De druk om te handelen is groot, maar de ruimte om dit te doen zonder extra administratieve lasten is beperkt. Het goede nieuws: veel instellingen hebben al stappen gezet, zoals het ondertekenen van de Green Deal en certificering via de milieuthermometer. Toch blijft de vraag: hoe zorgen we dat duurzaamheid niet alleen een intentie is, maar structureel verankerd raakt in strategie en bedrijfsvoering? Hoe versnellen we samen, zonder dat de administratieve last toeneemt?
Duurzaamheid begint bij inzicht
Vrijwel alle zorginstellingen erkennen het belang van duurzaamheid. Uit recente benchmarks blijkt dat slechts een klein deel van hen hierover rapporteert met concrete, meetbare indicatoren. Zonder die meetbaarheid is het lastig om voortgang te monitoren, beleid bij te sturen of verantwoording af te leggen aan stakeholders. De Green Deal vraagt juist om transparantie, maar in de praktijk blijft duurzaamheid vaak beperkt tot algemene intenties, bijvoorbeeld in het jaarverslag. Nu maatschappelijke verantwoording steeds belangrijker wordt, is het waardevol om te laten zien welke stappen worden gezet en waar een organisatie nog wil groeien. Zo wordt duurzaamheid niet alleen zichtbaar, maar ook sturend in de keuzes die instellingen maken.
Samenwerking als sleutel tot versnelling
Samenwerking blijkt hierin het verschil te maken. Door met meerdere zorginstellingen te werken aan een sectorale standaard voor duurzaamheidsrapportage, ontstaat een gedeelde basis. Resultaten worden vergelijkbaar, de keten wordt niet overladen met verschillende data-uitvragen en de kosten per organisatie dalen. Kennisdeling en gezamenlijke actie verhogen de kwaliteit en versnellen de transitie. Bovendien maakt samenwerking het mogelijk om de administratieve lasten te beperken en hierdoor is er beperkt capaciteit nodig. Door gezamenlijk templates, actieplannen en rapportageformats te ontwikkelen, hoeft niet elke organisatie alles zelf uit te zoeken. Dit is juist nu belangrijk, want de capaciteit bij veel instellingen staat al jaren onder druk. Door samen op te trekken met andere zorgorganisaties, stakeholders en ketenpartners, ontstaat ruimte om te focussen op wat echt telt: duurzame zorg voor de toekomst.
Het delen van goede voorbeelden werkt inspirerend
Het delen van kennis en ervaringen is een krachtig middel om samen verder te komen. Goede voorbeelden uit ziekenhuizen, ouderenzorg en andere sectoren laten zien dat het mogelijk is om duurzaamheid structureel te verankeren in de organisatie. Denk aan slimme vastgoedtransities, innovatief personeelsbeleid en het gebruik van technologie om processen te verbeteren. Door deze best practices te delen, hoeft niet iedereen het wiel opnieuw uit te vinden en kan sneller worden opgeschaald. Dit voorkomt versnippering en zorgt ervoor dat de sector als geheel sterker wordt.
Het ziekenhuistraject als inspirerend voorbeeld
Een mooi voorbeeld van succesvolle samenwerking is het traject dat recent is opgezet voor een groep ziekenhuizen rondom de implementatie van duurzaamheidsrapportage volgens de CSRD-principes. In dit traject is gekozen voor een sectorale aanpak, waarbij ziekenhuizen samen optrekken om te komen tot een uniforme, kostenefficiënte standaard voor rapportage. Door kennis te delen en gezamenlijk te werken aan templates, actieplannen en voorbeeldrapportages, zijn de kosten per deelnemer aanzienlijk gedaald en is de kwaliteit van de rapportages toegenomen. Bovendien wordt zo voorkomen dat elke organisatie afzonderlijk wordt geconfronteerd met verschillende data-uitvragen van stakeholders. Het resultaat: meer overzicht, minder administratieve druk en een grotere impact op het gebied van duurzaamheid.
Bestuurders staan nu aan zet
Voor bestuurders is dit hét moment om de keuze te maken: wordt nu de samenwerking opgepakt, of blijft men afwachten? Door nu te kiezen voor samenwerking, kan duurzaamheid verankerd worden in de organisatie en wordt voldaan aan de verwachtingen van stakeholders. Het is geen eenvoudige opgave, maar samen staan zorgorganisaties sterker. Hulp zoeken als de capaciteit onder druk staat, en actief samenwerken met andere instellingen, adviseurs en ketenpartners, maakt de transitie haalbaar én betaalbaar. Een transitie kost tijd en daarom is er geen tijd te verliezen. Zeker met de toekomstige verplichtingen in zicht, is 2026 het jaar om door te pakken.
Oproep tot actie
De uitnodiging aan bestuurders, managers en professionals in de zorg is helder: laten we samen versnellen. Welke kansen zijn er voor samenwerking binnen de regio of sector? Hoe kan de organisatie voorbereid worden op de toekomst, met minder administratieve lasten en meer impact? Het delen van goede voorbeelden en het benutten van bestaande trajecten, zoals het ziekenhuistraject, biedt concrete handvatten om direct aan de slag te gaan. Samen kan de stap van ambitie naar actie worden gezet
Albert-Jan Knol
Partner Sustainability bij BDO