Finance

Zorgbestuurders krijgen 20 miljoen vertrekpremie

In de zorg is vorig jaar voor zeker twintig miljoen euro aan afkoopsommen en vertrekpremies aan bestuurders betaald. Dat constateert de vereniging van bestuurders in de zorg NVZD in het maartnummer van Skipr dat deze week verschijnt.

Ontslaggolf spoelt ervaring weg

Uit de inventarisatie blijkt dat vorig jaar tenminste tachtig zorgbestuurders zijn ontslagen. In 2007 waren dit er nog slechts ruim dertig. De werkelijke aantallen liggen nog hoger, omdat niet iedere bestuurder ontslag meldt bij de NVZD. Volgens de NVZD had de helft van deze ontslagen voorkomen kunnen worden, door ondermeer mediation, bemiddeling of coaching. “In de Nederlandse zorg zijn we ontzettend slecht in conflictbemiddeling en dat levert veel onnodige ontslagen op”, stelt NVZD-directeur Jan Aghina in Skipr. Door de ontslaggolf raakt de zorg volgens hem onnodig kennis en kunde kwijt. “In één jaar tijd is negen procent van de bestuurlijke ervaring in de zorg weggegooid.”
De ontslagregelingen kunnen ook als een vorm van kapitaalvernietiging worden gezien. Afgezet tegen de totale loonsom voor zorgbestuurders van 150 miljoen euro zijn de vertrekregelingen goed voor een onvoorziene stijging van ruim 13 procent.

Fusies

De belangrijkste oorzaak van de ontslaggolf is de sterk veranderende zorgwereld. Aghina: “Veel externe ontwikkelingen als de WMO, voortschrijdende marktwerking en concurrentie hebben de zorg tot op het bot geraakt. Meer regelgeving, andere financieringsstructuren en fusies zorgen voor verdere instabiliteit. Op dit moment is het voor alle partijen lastig om van tevoren risico’s in te schatten. Bij verkeerde inschattingen heeft dat vaak direct fatale gevolgen voor de bestuurder.”

Geen dossiervorming

Wat verder opvalt is dat bij vrijwel alle ontslagen de reden van vertrek niet is bekend gemaakt. De vuile was wordt binnen gehouden. “Sterker nog”, zegt Aghina. “Vaak is er helemaal geen vuile was. In 99 procent van de gevallen is er geen dossier opgebouwd met feitelijke misstappen. Om uiteenlopende redenen is de maat ineens vol en moet iemand opstappen. Het gaat bijna nooit om inhoudelijke redenen, maar veelal om verschil van inzicht met de medische staf of de ondernemingsraad. Met andere woorden: het klikt niet. Soms wordt er door een Raad van Toezicht gewoon gewacht op een moment waarop de bestuurder eruit gezet kan worden.”

Juridische zwijgplicht

Aghina verbaast zich erover dat er nauwelijks inhoudelijk over vertrekkende bestuurders wordt gesproken. “In algemene bewoordingen uiteraard wel, maar nooit over de essentie of de oorzaak van zo’n ontslag. De mores is nog altijd dat je na je ontslag je mond stijf dichthoudt. Dat wordt niet alleen juridisch vastgelegd, maar het is ook not done. Wie zijn verhaal op straat gooit, hoeft niet te denken dat hij daarna nog aan de slag kan in de zorg.”

2 Reacties

om een reactie achter te laten

blonk

16 februari 2009

Goede toelichting op het verschijnsel dat bestuurders in de zorg vaak om onduidelijk blijvende redenen "passend afgekocht uit algemene middelen" het veld ruimen. Meestal geen dossier;als vanzelf ontstane relatieproblemen tussen bestuur en toezicht op de voorgrond. In het algemeen weinig transparant dus die vertrekken. Onduidelijk ook of zulk vertrek van bestuurders voorkomen had kunnen worden. De tol bestaat veelal uit reputatieschade van betrokkenen, kapitaalvernietiging, onrust en stilstand van bedrijvigheid. Bij de toenemende afbreukrisico's voor bestuurders in deze tijd zullen we vermoedelijk nog even moeten leven met deze vervelende praktijk als er niets verandert. Aanleidingen te over immers. Wat zou er anders kunnen?

We gaan in dit land tot het uiterste om goede zorg met bijbehorende bedrijfsprocessen te objectiveren. Waarom niet datzelfde gedaan voor goed bestuur? Vooralsnog worden in deze tijd ankerpunten voor good governance gezocht in protocollen en codes. Goed bestuur gaat mijns inziens niet zozeer over protocollen en codes maar over betrekkingen; over het vermogen van bestuurders om het gedrag van stakerholders op even inspirerende als transparante wijze aan doelen en missies van de organisatie te binden. Er ligt een focus bij de relatie van bestuur en toezicht. Daarin worden de gewenste betrekkingen in de organisatie in model uitgedragen. Byzondere taak voor bestuurders is die betrekkingen te managen en een byzondere opdracht aan de toezichthouder om daarop toe te zien.Dat omvat mijns inziens echt meer dan een openhartig jaargesprek waarin toezichthouders en bestuur elkaar de maat nemen. Ik ken maar weinig gevallen van gedwongen vertrek waarin goed management van betrekkingen in praktijk werd gebracht.

Een ander punt betreft de vraag hoe competent een zorgbestuurder in deze tijd kan zijn. Voor de stilzwijgend verlangde omnipotentie van bestuurders bestaat geen rationele basis meer. Snelle ontwikkelingen vragen steeds vaker om nieuwe expertise van die bestuurders terwijl de bestuurslast in deze tijd enorm kan fluctueren. Als we niets aan de bestaande bestuurscultuur doen is afbreuk van alle bestuur slechts een kwestie van tijd.

Ik zou willen pleiten voor meer rationaliteit in het bestuursproces. Daarin zou anders dan nu ruimte bestaan voor de tijdelijk toegevoegd bestuurder die in drukke tijden toevoegt wat tijdelijk tekort komt. Uiteraard moeten zulke tekorten dan tijdig onder ogen worden gezien, noch moeten er twijfels bestaan over competenties van zittend bestuur. Rijnlands model op moderne leest. Wellicht iets om over door te denken.

Instituut voor Bestuurscoaching

16 februari 2009

Blonk heeft een heel goed commentaar geschreven op het -terecht- genuanceerde artikel op Skipr.

We hebben Blonk dan ook geciteerd op www.bestuurscoaching.nl

Top