Illustratie gemaakt met behulp van chatgpt
Minister Hermans van VWS en Mirjam Sterk van Langdurige zorg, jeugd en sport tonen in hun gezamenlijke beleidsbrief van 24 april 2026 hun enthousiasme over de beweging naar passende zorg. Ze vinden nu de tijd rijp voor de volgende fase: van passende zorg de norm maken. Met wet- regelgeving willen de ministers de ruimte voor niet-passende zorg verkleinen. “We willen kortom dat niet-passende zorg stopt. Daartoe komt het kabinet met een samenhangend pakket aan wet- en regelgeving dat passende zorg altijd en overal de norm maakt.”
Lees op Zorgvisie:
Zo wil het kabinet passende zorg als norm wettelijk afdwingen
Alleen passende zorg vergoeden
Van beroepsbeoefenaren verwachten de ministers dat zij via beroepsrichtlijnen en kwaliteitsdocumenten duidelijker normeren wat passende zorg is. Alleen passende zorg komt nog in aanmerking voor vergoeding. Het Zorginstituut krijgt een stevigere rol in het toetsen en sturen op pakketwaardigheid van zorg. Daarbij spelen de beschikbaarheid van mensen en middelen zwaarder mee dan nu.
Passend regionaal zorgaanbod
Een andere route naar passende zorg als norm loopt via een passend regionaal zorgaanbod. De ministers willen de concentratie van complexe zorg nieuw leven inblazen. Ook wil het kabinet actiever sturen op een passend regionaal zorgaanbod door bijvoorbeeld eisen te stellen aan zorgbieders. Te denken valt aan eisen rond meedoen aan regionale samenwerkingsverbanden of avond-, nacht- en weekenddiensten.
Ook ‘constructief meedoen’ aan de regioplannen wordt wettelijk verplicht. “We zorgen ervoor dat regionale plannen over het zorglandschap daadwerkelijk richting geven aan alle zorgaanbieders in de regio. En we borgen dat die richting niet vrijblijvend is.”
Zorgplicht zorgverzekeraars
Verder willen de ministers zorgverzekeraars strenger houden aan hun zorgplicht. Ze willen dat zorgverzekeraars alleen nog passende zorg inkopen. Dat moeten ze ook gaan doen bij aanbieders die wel passende zorg leveren, maar nu nog geen contract krijgen. Daarnaast willen Hermans en Sterk een einde maken aan het ‘freerider’-gedrag van zorgverzekeraars, zodat ze regionaal bij zorgtransformaties samen optrekken.
Niet-gecontracteerde zorg
Zorgverzekeraars krijgen nieuwe instrumenten om passende zorg de norm te maken. Zo vervalt de vergoedingsverplichting voor niet-gecontracteerde zorg. “Het mag niet meer zo zijn dat zorgaanbieders die passende zorg aanbieden, andere zorgaanbieders geld zien verdienen aan niet-passende zorg.” Ook krijgen zorgverzekeraars inzage in declaratiedata van andere zorgverzekeraars om zorgaanbieders te identificeren die niet-passende zorg aanbieden.
Lees ook op Zorgvisie:
Ab Klink: ‘Passende zorg doet ook pijn’
Het pakket Hermans-Sterk leest als koerswijziging, maar is bij nadere lezing een bekentenis:
Freerider-gedrag erkend, mededingingsbeperkingen tussen verzekeraars doorbroken, vrijwillige samenwerking afgedwongen, vergoedingsverplichting voor niet-gecontracteerde zorg afgeschaft — stuk voor stuk uitzonderingen die de hoofdregel uithollen.
Wat hier feitelijk gebeurt, is dat de zorgverzekeraar wordt omgevormd van marktpartij tot regionale uitvoeringsagent van een centraal gedefinieerde norm. Wat passend is, wordt niet door de markt ontdekt maar door beroepsrichtlijnen vastgesteld, met het Zorginstituut als bovenliggende toetser van pakketwaardigheid. De verzekeraar mag alleen nog inkopen wat van bovenaf is geijkt. Eerlijk benoemd: dit is geen markt meer, dit is gewoonweg centrale normering met private uitvoerders.
De brief zegt dit niet, maar de uitkomst staat er wel in.
( De term ‘passende zorg’ blijft mij tegen de borst stuiten — een containerbegrip dat kritiek ontwapent en, eenmaal wettelijk afdwingbaar, het concept richting het meetbare en defensieve duwt. Wat in de spreekkamer passend is, is namelijk biografisch; wat de wet kan handhaven, is dat per definitie niet ) .
En toch. Als datzelfde verhullende woord het instrument blijkt waarmee de marktlogica feitelijk wordt teruggedrongen, ontstaat een paradox die aandacht verdient.
Het bekostigingsmodel-2006 wordt nu niet ontmanteld door politieke confrontatie, maar door zijn eigen onhoudbaarheid.
De uitzondering versus de regel.
Het werkelijke probleem is dan ook niet dat dit pakket te ver gaat, maar dat het zichzelf niet eerlijk benoemt: stelselfalen.
Daarmee dreigt een hybride die de administratieve last van centrale planning combineert met de selectiedruk van de markt: een stelsel zonder verdedigers, zonder critici, en zonder kompas.
Tijd dus voor ‘een passend stelsel’.
Met dit pakket van maatregelen worden de zorgverzekeraars nog meer een verlengstuk van de overheid. Het wordt steeds duidelijker dat dit zorgstelsel 20+ jaar geleden bedacht is om vooral de zorgverzekeraars een positie te geven dat ze niet of nauwelijks last hebben van een politieke wisseling maar wel beleid uitvoeren van wat VWS dicteert, en van VWS is het bekend dat het een VVD en D66 bolwerk is bij vooral het midden- en hoger-management.
Weinig liberaal aan dit beleid en de economische wetten gelden blijkbaar niet voor de zorg, vraag is hoog en schaars maar de prijzen gaan omlaag. Loodgieters en andere monteurs verdienen op dit moment meer per uur dan veel zorgverleners. Beide schaars en nodig maar de zorgverlener kan zijn prijzen niet omhoog doen want die zijn gereguleerd door de overheid. Bijvoorbeeld de GGZ, erg veel vraag en lange wachtlijsten maar de NZa heeft de prijzen voor 2026 verlaagd met gemiddeld 5%.
Bij deze dank Nederlanders die voor VVD en D66 hebben gestemd, ik hoop dat u de komende jaren niet te ernstig ziek wordt en een inkomensval ervaart want dan bent u zeer zeker de l*l.
Passende zorg is op zich een goed uitgangspunt. Samen met de patiënt bepalen wat de best passende zorg is en waar en hoe deze het best verleend kan worden. Dan in termen van samen beslissen. Het kabinet vertaalt het principe nu naar een economisch instrument en wil via wet- en regelgeving de zorg feitelijk aan banden leggen. Typisch een voorbeeld van het Anglo Amerikaanse model, sterk gericht op de kosten en beheersing. Het principe van passende zorg en samen beslissen ligt in de relatie zorgverlener en patiënt. We moeten het proces wat niet lang geleden gestart is de tijd gunnen. Vertrouwen in de professionals moet het uitgangspunt zijn. Het Rijnlandse model is hier passend bij. Met name de VVD heeft de gezondheidszorg markt-gedreven gemaakt. De zorg is daarmee productiegericht. Inkomsten genereren is het belangrijkst om te overleven. Dit stagneert samenwerking zoals in de IZA en AZWA beoogd wordt. Iedereen zit helaas in zijn/haar eigen cocon. Dit kost veel menskracht, energie en geld.
„Zorg“ blijft een containerbegrip! „Verzekerde Zorg“ is iets anders dan „professionele geneeskundige zorg na zorgovereenkomst (WGBO) met patiënt“ . „Professionele verpleegkundige zorg“ is financieel NIET in de tarieven te onderscheiden en derhalve door verzekeraars niet „passend“ te controleren ! Bepaalde zorg valt onder de verplichte zorgverzekering ( VWS pakket ); wat met passende zorg, die niet onder dat politiek vastgestelde decreet valt? Hoe is het met bekostiging van professionele verpleegkundige- of medische zorg in de rest van de EU voor NI-staatsburgers? Wat als erkende passende zorg door gebrek aan bijvoorbeeld verpleegkundigen in Nederland niet geboden kan worden? Wie handhaaft de inhoud van de verzekerde professionele zorg en op basis van welke erkende deskundigheid?