestart met regiobezoeken om te bespreken welke ontwikkelingen uit de toekomstverkenning in verschillende regio’s van belang zijn en wat nodig is om ook in de toekomst passende palliatieve zorg en ondersteuning te kunnen bieden.
