Foto: Oleg/Stock.adobe.com
Dat blijkt uit een berekening van het ministerie van VWS op basis van CBS-data. Het gaat om gegevens uit 2020 tot 2023. Hard bewijs dat vermogende cliënten uit financieel oogpunt eerder voor een volledig pakket thuis kiezen, is er niet.
Zorgvorm en vermogen
De cijfers brengen de verschillen tussen inkomens en vermogens van cliënten in de Wlz nauwkeurig in beeld. Cliënten met een volledig pakket thuis hebben over het algemeen een hoger inkomen en een groter vermogen dan in de andere sectoren. Extramurale zorg is over het algemeen aantrekkelijker voor meer vermogende cliënten dan zorg in een verpleeghuis. Dat komt door het effect van de eigen bijdrage-structuur.
Wlz
Wlz-zorg buiten het verpleeghuis is populair: de afgelopen jaren is de zorg thuis, via een pgb, volledig pakket thuis (vpt) of modulair pakket thuis (mpt) sterk gestegen. Dit is ook van overheidswege gestimuleerd, doordat toenmalig minister Conny Helder in 2022 besloot het aantal verpleeghuisplekken te bevriezen op een niveau van 130.000.
Eigen bijdrage
In extramurale zorgvormen betalen cliënten de lage eigen bijdrage: een cliënt krijgt namelijk alleen zorg en eten of drinken, maar verblijft nog thuis en betaalt de woonlasten zelf. Bovendien is het verzekerde pakket in de extramurale zorg kleiner. Cliënten in verpleeghuizen betalen de hoge eigen bijdrage. Deze eigen bijdrage is sterker inkomens- en vermogensafhankelijk: het marginale tarief in de hoge eigen bijdrage is 25 procent, in tegenstelling tot 10 procent bij de lage eigen bijdrage. Gevolg is dat de hoogte van inkomen en vermogen in een verpleeghuis sterker doorwerkt in de eigen bijdrage.
Forse verhoging
Daarbij komt dat eigen bijdrage voor verpleeghuiscliënten de afgelopen jaren fors is toegenomen. Deze hoogte is inkomensafhankelijk en wordt geïndexeerd met de ontwikkeling van onder andere inflatie en het minimumloon van twee jaar geleden.
Eigen keuze?
De cijfers geven aanleiding om te onderzoeken of cliënten met hogere inkomens vaker zijn gaan kiezen voor extramurale zorgvormen en of dit effect si versterkt door de verhogingen van de eigen bijdrage. Als dit zo zou zijn, heeft dit gevolgen voor de inkomenssolidariteit en daarmee de houdbaarheid van de Wlz.
Analyse
Om te analyseren of er sprake is van een nieuwe groep cliënten die de extramurale zorg instroomt, met een hoger inkomen, zijn de nieuwe instromers vergeleken met mensen die al van de Wlz gebruik maakten. De cijfers lieten echter zien dat voor alle leveringsvormen, dus niet alleen in de vpt, de nieuwe instromers doorgaans een hoger inkomen hadden dan cliënten die al in de Wlz zaten. Dit duidt niet direct op een sterke beweging van armere cliënten naar verpleeghuizen, en vice versa. Noch is er hard bewijs voor het vermoeden dat cliënten met een hoog inkomen en vermogen in de toenemende mate intramurale zorg mijden ten behoeve van extramurale zorg. De onderzoekers pleiten voor vervolganalyses met cijfers uit recentere jaren.
Vpt
In 2027 wordt een einde verwacht aan de sterke stijging van het aantal vpt’s. De reden is dat in het Hoofdlijnen Akkoord Ouderenzorg is afgesproken dat vanaf 2027 het modulair pakket thuis de eerste keuze is.
