BLOG

Voorkomen is beter dan genezen

Voorkomen is beter dan genezen

Hoe realiseren wij een toegankelijke, betaalbare en hoogwaardige gezondheidszorg? Die vraag staat breed in de belangstelling nu de zorgkosten zoveel harder stijgen dan was voorzien. Een fundamentele heroriëntatie op preventie kan een grote bijdrage aan de oplossing leveren: voorkomen is beter dan genezen, zo simpel is het.

Veertien organisaties van consumenten, patiënten, zorgaanbieders, zorgverleners en zorgverzekeraars – verenigd in de Agenda voor de Zorg – zijn graag bereid daarvoor de handen extra uit de mouwen te steken. 

Concrete afspraken

De Tweede Kamer bespreekt donderdag de ‘Agenda voor een Nationaal Programma Preventie’ die minister Schippers en staatssecretaris Van Rijn hebben opgesteld. De doelen van het kabinet zullen door iedereen gedeeld worden: meer preventie in de zorg, een integrale aanpak van gezondheidsbevordering en het op peil houden van gezondheidsbescherming. De vraag is óf en vooral hóe het kabinet met dit plan echt verschil zal weten te maken. Beleid en papier zijn immers geduldig; het komt er op aan wat iedereen concreet gaat doen! De partijen in Agenda voor de Zorg willen met het kabinet komen tot concrete afspraken over hoe we de doelen gaan realiseren. Iedereen – burgers, maatschappelijke organisaties, overheden – kan hieraan bijdragen.

Rol overheid

De overheid heeft een stimulerende rol, de burgers en hun maatschappelijke organisaties moeten het in de praktijk brengen. Geen misverstand: gedragsverandering is een enorme uitdaging, zoals velen uit eigen ervaring weten. Via het bevorderen van zelfmanagement met inzet van nieuwe e-health technologie ontstaan er nieuwe mogelijkheden. De overheid kan via wetgeving ontmoedigingsbeleid realiseren, bijvoorbeeld in de vorm van flankerend beleid waarmee marketing van ongezond gedrag aan banden wordt gelegd. Ook kan de overheid bijdragen aan een financiering die gezond gedrag en preventie beloont en bevordert dat diegene die investeert in preventie daarvan ook de baten geheel of gedeeltelijk incasseert. In het huidige plan is het niet duidelijk of de overheid deze systeemverantwoordelijkheid ook actief gaat invullen. Dat is onze eerste zorg.

Preventie en kansen

De Agenda voor de zorg partijen missen in de kabinetsaanpak verder ook nog aandacht voor preventie gericht op de allerjongsten, op mensen met een (verstandelijke) beperking en op ouderen. Hier is veel gezondheidswinst te behalen. Juist bij ouders die hun eerste kind krijgen is de bereidheid tot gedragsverandering groot; hier kan de jeugdgezondheidszorg met haar hoge bereik onder ouders uit alle sociale lagen goed op inspelen. Ook nieuwe methoden die bijvoorbeeld zorgen voor goede voeding van ouderen waardoor er minder valincidenten (en fracturen) zijn, en methoden die eenzaamheid, verslaving en depressie bestrijden bij ouderen zijn kansrijk om gezondheidswinst te realiseren. Wij zouden deze kansen graag concreet willen uitwerken.

Zorg, welzijn en participatie

Preventie is niet een discussie van en voor het zorgveld alleen. Gezondheid en participatie beïnvloeden elkaar wederzijds. Het hebben van een sociaal netwerk, werk of een andere vorm van dagbesteding dragen net zoveel bij als de medische zorg. Er moeten daarom goede dwarsverbindingen tot stand worden gebracht tussen zorg, welzijn en participatie.

Kruisbestuiving

De zorgpartijen willen zich dan ook graag associëren met spelers vanuit andere domeinen zoals onderwijs, wetenschap, werk, welzijn, wonen, ruimtelijke ordening, industrie en veiligheid. Vormen van publiek-private samenwerking zijn nodig om massa te creëren en succes te hebben. Het initiatief van de Brabantse Food en Health is een goed voorbeeld, waarbij bedrijven, zorg en overheid samen werken aan gezond en veilig voedsel om over- en ondervoeding tegen te gaan. Ook het initiatief van de medische beroepsgroepen, de gezondheidsfondsen, de patiëntenorganisaties en de wetenschap om mensen met een verhoogd risico op chronische ziekten vroegtijdig op te sporen en vervolgens bij te staan met adviezen over gezond gedrag is hier een goed voorbeeld van.

Bewijsbaar effectieve aanpak

Deze nieuwe vormen van samenwerking, publiek-privaat en over de traditionele domeinen heen, kunnen de  creativiteit en daadkracht losmaken die nodig is om ervoor te zorgen dat mensen langer gezond blijven, dat vooral lichte interventies worden ingezet en dat zwaardere zorgvormen worden vermeden of uitgesteld. Het is van groot belang om deze nieuwe aanpakken vergezeld te laten gaan van goed onderzoek omdat we streven naar een aanpak die bewijsbaar effectief is. Bij de start van kansrijke initiatieven moet dus direct worden nagedacht over het onderzoek naar hun effectiviteit.

Het is tijd om samen aan de slag te gaan, vernieuwend en verbindend. Wij hopen dat het Nationaal Programma Preventie hieraan bijdraagt. Onderstaande partijen verenigd in de Agenda van de Zorg, zetten zich hier in ieder geval graag voor in. 

Alexander Rinnooy Kan,
namens 14 partijen in de zorg: ActiZ, CSO, GGD Nederland, GGZ Nederland, KNMG, LHV, LVG, NFU, NPCF, NVZ, OMS, VGN, V&VN en ZN.

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

30 mei 2013

Dhr. Rinnooy Kan schrijft: "Ook kan de overheid bijdragen aan een financiering die gezond gedrag en preventie beloont".

Dat zou de overheid aangaande overgewicht inderdaad moeten doen. Een goede methode is om mensen met een gezond voedings- en beweegpatroon te belonen met korting op de zorgpremie(s).

Zo'n patroon is af te lezen aan bepaalde stoffen in het bloed (hopelijk ook in het speeksel), zogeheten biomarkers. Een aantal biomarkers zijn al heel lang bekend, namelijk de bloedvetten en de insulinehuishouding. Recentelijk zijn daar de veelbelovende c-reactieve proteïnes (CRP's) bij gekomen. Tezamen zouden die een accuraat beeld moeten kunnen geven.

Zie voor meer informatie, en waarom het RIVM het -- ook wetenschappelijk -- bij het verkeerde eind heeft als het stelt dat preventie niet leidt tot lagere zorgkosten, http://www.gezondezorg.org/preventiebeleid. (Gaat u er wel even voor zitten, want er is veel te doen om preventie, waarvan alle belangrijke punten behandeld moesten worden.)

U zult preventie van depressie missen in het verhaal. Dat is niet omdat dat niet belangrijk is, integendeel. Dat is omdat ik daar eigenlijk nog niet goed over nagedacht heb, en omdat ik nog niet goed weet hoe (kosten)effectieve preventie van depressie er uit ziet.

Liesbeth Oerlemans

30 mei 2013

Zullen we vooraf afspreken dat we geen geld in een bodemloze put gooien? Een preventieproject waar ik met verwondering naar heb gekeken is in een uitzending van Nieuwsuur waar een GGD ruim 2,5 ton verspilt aan zogenaamd gezonde lunches met wit brood en Cola Light. Zie: http://nieuwsuur.nl/video/334412-overgewicht-kinderen-wiens-verantwoordelijkheid.html Over het totaal mislukte project communiceren ze in een uiterst vage rapportage dat het project geslaagd is. Zie voor de rapportage: http://www.ggd.amsterdam.nl/ggd/publicaties/rapporten/ doorscrollen naar projecten 2012, lunchen op scholen eindrapport pilot 2010/2011. Er is blijkbaar niemand die controleert waar de GGD mee bezig is, anders was zo'n vaag rapport nooit goed gekeurd. Goed kwantificeren is erg lastig, maar voor 2,5 ton mag je toch wel verwachten dat daartoe minstens een poging wordt gedaan. De eerste 2,5 ton kan dus worden bespaard en ingezet worden voor organisaties die niet denken dat wit brood en Cola Light een geschikte lunch is.

Schulte

30 mei 2013

Klinkt goed. Zonder het advies te kennen is het wel mogelijk te voorspellen waar het misgaat als deze partijen samenwerken. Deze partijen hebben ieder weinig belang bij echte bezuinigingen in de zorg. Ze zullen dus vooral veel zachte bezuinigingen inboeken die in de praktijk niet worden waargemaakt. Hierbij valt te denken aan preventie, optimistische inschattingen van bezuinigingen en onderschattingen van de effecten van strategische reacties van zorgaanbieders op de maatregelen.

Daarnaast worden de zwakkeren in de samenleving niet vertegenwoordigd (ook niet door de NPCF) en dus is de kans groot dat die er bekaaid afkomen. Te denken valt aan maatregelen waarbij meer verantwoordelijkheid bij de patient komt te liggen. Kwetsbare allochtone ouderen met meerdere aandoeningen krijgen zullen de dupe zijn.

Voorts ontbreken werkgevers en werknemers buiten de zorg waardoor er weinig aandacht zal zijn voor productiviteitsverliezen en kostenafwenteling. Te denken valt hier aan langere wachtlijsten en indirecte kosten voor werkgevers.

Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Nu even kijken of ik gelijk heb...


Anoniem

31 mei 2013

Goh. Ik heb gelijk op de eerste twee punten. Het derde punt wordt nauwelijks beschreven. Dat zullen we maar wijten aan de onbekendheid met de zorg van de heer Rinnooy Kan.

Ik was een groot fan van deze man in zijn SER jaren. Zijn inspanningen in de zorg zijn voor mij een grote teleurstelling.

schulte

31 mei 2013

Geen idee waarom de auteur van mijn vorige post als anoniem vermeld staat.

Frank Conijn

31 mei 2013

@ Schutte:

Rinnooy Kan schrijft, en ik zal hem nu volledig quoten: "Ook kan de overheid bijdragen aan een financiering die gezond gedrag en preventie beloont en bevordert dat diegene die investeert in preventie daarvan ook de baten geheel of gedeeltelijk incasseert. In het huidige plan is het niet duidelijk of de overheid deze systeemverantwoordelijkheid ook actief gaat invullen. Dat is onze eerste zorg."

Dat vind ik een instelling die niet alleen broodnodig is t.a.v. de politiek, die de politieke moed duidelijk lijkt te ontbreken, maar ook qua zorgkosten als het gaat om overgewicht.

Verder is relatieve armoede geen geldig excuus om niet te letten op het voedings- en beweegpatroon. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is gezond eten niet duurder dan ongezond, en aan de beweegnorm is ook goed te voldoen zonder duur fitnessabonnement.

Tot slot vind ik het opvallend dat u afgeeft op de partijen omdat ze niet zouden willen bezuinigen, maar zelf degene bent die deze deur met een cynische klap dichtslaat.

Top