Beeld: flashmovie/Stock.adobe.com
In een brief informeert Bruijn de Tweede Kamer over de voortgang van de Agenda Databeschikbaarheid in de zorg. Volgens de minister staat de zorg “op een kantelpunt”. De complexere zorgvraag, groeiende druk op zorgprofessionals en snelle digitale ontwikkelingen maken volgens hem ingrijpende modernisering noodzakelijk. “Daarom kiest het ministerie van VWS ervoor om nadrukkelijk de regie te pakken”, aldus Bruijn.
Bouwstenen databeschikbaarheid
In de Kamerbrief informeert de VWS-minister over de ontwikkelingen binnen de Nationale Visie en Strategie op het gezondheidsinformatiestelsel (NVS), de zorg- en ict-markt, de gegevensuitwisseling onder de Wegiz, de Europese wetgeving op AI en de databeschikbaarheid voor burgers. “Deze onderdelen zijn belangrijke bouwstenen om te komen tot volledige databeschikbaarheid.”
De NVS – die zicht richt op interoperabiliteit, netwerkzorg dankzij databeschikbaarheid en aansluiting van het sociaal domein op het gezondheidsinformatiestelsel – vormt daarbij de leidraad voor het afstemmen van wetgeving, standaarden infrastructuur en praktijk.
Vertraging
Momenteel richt de strategie zich op het realiseren van interoperabiliteit: het op elkaar laten aansluiten van de verschillende ict‑systemen in de zorg. Dat gebeurt via landelijke programma’s zoals een landelijk dekkend netwerk en afsprakenstelsel, generieke functies, eenheid van taal en techniek. De komst van de European Health Data Space (EHDS) beïnvloedt zowel de planning als de inhoud van bestaande Nederlandse programma’s.
Zo moet de Wegiz worden herzien omdat de Europese regels uitgaan van zelfbeoordeling door leveranciers, terwijl de Nederlandse wetgeving een externe conformiteitsbeoordeling voorschrijft. Daardoor kunnen lopende Algemene Maatregelen van Bestuur onder de Wegiz voorlopig niet doorgezet worden. Pas na aanpassing van de wet kunnen deze trajecten weer verder. De vertraging wordt ook veroorzaakt door de ‘complexiteit van de forse opgave en wat dit vraagt van de beschikbare capaciteit van de zorgsector en ict-leveranciers’.
Vooruitgang
In het programma Medicatieoverdracht is er vooruitgang geboekt. Zo zijn de regio’s Friesland en Rijnmond uit de startblokken met het elektronisch uitwisselen van medicatiegegevens via de nieuwe MP9‑standaard te testen. Ook zijn bijna alle 197 deelnemende zorginstellingen (91 procent) erin geslaagd om de Basisgegevensset Zorg (BgZ) succesvol te implementeren. Voor radiologische beelden is een landelijke tijdlijnfunctionaliteit getest, die in 2026 breed moet worden ingevoerd.
Ook de eOverdracht, de elektronische overdracht van verpleegkundige gegevens, komt langzaam dichterbij. Het aantal samenwerkingsverbanden dat hiermee werkt is gegroeid, maar wettelijke, landelijke verplichtstelling vergt nog verdere afstemming en validatie.
Marktmacht doorbreken
De afgelopen tijd zijn er drie verkenningen uitgevoerd naar de ict-markt. VWS wil daarmee steviger ingrijpen op de ict‑markt, “waar zorgverleners te maken hebben met ongerechtvaardigd hoge prijzen en lagere kwaliteit van producten en diensten door de mate van concurrentie op de markt en relatief hoge overstapdrempels.” Zo is er gekeken naar gezamenlijke inkoop van ict en naar scholingsmogelijkheden voor zorginstellingen om beter te onderhandelen met leveranciers. Dit jaar wordt op basis van de onderzoeken uitgewerkt hoe bewustwording en expertise over zorg-ict en het inkoopproces verbeterd kan worden.
Er komt daarnaast een gedragscode die de rollen en verantwoordelijkheden van alle marktpartijen moet verduidelijken. Deze moet aankomend voorjaar klaar liggen. Ook wordt er op aandringen van de ACM gekeken naar wettelijke verplichting van open datastandaarden, zodat zorgsystemen eenvoudiger gegevens kunnen delen. “Daarnaast overweeg ik om samen met overheidspartijen met een regulerende of toezichthoudende rol in het zorgveld een signaleringstafel op te zetten.”
Voor burgers
De Nationale Visie en Strategie beoogt ook dat burgers volledige beschikbaarheid hebben over hun eigen gezondheid- en zorggegevens. Zo zijn drie leveranciers geselecteerd om de persoonlijke gezondheidsomgevingen (PGO’s) verder te verbeteren. De leveranciers voeren jaarlijks twaalf projecten uit, “die van begin af aan volledig open source worden ontwikkeld, zodat ook andere PGO-leveranciers kunnen profiteren van de bereikte resultaten.”
Daarnaast werkt VWS aan Mijn Gezondheidsoverzicht, een publieke app of website waar burgers op één plek toegang kunnen krijgen tot hun medische gegevens. Ook het ontsluiten van nieuwe databronnen gaat door. Vaccinatiegegevens, bevolkingsonderzoeken en verschillende screeningsprogramma’s moeten vanaf 2026 in PGO’s beschikbaar komen.
Voorzichtig optimisme
Ondanks de hindernissen door de complexiteit en Europese regelgeving, concludeert minister Bruijn dat de gekozen koers werkt. “We hebben een stevige basis gelegd”, schrijft hij. De komende jaren wil VWS de regie verder versterken en tempo maken. “Stap voor stap bouwen we aan een stelsel dat zorgverleners tijd teruggeeft, patiënten inzicht geeft en waarbinnen innovatie ruimte krijgt.”
De eerste helft van 2026 informeert Bruijn de Tweede Kamer over de technische onderdelen van het landelijk dekkend netwerk, de generieke functies en het landelijke afsprakenstelsel.
Kent u de tech-nieuwsbrief al? Wekelijks samengesteld door de tech-redacteur van Skipr en Zorgvisie, met het laatste nieuws over technologie en digitalisering in de zorg. Aanmelden? Dat kan hier.
