Beeld: alexkich/stock.adobe.com
Van de 45 jaarverslagen van zorgverzekeraars die zijn onderzocht door SEO Economisch Onderzoek staat in tien jaarverslagen niets over de WNT. Dat blijkt uit een evaluatie van de wet door middel van jaarverslagen bij alle organisaties die vallen onder WNT. De evaluatie is gedaan in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Zorgverzekeraars vallen onder de semi-publieke sector en daar is de WNT van toepassing.
Overschrijding salaris
Uit de evaluatie blijkt ook dat veertien topfunctionarissen bij zorgverzekeraars meer hebben verdiend dan de WNT voorschrijft. De gemiddelde overschrijding bij individuele topfunctionarissen die werken bij zorgverzekeraars was bijna 18 duizend euro per verslagjaar. In 2019 was het maximale salaris bij zorgverzekeraars 282.000 euro per jaar. Dit bedrag geldt voor verzekeraars met meer dan een miljoen verzekerden. Inmiddels is het maximaal toegestane salaris bij zorgverzekeraars 366.000 euro. De overschrijdingen zijn, in tegenstelling tot de openbaarmakingsplicht, niet per se in strijd met de wet, want uitzonderingen zijn toegestaan in de WNT.
Niet online
Bestuurders van ziekenhuizen en andere zorgorganisaties, waaronder de jeugdzorg, doen het niet veel beter op het gebied van transparantie. Bijna de helft van de organisaties (41 procent) die vallen onder het ministerie van VWS is niet transparant over de eigen verdiensten in het jaarverslag. Soms ontbreken verplichte inhoudelijke gegevens, maar vaker is de jaarverantwoording over de WNT, ook van voorgaande jaren, niet online geplaatst.
Overschrijdingen
Ook bij ziekenhuisbestuurders zijn overschrijdingen gevonden van het maximaal toegestane salaris. Dat is over de onderzochte jaren 82 keer voorgekomen. De gemiddelde overschrijding van het maximaal toegestane salaris was 18.537 euro per jaar. Zorgbestuurders mochten in 2019 maximaal 194 duizend euro verdienen. Inmiddels is dat 262.000. Het maximumbedrag kan lager zijn, afhankelijk van de omzet en de omvang van de organisatie.
Steekproef
De onderzoekers hebben gewerkt met een steekproef van jaarverslagen uit 2019 tot en met 2023 van onder meer zorgaanbieders en verzekeraars per onderzoeksjaar. Het jaar 2024 is niet meegenomen in het onderzoek omdat het vaak langer duurt voordat overtredingen door de toezichthoudende diensten bij ministeries officieel zijn vastgesteld. De overtredingen worden vastgesteld door een rechter en gesignaleerd door accountants en toezichthouders.
Ophef
De WNT is in 2013 ingevoerd. Er was in die tijd ophef over de hoge beloningen van bestuurders in de (semi-)publieke sector, vooral over de beloning van bestuurders van woningcorporaties. Door de wet die voorafging aan de WNT, de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (WOPT), moesten salarissen alleen openbaar worden gemaakt. Er werden, in tegenstelling tot de WNT, geen maximumbedragen vastgesteld.
Meeste overtredingen onder VWS
Inmiddels hebben woningcorporaties het vaakst (82 procent) de WNT-verantwoording volledig en correct gepubliceerd. Ook zijn er geen andere overtredingen meer bij woningcorporaties. Van de WNT-sectoren onderwijs, woningcorporaties, media, cultuurfondsen en ontwikkelingshulp begaan instellingen die vallen onder VWS het vaakst overtredingen, zo blijkt uit de evaluatie. Dat komt ook doordat het de grootste sector is.
Nieuwe organisaties
Volgens onderzoeker Koen van der Ven is er geen goede reden meer om niet te voldoen aan de WNT of aan de openbaarmakingsplicht van de WNT-gegevens in de jaarverslagen. “De wet bestaat inmiddels geruime tijd en wordt in de meeste gevallen als duidelijk ervaren. Wanneer zorgorganisaties niet volledig aan de WNT voldoen, lijkt dat vaak samen te hangen met onbekendheid met de wet. Het zijn vaak kleinere of nieuwe organisaties die niet altijd weten dat zij een WNT-instelling zijn. Ook is niet bij iedereen bekend hoelang WNT-verantwoordingen over eerdere jaren beschikbaar moeten blijven.”
Bij overtredingen van het maximaal toegestane salaris moeten de topfunctionarissen het ten onrechte geïnde bedrag terugbetalen.
