Finance

CPB ziet solidariteit in de zorg afbrokkelen

CPB ziet solidariteit in de zorg afbrokkelen

Hoger opgeleiden maken minder vaak gebruik van de zorg, maar moeten steeds meer bijdragen aan de zorgkosten van laagopgeleiden. Dat concludeert het Centraal Planbureau. Daarmee draagt het draagvlak voor collectieve financiering van de zorg af te brokkelen, aldus het CPB.

Vmbo'ers en mensen met alleen basisschool doen een relatief groot beroep op zorg. Zo maakt iemand met alleen basisonderwijs jaarlijks voor ruim 3000 euro gebruik van de zorg, anderhalf keer zo veel als iemand met hbo of vwo.

Leefstijl

Dat de lager opgeleiden vaker een beroep doen op de zorg, heeft te maken met een minder gezonde manier van leven. Ze hebben daardoor meer zorg nodig. De levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen en zonder chronische ziektes voor mensen met een hbo of universitaire opleiding is tussen de 11 jaar en 13 jaar langer dan voor iemand met een basisopleiding.

Premies

De hoger opgeleiden dragen echter meer bij aan de kosten van de zorg dan de laagopgeleiden. Iemand met alleen vmbo is gemiddeld tijdens zijn leven 2200 euro kwijt aan premie, voor een hbo'er of universitair opgeleide is dat gemiddeld bijna 4000 euro. Volgens het CPB zal de solidariteit in de zorg de komende jaren onder druk komen te staan. Het zorggebruik neemt toe onder alle lagen van de bevolking, maar het meest bij de lager opgeleiden. De hoogopgeleiden gaan daarvoor betalen omdat de stijgende premies op den duur niet meer zijn op te brengen voor mensen met een lage opleiding en een laag inkomen. Een mogelijke oplossing is een kleiner basispakket of een hogere eigen bijdrage in de zorg, suggereren de onderzoekers van het CPB.

Tweedeling

De politiek reageert verdeeld op het CPB-rapport. Fractievoorzitter Emile Roemer van oppositiepartij reageerde maandagavond “geschrokken en afwijzend" op deze suggestie. “Het CPB legt met dit voorstel een bom onder de solidariteit in de zorg. Minder zorg in het basispakket betekent meer tweedeling. Mensen dreigen niet de zorg te krijgen die ze nodig hebben. Straks zien we weer aan iemands gebit hoe dik zijn portemonnee is.” Ook regeringspartij heeft zich bij monde van senator Marleen Barth kritisch uitgelaten. In een twitter-bericht stelt ze dat het CPB zich moet onthouden van uitspraken over het basispakket "zolang er geen dokters werken". VVD-Tweede Kamerlid Anne Mulder vindt juist dat het CPB de vinger op de zere plek legt. In het Radio 1 Journaal waarschuwde Mulder dat die solidariteit "niet oneindig is". (ANP/Skipr)

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

8 januari 2013

De solidariteit neemt dus eigenlijk gewoon toe. Hoewel leefstijl een factor is, is een slechte leefstijl zelf vaak een gevolg van een achterstandssituatie. Daarnaast vergeet het CPB dat de verpleeghuizen vol zitten met ouderen vrouwen uit de midden en hogere lagen van de bevolking (de rest is immers al dood voordat ze Alzheimer krijgen.

Voorlopig hoor ik nog niemand beargumenteren dat de armen best zonder zorg kunnen, en ik vind de sterking van het CPB betoog daarom verwerpelijk.

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

8 januari 2013

Het CPb heeft gelijk dat de solidariteit hierdoor onder druk kan komen te staan, maar heeft zich verder slecht geïnformeerd of slecht nagedacht. Een ongezonde leefstijl bestaat voornamelijk uit roken, te veel alcohol, te veel/slecht eten en te weinig bewegen.

Roken en overmatig alcoholgebruik zijn zorgkostenneutraal te maken door producttaxatie. Qua roken is het mogelijk zelfs zo dat de tabaksaccijnzen al meer in het laatje brengen dan dat het de samenleving kost (nieuwe berekeningen, zie www.gezondezorg.org/preventiebeleid.php, versie 2.0).

Dan blijft over een slecht voedings- en beweegpatroon, wat leidt tot een metabole conditie, die weer leidt tot het metabool syndroom en (o.a. via die weg weer) tot allerlei ziekten en kwalen.

Producttaxatie is hier een slecht middel, om diverse redenen, maar om de metabole conditie zorgkostenneutraal te maken is een veel betere, verfijndere manier dan inkrimping van het basispakket of verhoging van het eigen risico: zorgpremiekorting bij de afwezigheid van zo'n conditie, onder verhoging van de basispremies.

Men betaalt opgeteld gemiddeld 6000 euro aan premies per jaar, waarop zo'n 20% korting gegeven zou kunnen worden (= de zorgkosten die uitgespaard worden plus de zogeheten discontovoet). En dat percentage is waarschijnlijk stijgende, door de extra negatieve invloed van overgewicht en obesitas in de jonge jaren op de gezondheid later in het leven.

Het is redelijkerwijs mogelijk om de aanwezigheid van een metabole conditie accuraat vast te stellen middels een sneltest op bepaalde (oude en nieuw ontdekte) biomarkers.

Verder dient vermeld te worden dat een lage sociaaleconomische status wel gecorreleerd is met een metabole conditie, maar het veroorzaakt het niet. Gezond eten is niet duurder dan ongezond, voldoende eten is niet duurder dan te veel eten, en men kan al voldoen aan de beweegnorm door drie maal per week een half uurtje te joggen.

Zie www.gezondezorg.org/preventiebeleid.php voor meer informatie.

Anoniem

8 januari 2013

Fundamenteel voor een houdbaar systeem van solidariteit is dat de bijdrage gelijk is aan de verwachte ontvangst. Het CPB stelt enkel vast dat aan deze noodzakelijke voorwaarde niet langer onverminderd op grote schaal is voldaan.

Vergeet niet dat solidariteit niets meer en niets minder is dan een informele vorm van verzekeren. Een bepaald risico (ziekte, werkeloosheid) wordt door een gemeenschap gedragen, net zoals bij een verzekering een bepaald risico (uiteindelijk) gedragen wordt door de premiebetalers. Als een grote groep structureel meer moet bijdragen dan dat zij verwacht te ontvangen, dan zal onvermijdelijk op een bepaald punt de bereidheid om mee te doen verdwijnen.

In kleine en hechte gemeenschappen zorgen verschillende instituties dat dit niet gebeurd. Moral hazard wordt ondervangen door sociale druk om gezond/zuinig te leven en hard te werken. Maar deze instituties werken natuurlijk niet zonder meer als de groep dusdanig weinig samenhangend is dat sociale druk ontbreekt. Zoals ten aanzien van levensstijl.

Primair zou de conclusie dus moeten zijn dat de Nederlandse samenleving niet langer een systeem van solidariteit kan ondersteunen, wensdenken door Roemer c.s. ten spijt. In de plaats daarvan zou een niet op solidariteit gebaseerd systeem van verzekering moeten komen.

Secundair zou men zich tot de bepalende personen binnen de samenleving kunnen wenden, om zo de sociale druk op hen die zich niet conform het aan de solidariteit ten grondslag liggende sociale contract gedragen op te voeren. Dat lijkt evenwel in het huidige klimaat onwaarschijnlijk.

Tertiair blijft dan over dat we de omvang van de door de solidariteit afgedekte risico beperken. Kortom, alleen nog maar die risico's solidair afdekken waarop gedrag van de deelnemers geen invloed kan hebben, zodat het probleem van moral hazard vermeden wordt. Dat is ook precies wat het CPB voorstelt: Beperk het pakket.

Als je er vanuit een consistent en logisch kader over nadenkt, is het voorstel van het CPB dus niet zo onredelijk. Het zoekt een goede balans tussen het behoud van solidariteit waar mogelijk en het vermijden van het totaal ineenstorten van het systeem anderzijds.

Anoniem

8 januari 2013

En lager opgeleiden betalen voor de opleiding van hoger opgeleiden.

Frank Conijn

8 januari 2013

@ Anoniem bericht #3:

Dat het gedrag van hen die zich niet conform het sociale contract gedragen wel te beïnvloeden is, dan wel dat de financiële invloed daarvan te neutraliseren is, meen ik te hebben aangetoond in mijn eerste bijdrage.

Verder lijkt u te suggereren dat het basispakket zó beperkt moeten worden dat behandeling van die aandoeningen die het gevolg zijn een ongezonde leefstijl niet meer vergoed wordt. Als dat al wenselijk is -- vergeet niet dat er ook mensen zijn onderaan de sociaaleconomische ladder die wel hun best doen om gezond te blijven -- lijkt het me onmogelijk om te realiseren.

Frank Conijn

11 januari 2013

Voor een uitgebreide beschouwing van het CPb-geschrift, waaruit blijkt dat het 'poor science, poor logic, and poor moral' is, zie www.gezondezorg.org/blog-prijs-van-gelijke-zorg.php.

Top