De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ontving vorig jaar 340 meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag in de zorg en de jeugdhulp. Dat is bijna evenveel als in eerdere jaren. Vermoedelijk liggen de werkelijke cijfers vele malen hoger; volgens het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) komt seksueel grensoverschrijdend gedrag richting patiënten en cliënten in de zorg waarschijnlijk zo’n 11.000 keer per jaar voor.
Zorginstellingen zijn wettelijk verplicht om dit soort zaken melden bij de inspectie, maar heel vaak kennen zorginstellingen lang niet alle zaken.
| Aantal meldingen seksueel grensoverschrijdend gedrag richting patiënten en cliënten in de zorg en jeugdhulp, per sector 2023-2025 | |||
| 2023 | 2024 | 2025 | |
| Eerstelijnszorg | 60 | 40 | 50 |
| Geestelijke gezondheidszorg (inclusief zorg aan justitiabelen) | 80 | 100 | 80 |
| Gehandicaptenzorg | 100 | 90 | 100 |
| Jeugdhulp | 50 | 60 | 70 |
| Medisch-specialistische zorg | 10 | 20 | 10 |
| Publieke gezondheidszorg | < 5 | 0 | < 5 |
| Verpleging en verzorging | 40 | 30 | 30 |
| Totaal | 330 | 330 | 340 |
Ontslag
Het gaat om heel uiteenlopende voorvallen. Het gaat van ongewenste opmerkingen of appjes, via ongewenste of onnodige aanrakingen tot onnodig inwendig onderzoek en verkrachting.
Er zijn in ieder geval 64 mensen ontslagen na seksueel grensoverschrijdend gedrag, meldt de inspectie.
Tuchtcollege
In totaal dienden er dertig tuchtzaken tegen een zorgverlener wegens seksueel grensoverschrijdend gedrag – ingediend door de inspectie en/of patiënten en cliënten. De tuchtcolleges legden (voorwaardelijke) schorsingen op bij zorgverleners en schrapten BIG- of SKJ-registraties. “Zorginstellingen zelf dienen nauwelijks tuchtklachten in, terwijl ze dat wel kunnen doen”, benadrukt de inspectie.
Doe meer
Zorgaanbieders en branche- en beroepsorganisaties werken samen, zorgopleidingen passen hun beleid en onderwijs aan, en organisaties bespreken het onderwerp preventief en actief binnen hun teams. Ook ondertekenden meer dan veertig veldpartijen het zorgmanifest, waarin zij uitspreken zich in te zetten voor een gezamenlijke aanpak.
Toch moedigt de inspectie zorgorganisaties aan om nog meer te doen. Zorgorganisaties moeten het verleden van nieuwe medewerkers beter controleren, tuchtzaken aanspannen als een zorgverlener in de fout gaat en aangifte doen bij de politie.
IGJ-hoofdinspecteur Janet Helder: “Seksueel grensoverschrijdend gedrag komt helaas nog overal voor. In het onderwijs, in de sport, in de cultuursector, bij de media. Maar juist in de zorg en de jeugdhulp zijn mensen extra kwetsbaar en extra afhankelijk van iemand anders. Daarom onze oproep er nóg meer tegen te doen.”
