Het bestuur van het genootschap heeft de minister naar aanleiding van deze boetes gevraagd om overleg. Hoofdredacties maken zich ernstig zorgen over de aanpak van de IGJ. Voorzitter van het genootschap, Corine de Vries, is blij dat de minister op de uitnodiging is ingegaan. Hermans benadrukte volgens haar dat ook zij de persvrijheid hoog in het vaandel heeft staan en dat ze tijd wil vrijmaken voor de hoofdredacteuren.
Fundamentele vragen
Media hebben hoge boetes opgelegd gekregen omdat zij hebben geschreven over afslankmedicatie. Een onderwerp dat volgens de hoofdredacteuren een maatschappelijk en medisch relevant onderwerp is waar journalisten over moeten kunnen schrijven. De aanpak van de IGJ raakt volgens De Vries fundamentele vragen over de vrijheid van nieuwsgaring, de ruimte voor journalistieke berichtgeving en de wijze waarop media het publiek kunnen informeren over ontwikkelingen in de gezondheidszorg.
Objectief en volledig
De IGJ zegt dat de Geneesmiddelenwet uit 2007 komt en dus niet nieuw is en dat iedereen zich daar aan moet houden. Geneesmiddelengebruik kan in de media worden aangemoedigd en dat is reclame. In Nederland mag je geen medicijnen aanprijzen waarvoor een recept nodig is. De IGJ zegt dat voor het gebruik van medicijnen belangrijk is dat een patiënt of consument objectieve en volledige informatie krijgt.
Overleg
De persvoorlichter van de IGJ zegt dat de media heel goed zouden moeten weten wat wel en niet mag. “Daar is eerder ook overleg over geweest”, aldus de persvoorlichter. Dat overleg was naar aanleiding van de rechtszaak tegen DPG Media in 2025, waarbij de IGJ gelijk heeft gekregen.
Ambtelijk
De Vries zegt dat het klopt dat er eerder overleg is geweest tussen de hoofdredacteuren en de IGJ, maar dat dit zeker geen duidelijkheid heeft gegeven. Bovendien staat er nog een hoger beroep in de zaak tegen DPG Media. “Voor ons was dat gesprek teleurstellend. Erg ambtelijk, waarin de inspectie vooral heeft uitgelegd waarom ze niet anders kunnen.”
Geen reclame
Volgens De Vries is het duidelijk dat journalisten geen reclame maken voor geneesmiddelen omdat journalisten niet betaald worden door de farmaceutische industrie. De vraag is volgens haar nu: wat is reclame? Ze vindt dat er snel heldere kaders moeten komen. Een van de boetes is opgelegd voor een artikel dat de uitkomsten van een wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in Nature beschrijft. “Werkelijk alle artikelen waarin een voordeel van het gebruik van medicijnen en dus ook afslankmedicatie wordt beschreven, kunnen een boete krijgen. Het is een soort tombola. We weten ook niet of er nog meer boetes komen, want in de tussentijd – voordat de boetes werden uitgeschreven – is er nog veel meer geschreven over afslankmedicatie. Wij zouden eigenlijk alle bijwerkingen in de bijsluiter moeten noemen in onze artikelen, maar dat is niet realistisch en bovendien maakt het artikelen onleesbaar.”
Meldingen
De vraag is waarom de IGJ juist nu boetes oplegt, terwijl het hoger beroep nog moet dienen, en wie er achter de meldingen zit. De IGJ wil inhoudelijk niet op de zaak ingaan, maar de persvoorlichter geeft aan dat de actie gebaseerd is op meldingen, handhavingsverzoeken of eigen onderzoek.
Terughoudendheid
Volgens De Vries hebben de boetes een chilling effect op journalisten, want de boetes zijn hoog. De Vries zorgt nu bij haar eigen medium dat berichtgeving over geneesmiddelen altijd eerst door de hoofdredactie wordt gezien, waarbij ook een jurist meeleest en op dit moment worden merknamen van afslankmedicatie uit artikelen gehaald. “Dat komt doordat de bedragen heel hoog zijn. We zijn niet gestopt met schrijven over dit onderwerp maar wel voorzichtiger geworden. Het leidt tot terughoudendheid en dat is jammer, want dit is een grote medische en maatschappelijke trend waarover we zouden moeten kunnen schrijven.”
