Dat schrijft minister Sophie Hermans in een brief aan de Tweede Kamer. De minister volgt daarmee een advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) op. De RVS schreef in het voorjaar van 2025 het rapport “Iedereen ziek”, waarin staat dat er te weinig aandacht is voor de negatieve kanten van bevolkingsonderzoek en health checks.
Aanvankelijk was het idee dat health checks en bevolkingsonderzoeken leiden tot het opsporen van ernstige aandoeningen in een vroeg stadium. Dat levert, zo was het idee, niet alleen gezondheidswinst, maar ook een besparing. Behandelingen in een later stadium van bijvoorbeeld darmkanker zijn een stuk duurder.
Onnodige behandelingen
De RVS stelt echter dat die voordelen niet altijd opwegen tegen de nadelen. Behalve vroege diagnoses leveren de onderzoeken en health checks vaak ook onnodige en misdiagnoses op. Met andere woorden: veel mensen worden behandeld voor klachten waarvan niet duidelijk is of behandeling echt nodig is.
Stress na health check
Ook ervaren mensen na health checks vaak weer stress, wat de gezondheid niet ten goede komt. Wat niet helpt, zo onderschrijft de minister, is dat er financiële prikkels bestaan om diagnoses te stellen.
Om te voorkomen dat de druk op de zorg nog groter wordt, gaat de minister het oorspronkelijke wetsvoorstel aanpassen, waardoor er meer aandacht is voor de negatieve kant van screening, namelijk overdiagnostiek. Het kabinet gaat onderzoeken hoe de huidige financiële prikkels kunnen worden aangepast.
Lees ook: Deelname bevolkingsonderzoek krabbelt uit dip na datadiefstal – Skipr
’t Blijft een rare redenatie: vroegdiagnostiek heeft voordelen, de methode kent echter ook nadelen. Dan remmen we de vroegdiagnostiek af, typisch gevalletje van het kind met het badwater weggooien. Beter zou je kunnen onderzoeken/bevorderen dat de methode verbetert, waardoor je onnodige en misdiagnoses voorkomt of vermindert. De minister gaat nu de financiële prikkel tot diagnostiseren aanpassen, maar over onderzoek naar het voorkomen van andere oorzaken van onnodige en misdiagnoses komen niet aan bod. Gemiste kans.