Explorius
‘Het moet als een thuis voelen’
Tijdens de preview liepen de bouwvakkers nog door de gangen en klonk hier en daar het geluid van een cirkelzaag. Desondanks waren de genodigden uit de zorgsector onder de indruk van JFK, een nieuw woon- en zorgcomplex in Apeldoorn. Het voormalige kantoor van de Belastingdienst aan de John F. Kennedylaan, inmiddels een gemeentelijk monument, werd in 2019 aangekocht door vastgoedontwikkelaar Explorius, dat het wilde transformeren tot een duurzaam woongebouw voor verschillende doelgroepen.
Monumentale status
Die missie lijkt nu al, een paar maanden voor definitieve oplevering, geslaagd – te oordelen naar de belangstelling voor deze locatie. In het souterrain komt een voorziening voor begeleid wonen van ’s Heeren Loo, op de begane grond en de eerste verdieping zijn appartementen gerealiseerd voor Driesprang ouderenzorg, en in het negen verdiepingen tellende hoogbouwgedeelte worden aanstond 39 vrije sector appartementen door Bouwinvest verhuurd aan senioren van 55-plus – met mogelijkheden voor thuiszorg als dat nodig wordt. Tegelijkertijd is de monumentale status van het pand zoveel mogelijk gehandhaafd door architectenbureau Lengkeek.
Met deze transformatie krijgt het gebouw een nieuw, toekomstbestendig leven, aldus Sien Vels, manager Strategie & Maatschappij van Explorius. Bovendien krijgt de omgeving door de nieuwe bewoners een positieve impuls. “JFK moet als een thuis voelen, niet als een zorgomgeving,” benadrukte Vels tijdens de presentatie. “We hebben het zo flexibel en duurzaam ingericht dat het gebouw er in principe over honderd jaar nog kan staan. Er is in ieder geval genoeg ruimte om mee te bewegen met veranderende omstandigheden.”
Een plek om te wonen
Henk de Waard van Driesprang sloot zich aan bij het principe dat JFK in de eerste plaats een plek om te wonen is. “Ons vertrekpunt is wonen en leven, niet zorg,” zei hij. “We willen geen verpleeghuis zijn; we proberen het sociale netwerk van de mensen die bij ons komen wonen zoveel mogelijk in stand te houden en te betrekken.” Erik Kamphuis van ’s Heeren Loo is ook blij met deze plek voor ‘zijn’ cliënten. “Het is lastig om een betaalbare plek in de wijk te vinden voor onze mensen,” zei hij. “Met JFK kunnen we dat bieden.”
’s Heeren Loo en Driesprang hebben de ambitie om binnen het gebouw samen te werken. Inmiddels zijn er al afspraken gemaakt op het gebied van BHV en ontruimingen. Maar beide partijen denken ook aan het inzetten van cliënten van ’s Heeren Loo – voor een belangrijk deel jongvolwassenen met een lichte verstandelijke beperking – binnen de ondersteunende diensten van Driesprang. Deze mogelijkheid zal nader worden onderzocht en uitgewerkt vanaf het moment dat beide partijen hun intrek hebben genomen. Door de nabijheid is er in ieder geval vruchtbare grond voor samenwerking, maar in de dagelijkse praktijk zal het afhangen van de mensen die er komen wonen en werken, aldus Kamphuis.
Verhuizen op oudere leeftijd heeft grote impact. Mensen moeten hun weg vinden in een nieuwe omgeving en verliezen daarbij soms een deel van hun sociale netwerk. Bij JFK staat zelfstandig wonen centraal, met de mogelijkheid om pas in het uiterste geval binnen het bestaande sociale netwerk te verhuizen. Om die reden zijn aan JFK zelfstandige appartementen speciaal voor senioren toegevoegd. Met de zorg van Driesprang in de nabijheid kunnen kwetsbare ouderen hier veilig en zelfstandig wonen.
Bouwkundige puzzel
Aan de bouwkundige kant moest er met een monumentaal maar verouderd kantoorgebouw, twee zorgpartijen én regulier wonen een behoorlijke puzzel worden gelegd, vertelde Tim Ras van Lengkeek architecten en ingenieurs. “Ik moest wel even slikken toen ik het oorspronkelijke pand voor het eerst zag,” vertelde hij. “Grint op de gevels, geen balkons… en dan heb je ook nog eens te maken met drie verschillende doelgroepen, met ieder een uitgebreid programma van eisen.”
De uiteindelijke oplossing is even elegant als functioneel. De drie bewonersgroepen hebben elk een eigen ingang, terwijl de interne inrichting van JFK flexibel genoeg blijft om kruisbestuiving mogelijk te maken en in te spelen op toekomstige ontwikkelingen in wonen en zorg. Het is daarbij de kunst om kosten en opbrengsten in balans te houden, zowel in de zorgexploitatie als in de herontwikkeling van het gebouw, zei Sien Vels. Dat lukt alleen wanneer de partijen elkaar door en door kennen en begrijpen wat voor de ander van belang is.
Knipoog
In het oorspronkelijke Belastingkantoor uit 1962 werden de aanslagen nog verwerkt met de voor die tijd hypermoderne ponskaarten. Tijdens de rondleiding, boven op de negende verdieping, wees Ras op het subtiele ponskaartmotief dat in de balkons zit verwerkt. Toekomstige bewoners zullen deze knipoog naar een illuster verleden allicht kunnen waarderen – maar misschien worden ze ook wel afgeleid door het adembenemende uitzicht over De Veluwe.
