ACTUEEL

Zelfstandige ouderen zetten SEH onder druk

Zelfstandige ouderen zetten SEH onder druk

Spoedeisende Hulpafdelingen (SEH's) in ziekenhuizen hebben het steeds drukker en dat komt vooral door 65-plussers die zijn gevallen of te lang met hun klachten hebben rondgelopen. Dat is een direct gevolg van het feit dat ouderen langer thuis wonen. Dit concludeert fluent na een onderzoek onder 43 ziekenhuizen.

De ziekenhuizen ervaren de groei van de acute zorg als knelpunt. "De planbare zorg wordt verdrongen door de toegenomen druk op de spoedeisende zorg", stelt Geert de Kousemaeker, directeur van fluent. In 2016 was er een toename van 19 procent in het aantal met spoed binnengebrachte 65-plussers op de SEH's van ziekenhuizen. Deze groei vertaalt zich in een budgettaire groei van 9 procent voor deze groep, in de eerste vier maanden was dit al meer dan zorgverzekeraars hadden ingecalculeerd. Volumeoverschrijdingen lagen toen al op de loer.

De totale kosten voor ouderen zijn in 2016 met bijna 800 miljoen euro toegenomen, vooral door stijging curatieve zorg. "Bezuinigingen in de langdurige zorg leiden dus tot hogere financiële lasten op de zorgverzekeringswet", zegt De Kousemaeker.

Trendbreuk

Uit het onderzoek van fluent blijkt dat de groei van de acute zorg verder gaat dan op basis van demografie verwacht mag worden. De groei is bij 65-plussers sterker dan bij andere leeftijdsgroepen. Er is ook een duidelijke trendbreuk met voorgaande jaren. In de toegenomen stroom naar de ziekenhuizen zijn grofweg twee hoofdstromingen te zien: patiënten met cardiologische of neurologische problemen en patiënten met letsels, ofwel breuken en kneuzingen. "Als we de diagnosegroepen nader bekijken, valt het op dat de grote toename vooral zichtbaar is bij complicaties en val-incidenten", licht De Kousemaeker toe.

Bij patiënten uit de kwetsbare oudere groep wordt ook een stijging van algemene klachten gezien. Patiënten zijn vaak ter observatie opgenomen en liggen met relatief lichte klachten in het ziekenhuis. Deze ontwikkeling was ook al in 2015 waarneembaar.

De patiënt die op de SEH belandt, wordt ouder. "De gemiddelde leeftijd in de vergeleken periode laat een stijging met ongeveer 1,7 jaar zien. Deze stijging is bij de rurale ziekenhuizen groter dan bij de grootstedelijke ziekenhuizen, maar blijft over de korte tijdsperiode significant en ver boven de bevolkingsgroei", aldus De Kousemaeker.

Oorzaken

Bij het zoeken naar oorzaken van de toegenomen drukte in de acute zorg heeft fluent ook een aantal andere factoren bekeken. Wijzigingen in wet en regelgeving, veranderd beleid rondom huisartsenposten, veranderingen in het protocol ambulance diensten en de griepepidemie boden geen van alle voldoende verklaring voor de drukte op de eerste hulp.

Wel ziet fluent duidelijk de effecten van veranderingen in de Verzorgings- en Verpleeghuizen en Thuiszorg. "Doordat ouderen langer thuis blijven wonen, ontbreekt het ze aan vroegdiagnostiek die er wel was in de VVT-instellingen. Hierdoor kunnen klachten ongezien verergeren. Ook vallen ze thuis sneller", stelt onderzoeker De Kousemaeker.

De stijging van algemene klachten in deze groep wordt mogelijk verklaard aan de behoefte tot monitoring van deze groep kwetsbare ouderen. Dit was in de verzorgings- en verpleeghuizen wel mogelijk maar vanuit de thuissituatie niet. "Als we kijken naar de correlatie tussen het Wmo-beleid per gemeente en de bezuinigingen hierop van 2015 naar 2016 enerzijds en de toename op de spoedzorg in 2016 valt het duidelijke verband op tussen beide aspecten", concludeert fluent.

De ziekenhuizen die aan het onderzoek van fluent deelnamen, vermoeden ook een effect van zorgmijding door kwetsbare ouderen, waardoor complicaties toenemen.

43 ziekenhuizen

Voor het onderzoek vergeleek fluent de data van 43 ziekenhuizen uit de eerste vier maanden van 2016 met dezelfde periode in 2015. Het onderzoek richt zich op de geregistreerde zorgproducenten in die periode. De vraag die fluent wilde beantwoorden, is of de toename incidenteel of structureel van karakter was en welke oorzaken eraan ten grondslag lagen.

6 Reacties

om een reactie achter te laten

RaadvoordeOuderenbescherming

26 januari 2017

Niet de ouderen, maar het waardeloze beleid veroorzaakt de problemen!

D G o

27 januari 2017

De genoemde ontwikkeling was voorspelbaar. Nederland beschikte, tot de 'afbraak', over een, in de loop der jaren, evenwichtig georganiseerd model van medische en verpleegkundige zorg. Hierdoor werd in de verpleeg- en verzorgingshuizen veel opgevangen alvorens een oudere naar een ziekenhuis moest worden overgeplaatst.

Uit dat bouwwerk zijn enkele belangrijke fundamenten verwijderd. Men moet dus niet verbaasd zijn dat de uit het onderzoek voortkomende beweging vanuit huis naar het ziekenhuis ontstaat.
Het achter de bureaus van VWS ontwikkelde 'nieuwe denken' met als resultaat een langer verblijf thuis veroorzaakt de grotere stroom naar ziekenhuizen. En deze gaat de komende jaren nog flink stijgen immers, de babyboom komt er nog aan.

Met de drive van de VVD om te willen bezuinigen, de marktwerking de zorg in te lepelen etc, is aan de verkeerde knoppen gedraaid.

Hein Van Hout

27 januari 2017

Een oplossing hiervoor is het versterken van de eerstelijn. Die loopt nl tegen haar grenzen aan. Het toverwoord is proactieve, gestructureerde en samenhangende eerstelijnsouderenzorg. Sinds het Nationaal Programma Ouderen buitelen mooie oplossingen over elkaar heen. Implementatie hiervan gaat echter moeizaam. Waarom gaat het opschalen zo traag? Dat heeft meerdere oorzaken: de meest basale is dat er breed gedragen visie moet zijn hoe de eerstelijn versterkt kan worden. Dat moet vervolgens ook voldoende prioriteit krijgen. Eerstelijns partijen moeten worden gesteund door aanpalende lijnen en worden gefaciliteerd door verzekeraars. Wie brengt deze spelers bij elkaar? Lukt het om eigen belang ondergeschikt te maken aan een gedeelde visie? Is het duidelijk wie wint, en wie wat verliest?

Een oplossing hiervoor is het versterken van de eerstelijn. Die loopt nl ook tegen haar grenzen aan. Het toverwoord is proactieve, gestructureerde en samenhangende eerstelijnsouderenzorg oftewel een geriatrisch zorgmodel. Sinds het Nationaal Programma Ouderen buitelen mooie oplossingen over elkaar heen. Implementatie hiervan gaat echter moeizaam. Waarom gaat het opschalen zo traag? Dat heeft meerdere oorzaken: de meest basale is dat er breed gedragen visie moet zijn hoe de eerstelijn versterkt kan worden. Dat moet vervolgens ook voldoende prioriteit krijgen. Eerstelijns partijen moeten worden gesteund door aanpalende lijnen en worden gefaciliteerd door verzekeraars. Wie brengt deze spelers bij elkaar? Lukt het om eigen belang ondergeschikt te maken aan een gedeelde visie? Is het duidelijk wie wint, en wie wat verliest?
In West-Friesland hebben de partijen zo’n gedeelde missie geformuleerd en de lokale zorgverzekeraar ondersteunt dit financieel. De eerstelijn wordt versterkt met verpleegkundigen ouderenzorg, elke praktijk verbindt zich aan een specialist ouderengeneeskunde en een casemanager dementie. Verpleegkundigen volgen kwetsbare ouderen worden gevolgd met intelligente risicosignalering en beslisondersteuning. Dit helpt om tijdig extra interventie in te zetten bij dreigende SEH bezoek. Patienten voelen zich gehoord, huisartsen voelen zich ontlast, verpleegkundigen werken met veel plezier. Meer info? Kijk eens op https://vimeo.com/118140466
Ook in Amsterdam is gisteren een aftrap gegeven voor een integrale en gestructureerde eerstelijns ouderenzorg in 4 stadsdelen. Een mooi initiatief vanuit de academische werkplaats Ben Sajet die alle partijen dit ook ambiëren heeft samengebracht. Voordat het in de hele stad is ingevoerd zal er nog heel wat water door de Amstel vloeien. Meer info :
http://www.bensajetcentrum.nl/aanpak-in-vier-amsterdamse-stadsdelen-project-integrale-gestructureerde-eerstelijns-ouderenzorg/

Paul Witteman

27 januari 2017

De belasting door ouderen op de capaciteit van de Spoedeisende Hulp van ziekenhuizen is (zeer) groot. We kunnen spreken van een onwenselijke en soms zelfs van een zorgelijke situatie. Ook minister Schippers erkent het probleem en geeft aan dat deze mensen eigenlijk in een eerstelijns bed moeten liggen. Eerstelijnsbedden zijn tijdelijke opvangbedden of logeerbedden, tussen het eigen bed thuis en het ziekenhuisbed. In de praktijk blijkt dat het regelen van zo’n opvangbed langer dan een week duurt. Tevens blijkt dat patiënten die een kortdurende opvang nodig hebben, helemaal niet in aanmerking komen voor een logeerbed, maar zijn het vooral complexe oudere patiënten die voor 70 tot 80% uiteindelijk niet meer naar huis gaan, maar na een paar maanden permanent worden opgenomen in het verpleeghuis.
Helaas moeten we dus constateren dat door het “langer thuis blijven wonen” er een enorme kloof is ontstaan tussen “thuis wonen” en zorg voor (kwetsbare) ouderen die (even) niet meer thuis kunnen wonen en die medisch gezien niet in een ziekenhuis horen. Ziekenhuizen raken nu vaak verstopt met ouderen die, door verkeerde politieke keuzes, daar nu ten onrechte een “duur” bed bezet houden en er vervolgens uitermate moeizaam wegkomen.
Het voorgaande vraagt om innovatie en vormt een uitdaging. Het gaat niet langer om zorg alleen, maar om een breed maatschappelijk probleem, waarin gezamenlijk oplossingen moeten worden gevonden. InoCare komt binnenkort met een eerste inspiratiedocument -Residentieel Transmuraal Wonen-. Dit RTW concept is zo ingericht dat het onnodig gebruik van ziekenhuisbedden, logeerbedden e.d. substantieel zal afnemen met gelijkblijvende kwaliteit van de 2e lijns zorg.

Onze zorg kost geld, veel geld, en is inmiddels verworden tot een veelkoppig monster, een onhoudbaar systeem en dus moet er bezuinigd worden. En dat kan! Verbetering van kwaliteit van zorg bestaat niet alleen uit meer geld. Verbetering van kwaliteit en reductie van kosten van zorg bestaat uit het tot stand brengen van intensieve samenwerkingsvormen tussen zorgaanbieders, woningbouwverenigingen, maatschappelijke organisaties, zorgverzekeraars en financiers. Hiervoor dienen keuzes gemaakt te worden. Veelal moeilijke keuzes waar durf en daadkracht voor nodig is. Politiek beladen woorden dus.

De verwachting is dat het inspiratiedocument medio maart 2017 gepubliceerd zal worden.

Nieuwsgierig: volg ons op LinkedIn: InoCare en/of www.InoCare.nl
Paul Witteman
Bestuurder/algemeen directeur
InoCare BV

Rutger

28 januari 2017

Laten we bij het begin beginnen:

- Ziekenhuizen moesten zich concentreren en er werden complete ziekenhuizen gesloten.

- De thuiszorg werd uitgekleed en een stuk minder vanzelfsprekend. Druk op mantelzorgers is toegenomen.

- Verzorgingshuizen zijn gesloten en wonen met zorg is alleen nog maar betaalbaar voor mensen met hogere inkomens.

- Al in 2002 werd gewaarschuwd voor een tekort aan verpleegkundigen vanaf 2020 ivm de babyboomers die met pensioen gaan en vergrijzing van de bevolking.

- Psychiatrische zorg is minder geworden en opname kan alleen onder zeer strenge criteria.

Samengevat: de ouderen leggen geen druk op de SEH, de onoodzakelijke opvolgende zorg is niet meer of heel moeilijk beschikbaar, dus mensen gaan uit wanhoop naar het ziekenhuis. Ze kunnen verder nergens meer terecht.

Vos

30 januari 2017

Dat is een logisch gevolg van een beleid om zoveel mogelijk ouderen thuis te laten.

Top