Inhoud | Navigatie | Zoeken | Service links |

Geplaatst op 10 maart 2011 door: Rob Scheerder | 8 reacties | Reageer

Een koude douche

Een koude douche

Het wetsvoorstel Beginselenwet Zorg gaat weliswaar over de rechten van de cliënt, maar het hele voorstel ademt wantrouwen in de richting van de zorgsector en in het bijzonder van de medewerkers in de zorg, de professionals.

Citaat beleidsnota van staatsecretaris Bussemaker, 2010

De zorg moet rond de cliënt worden georganiseerd door de professionals die de ruimte krijgen om die zorg in samenhang te bieden. Zij moeten hun werk met plezier kunnen doen. Professionals zijn het kapitaal van de zorg... Om de uitdagingen waar de langdurige zorg voor staat het hoofd te kunnen bieden is het onder meer noodzakelijk de zorg terug te geven aan de professional.

Citaat nota Vertrouwen in de zorg van staatssecretaris Van Veldhuijzen, 2011

We moeten vertrouwen hebben in de medewerkers die de zorg voor kwetsbare mensen geven. Zij zetten zich in met hart en ziel in voor de mensen die hun hulp nodig hebben. Dat verdient waardering: niet alleen voor hun inzet maar ook voor hun inzichten.....Ik wil naar de zorg en de organisatie van de zorg kijken vanuit het perspectief van de cliënten en de medewerkers. Zij moeten zoveel mogelijk de ruimte krijgen om naar eigen inzicht te handelen.

Woorden en daden

In beide beleidsnota's staat het woord vertrouwen centraal. Nu is deze aanpak van vertrouwen reeds langer een adagium van de overheid, zeker in de zorg, maar hij doet ook opgeld in een sector als het onderwijs. Daar is ook niets mis mee, maar handel dan ook vanuit dat adagium. Dat gebeurt echter al jaren niet. Noch in het onderwijs noch in de zorg wordt er door de overheid op geleide van dat principe met terughoudendheid beleid geformuleerd. De beide sectoren blijven bestookt worden met allerlei regelgeving die haaks staat op dat vertrouwen. Een prachtig en recent voorbeeld, waarbij dat vertrouwen voor de zoveelste keer even wordt geparkeerd, is de schets van de nieuwe Beginselenwet Zorg van staatssecretaris van Veldhuijzen die zo warm schrijft over de inzichten en de professionele verantwoordelijkheden van de medewerkers in de zorg. Overigens gaat het niet alleen om het vertrouwen in de professional, maar ook om het vertrouwen in de cliënt dat door de bewindslieden wordt beleden. Immers, de zorg moet voor en door de mondige cliënt zelf georganiseerd worden. De cliënt moet zelf aan het stuur zitten en dient zijn/haar eigen zorg samen met de professional te regelen.

Wetsvoorstel Beginselenwet Zorg

Keren we dan terug naar het wetsvoorstel Beginselenwet Zorg, dat begin van dit jaar door de huidige staatsecretaris is uitgebracht, dan is er van dat vertrouwen weinig meer over. Het wetsvoorstel gaat weliswaar over de rechten van de cliënt, maar het hele voorstel ademt wantrouwen in de richting van de zorgsector en in het bijzonder van de medewerkers in de zorg, de professionals.

Stalinistisch tintje

Het voorstel, dat overigens al op de plank lag tijdens het vorige kabinet, gaat over de wensen en de behoeften van de cliënt in de langdurige zorg. Nu zou je zeggen dat die professionals en de cliënten daar zelf wel voor kunnen zorgen en dat de overheid alleen de randvoorwaarden zou moeten scheppen om dat voor elkaar te krijgen, maar dan is er toch sprake van een misverstand. Neen, de Beginselenwet moet juist waarborgen dat die goede zorg ook daadwerkelijk wordt geleverd en op wettelijke grond kan worden afgedwongen. Dit voorstel van wet gaat zich namelijk via het formuleren van zogenaamde "rechten" van de cliënt, intensief bemoeien met de zorg en de organisatie van de zorg binnen de instellingen. Er worden zaken als rechten neer gezet, waarvan men toch in alle gemoede zou kunnen vaststellen dat de zorgmedewerkers en de cliënten dat ook wel zelf weten te regelen. Zo gaat het wetsvoorstel regelen dat de cliënt recht heeft op een dagelijkse douchebeurt. Voorts moet de hij volgens deze wet ook regelmatig te eten krijgen. De kamer van de cliënt moet geregeld schoon gehouden worden; de cliënt heeft recht op een zinvolle dagbesteding; de cliënt moet af en toe frisse lucht krijgen. Tenslotte heeft de cliënt ook recht op zaken als ontwikkeling, ontplooiing, vrijheid van godsdienst en seksuele belevenissen. En dat moet dan allemaal in een zorgplan worden vastgelegd. Verschrikkelijk allemaal. Alleen die term Zorgplan al, geeft het geheel een soort Stalinistisch tintje, waarbij het, naar ik vrees, straks meer om het bestaan van het Zorgplan gaat dan om de feitelijk geleverde zorg.

Betuttelend wetgever

Dit wetsvoorstel komt er op neer dat de wetgever, ondanks alle mooie woorden over vertrouwen, geen enkele fiducie heeft in de hele sector. Dat de wetgever echt denkt dat iedereen in de zorg er op uit is mensen lekker vuil te laten worden, niet te eten te geven, sexueel te laten versterven en frisse lucht tegen te houden. Dit wetsvoorstel is betuttelend, pedant en gericht op weer een nieuwe controlecyclus, naast alle reeds bestaande kwaliteitseisen en normen. Dit wetsvoorstel staat haaks op alle mooie woorden over het teruggeven van vertrouwen aan de professionals. Het voorstel is eigenlijk een beschamende vertoning en is ook geheel in strijd met de moderne tijdgeest die uitgaat van een grotere autonomie en eigen verantwoordelijkheid van de deelnemers in onze samenleving.

Koude douche

De hele sector langdurige zorg zou zich tegen dit voorstel moeten keren. Maar voor de zoveelste keer hoor je van de koepels en de instellingen geen protesten, geen verontwaardiging over dit blijk van wantrouwen. Neen hoor, voor de zoveelste keer slikt de sector dit weer voor zoete koek. En daar zit een heel eenvoudige agenda achter. Voor beide partijen. De staatsecretaris kan zo goede zorg afdwingen zonder zich druk te hoeven maken over de noodzakelijke randvoorwaarden met betrekking tot bijvoorbeeld voldoende geld, voldoende bouwmogelijkheden, voldoende goed opgeleid personeel. Neen, dat is de verantwoordelijkheid van de sector. Die heeft immers ingestemd met deze regelgeving. En de koepels zelf? Die denken door het aanvaarden van deze wet argumenten te hebben om meer geld te vragen teneinde te voldoen aan de eisen van de wet.

Het is tijd voor een dagelijkse koude douche voor zowel de beleidsmakers als de koepelbestuurders. En als daar een wet voor nodig is, dan steun ik dat graag. Voor deze ene keer!

Rob Scheerder

Reacties (8)


  • Schurink

    10/03/2011

    #1.  Treffend beschreven hoe geinstitutionaliseerd wantrouwen van de overheid zich vertaald in wetgeving en hoe koepels de belangen van hun eigen achterban verloochenen. Zorginstellingen zijn voor belangijk deel bezig met tevreden stellen van overheden en zorgverzekeraars via vms, hkz en niaz en komen nauwelijks meer toe aan verbeteren van primaire proces. Geef de professionals de ruimte. Dan komt de patient ook centraal te staan.

  • Koo Koningsberger

    11/03/2011

    #2.  Rob Scheerder heeft gelijk dat dit weer een voorbeeld is van het oude 'planning en control'denken, blijvend binnen het oude paradigma van aanbodgerichte zorg. Zeker in de langdurende zorg is er grote behoefte aan een nieuwe benadering waarin dialoog met stakeholders voorop staat. Juist het organisatorisch vormgeven aan zgn countervailing power van cliënten en hun verwanten - maar ook van andere relevante stakeholders - zou tot een grotere betrokkenheid 'van buiten' leiden, waardoor ook de zorgkwaliteit toeneemt. Deze tijd vraagt om cocreatie, samen werken aan goede zorg. Organiseer die dialoog door veel meer te mikken op horizontale bestuurs- en verantwoordingprocessen. In 2004 adviseerde de WRR in z'n prima rapport Bewijzen van goede dienstverlening al in die richting. Het is wrang te constateren dat de sectoren van langdurende zorg en hun koepelbesturen/-directies daarmee niets hebben gedaan.... Ook de recente adviezen van de RVZ vragen om intersectoraal gezondheidsbeleid, samenwerking van partijen over de instituuts- en sectorgrenzen heen. Wat doen de zorgaanbieders daarmee??
    Is men inderdaad zoals Rob Scheerder suggereert uit op behoud van de status quo in plaats van echt mee te werken aan bestuurlijke oplossingen zoals dialoog met belanghebbenden en experimenteren met democratische modellen als de coöperatie in de gezondheidszorg? Zijn raden van bestuur en raden van toezicht ook niet uit op behoud van de eigen belangen van 'hun' stichting?
    Drs J.C. (Koo) Koningsberger, oud-initiatiefnemer van project Verbindend Vernieuwen in de zorg (2005- 2008) en van Zorginspiratie Nederland (2009 - 2011).
    06 40 46 87 30

  • tjark reininga

    11/03/2011

    #3.  mooi opgeschreven, Rob. alleen al de vele woorden waarmee het 'vertrouwen' wordt verwoord maken duidelijk, dat vooral van geïnstitutionaliseerd wantrouwen sprake is. en helaas is daar ook nog steeds aanleiding voor, gezien de regelmatig gesignaleerde misstanden.

    toch kan het vertrouwen in de patiënt een belangrijke bijdrage zijn aan de verhoging van die kwaliteiten van het zorg aanbod, die deze belangrijk vindt. maar dan moeten we één institutionele wijziging doorvoeren. in de huidige situatie wordt veel verwacht van de zorgverzekeraars via hun rol als inkoper van zorg. in die rol echter kunnen zij alleen suboptimaal presteren, omdat zij niet zelf de kwaliteit 'aan den lijve' ondervinden, maar vooral op grond van schaaleffecten beslissen. zorg is bij uitstek een individueel goed, geleverd aan een individuele afnemer (de betreffende patiënt). de zorgverzekeraar zou er zich toe moeten beperken die patiënt, die immers haar verzekerde is, zo goed mogelijk te adviseren zonder haar blik te laten vertroebelen door de belangen van andere verzekerden of andere zakenpartners in de zorg.

    dat voorkomt wellicht meteen het weglekken van substantiële bedragen naar complexe aanbestedingsprocedures. individuele zorg zal immers maar zelden een zodanig volume hebben, dat (europese) aanbesteding nodig is.

  • Ronald Kalfsbeek

    11/03/2011

    #4.  Rob, je schrijft dat wetsvoorstel gaat regelen dat de cliënt recht heeft op een dagelijkse douchebeurt. Voorts moet de client volgens jou krachtens deze wet ook regelmatig te eten krijgen. De kamer van de cliënt moet geregeld schoon gehouden worden; de cliënt heeft recht op een zinvolle dagbesteding; de cliënt moet af en toe frisse lucht krijgen.
    Ik heb dat al vaker in de media gelezen maar in het wetsvoorstel kan ik dat allemaal niet terugvinden. Evenmin in de memorie van toelichting. Het recht op goede zorg wordt als volgt geformuleerd:

    "De cliënt heeft jegens de zorgaanbieder recht op goede zorg, waaronder wordt verstaan zorg van goed niveau, die in ieder geval veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht is, tijdig wordt verleend, is afgestemd op de reële behoefte van de cliënt en waarbij de personen die de zorg verlenen, met gebruikmaking van de geschikte hulpzaken, handelen in overeenstemming met de op hen rustende verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit de voor hen geldende professionele standaard".
    De invulling van wat goede zorg is, wordt dus overgelaten aan de professionals in samenspraak met de clienten.

    Waar komt toch vandaan dat het wetsvoorstel zo concreet rechten van clienten zou beschrijven terwijl dat feitelijk niet zo is? Ik vraag mij af of het wetsvoorstel met die hele lange memorie van toelichting, nu echt wel zo veel verandert ten opzichte van de huidige regelgeving. Is het eigenlijk niet meer dan het in één wet onderbrengen van bestaande regelgeving? Oftewel: oude wijn in nieuwe zakken?

  • #5.  Artsen en verpleegkundigen misbruiken het vertrouwen van patienten op grote schaal, zowel door het weigeren van eerlijke informatie en adequate medische begeleiding na de medische fouten als door het weigeren van registratie, onderzoek en preventie van medische fouten. Dit geldt voor de care en de cure.
    Zorgverleners horen te voldoen aan hun ethische, professionele en wettelijke zorgplicht volgens de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst.
    De Inspectie Gezondheidszorg weigert naleving van haar taak tot adequaat toezicht. Artsen staan boven de wet en patienten zijn vogelvrij. ps @Koningsberger en Skipr: dit is geen reclame platform.

  • Jansen

    11/03/2011

    #6.  Deze nieuwe wet is inderdaad een wassen neus.

    VWS heeft een bureau ingehuurd om de gang van zaken aan de zorgaanbieders uit te leggen. Bureau Movit.

    Het NPO, Nederlands Platform Ouderenzorg, dient als kenniscentrum.

    Hoe ziet de NPO goede ouderenzorg in bijvoorbeeld Verzorgingshuizen?

    In de ogen van de NPO moet de zorginstelling een preferente huisarts, maximaal 2, per tehuis uitkiezen. Criteria zijn niet openbaar. "je moet de directie liggen" is wat wij te horen kregen. Voor de apotheken maakt de NPO zich nog makkelijker af: 1 preferente volstaat. Criteria geheim. De praktijk is nu al dat zorgaanbieders betalen voor het mogen leveren aan bewoners van tehuizen. Dat wordt nog erger in de nabije toekomst. Een arts is toch een arts? Idem apotheek? De zorginstelling heeft toch het beste voor met zijn bewoners?

    Wereldvreemd is nog zacht uitgedrukt.

    Scheiding van zorg en wonen is volgens een onderdeel van VWS juist bedoeld om de bewoners van de verzorgingshuizen meer vrije keuze te geven uit het aanbod aan zorgaanbieders. Dat onderdeel van VWS had al langer door dat er groot verschil is tussen de zorgaanbieders. Laat de bewoners zelf maar een keuze maken. Het moet bij zorgaanbieders uit de lengte of de breedte komen. Tarieven zijn voor allen gelijk. Als de zorginstelling van de inkomsten een deel afroomt gaat dit onherroepelijk ten koste van de kwantiteit en kwaliteit van de zorg. Dat blijkt ook in de praktijk.

    Zorginstelling heeft keuze voor apotheek die binnen 1 uur alles kan leveren, 7 dagen per week geopend is, zelf bereidend is, thuisbezoek aflegt enz.enz. of voor een apotheek die tijdens kantoortijden is geopend, geen voorraad aanhoudt, niets bereidt en minimaal eerst na 2 dagen kan leveren.

    Welke apotheek kiest de zorginstelling? Correct, de lege dop apotheek. Bewoners bellen huilend op. Familie verontrust. Angst voor verslechtering van zorg op andere terreinen verhinderd dat bewoners/familie de overstap naar de logische apotheek durven maken.

    Die apotheek biedt ook nog eens een tegemoetkoming in de kosten van het verplicht eigen risico.
    De compensatie loopt op tot 500 euro per jaar voor de meest chronisch zieken. Dat bedrag lopen de bewoners nu mis.

    Naar berekening steekt de zorginstelling een 250 tot 500 euro per bewoner in eigen zak. Betaalt door de lege dop apotheek en die verhaalt dit op de bewoners zelf door beschreven dienstverlening. De reden van het gedrag van de zorginstelling is begrijpelijk maar niet doelmatig: de daling van de tarieven voor de eigen dienstverlening proberen te compenseren door bij andere zorgaanbieders geld af te troggelen. Het is een kortzichtige oplossing voor een eigen probleem; zelf efficienter werken, minder mensen op kantoor en meer op de werkvloer. Een concurrerende zorginstelling is eenzelfde strategie ingeslagen. In dat tehuis zijn de bewoners mondiger en is inmiddels 50% van de bewoners weer terug, maar die hebben nu wel te maken met pesterijen vanuit de zorginstellingen. Wet cliëntenrechten? Cliëntenraden?

    IGZ, Zorgverzekeraar, zorgkantoor, NZa geven niet thuis,

    Wat kan de Wet Cliëntenrechten hier tegen doen?

    Blijkbaar hanteren de Ministeries ook prestatie indicatoren en 1 daarvan is het schrijven van wetgeving om het schrijven van wetgeving om de prestatie indicator maar de halen. Inhoud doet niet terzake, als de indicator maar wordt gehaald.

    Ondertussen daalt de levensverwachting van 65 jarigen in dit land. Ouderenzorg is een schadelast en een schadelast moet zo laag mogelijk worden gehouden.
    Dat zou best wel eens een prestatie indicator op het Ministerie van Financiën kunnen zijn.

  • Adrie van Osch

    13/03/2011

    #7.  Het is bijna grappig om te lezen dat de grootste stalinist in de zorg van de laatste 30 jaren nu anderen dit predicaat oplegt. Grote woorden gebruiken is "in" en vooral stukken schrijven met grote verwijten aan de ander: medewerker, client, professional, zorgbestuurder, koepelbestuurder, politicus. Hier komen we echt verder mee.
    Volgens mij moeten we gewoon de client zijn budget geven in de langdurige zorg. Gebaseerd op een solidair verzekeringsysteem. De bureaucratie, de instanties en de regeltjes kunnen worden afgeschaft. En die enkeling, die het vertrouwen beschaamt, die krijgt straf. Zoals vroeger normaal was.
    Simpel dus. Want onze opdracht in deze steeds complexer worden maatschappij is om de dingen zo simpel mogelijk te organiseren. Wie doet er mee?

  • ce jansen

    14/03/2011

    #8.  Ik zie weer teveel management priet praat voorbij komen.
    Al deze controle mechanismen die in het leven worden geroepen dienen niet het belang van bewoners of patienten maar schept een wereld naast die van het primaire proces(de zorg voor mensen). Het is een overbodige industrie waarin veel geld omgaat die tenkoste gaat van de bewoner/ patient.


    ik ben inderdaad een dokter die gewoon het beste wil voor zijn patient


Schrijf zelf een reactie


Log in of registreer om te reageren op artikelen op Skipr