ACTUEEL

Veiligheidsprogramma vermindert sterfte niet

Veiligheidsprogramma vermindert sterfte niet

Het VMS veiligheidsprogramma leidt niet tot een halvering van de vermijdbare sterfte in de ziekenhuizen. Dat concluderen twee wetenschappers in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG).

De Ziekenhuizen spraken in 2007 af om de vermijdbare sterfte in vijf jaar met de helft terug te dringen. Dit deden ze nadat uit onderzoek was gebleken dat in Nederlandse ziekenhuizen jaarlijks ruim 1.700 patiënten overlijden, terwijl dit voorkomen had kunnen worden.

Traag

Het artikel is geschreven door Marieke Zegers en Hub Wollersheim van IQ Healthcare. Ze schrijven dat de patiëntveiligheid ‘frustrerend traag’ verbetert. Zegers en Wollersheim wijten dat onder meer aan de weinige bewezen effectieve interventies om de veiligheid te verbeteren. Ook is het vanwege de complexiteit ingewikkeld om de effectiviteit van maatregelen te evalueren.

Gebrekkig bewijs

Van veel maatregelen is de effectiviteit nooit wetenschappelijke bewezen. Het bewijs voor de maatregelen is vaak gebaseerd op ‘zwakke onderzoeksdesigns zonder controlegroep’, in plaats van onderzoek dat aan de standaarden voldoet. Zo werd onlangs het toedienen van geactiveerde proteïne C geschrapt uit het VMS-thema Behandeling bij ernstige sepsis. Het bleek toch niet te werken.

Veiligheidscultuur

Belangrijk onderdeel van het VMS Veiligheidsprogramma is het veiligheidsmanagementsysteem. De gedachte daarachter is dat een verhoogd veiligheidsbewustzijn, leidt tot veiliger zorg. De onderzoekers noemen die oorzakelijke relatie tussen een verbeterde veiligheidscultuur en een daling van de vermijdbare schade echter ‘twijfelachtig’. Zegers: "De relatie tussen het vergroten van de veiligheidscultuur en vermijdbare schade, is wel onderzocht, maar nog niet bewezen."

Niet te meten

De onderzoekers stellen bovendien dat het vrijwel onmogelijk is om de reductie in vermijdbare sterfte te meten. Dit komt onder meer vanwege het grote aantal benodigde patiënten om betrouwbare conclusies te kunnen trekken. Ook ontbreken betrouwbare meetinstrumenten, mede vanwege het dynamisch karakter van maatregelen. Zo worden methoden om het gedrag van medewerkers te veranderen, vaak aangepast aan het lokale proces. Daarnaast hebben verbeteracties vaak wel effect op structuur- en procesniveau, maar beïnvloeden ze zelden de gezondheidsuitkomsten op patiëntniveau.

Reactie VMS Zorg

Het Veiligheidsprogramma VMS Zorg kon in verband met vakanties donderdag nog niet reageren. (Daan Marselis)

9 Reacties

om een reactie achter te laten

ANH Jansen

16 augustus 2012

'Het breed implementeren van niet of niet goed geëvalueerde veiligheidsinterventies leidt tot verspilling van tijd en geld. Dat geldt ook voor het evalueren van grootschalige veiligheidsprogramma’s met zwakke onderzoeksdesigns en onbetrouwbare uitkomstmaten. De vraag die zich opdringt is of de invoering van het programma leidt tot het gestelde doel: een halvering van vermijdbare schade en sterfte in Nederlandse ziekenhuizen. In dit artikel bespreken wij een aantal redenen waarom het gestelde doel volgens ons niet haalbaar en aantoonbaar is.'

--De kop dekt de lading niet.

Gewoon beginnen met het handen wassen zal al een daling in complicaties en sterfte te zien geven.

Of gaan de onderzoekers een dubbel blind gerandomiseerd onderzoek op poten zetten om het efffect van handen wassen te meten op sterfte en complicaties?

Anoniem

16 augustus 2012

Iedereen die met het VMS werkt kan de resultaten van dit onderzoek beamen. Deze conclusie was ook eerder te trekken. De werkelijke problemen worden niet opgelost en de VMS is gewoon een Window Dressing project.

Anoniem

17 augustus 2012

En hoeveel geld heeft de introductie van het VMS niet gekost -- zouden we dat misschien beter aan zorg kunnen hebben besteedt?

En vanaf 2013 wordt VMS als inkoopvoorwaarde door de zorginkopers gegehanteerd, hoeveel nut heeft dat dan nog?

Wiegers

17 augustus 2012

Wij hebben meegedaan aan een pilot voor "de vitaal bedreigde patiënt"

De protocollen zijn er wel, maar geen (technische) hulomiddelen ter ondersteuning.

Er is ook weinig tot geen data bekend. Wij hebben een systeem getest die zowel alarmering bij afwijking van vitale functies geeft, als data over de gebeurtenissen.

Het goedkope systeem bleek tussen de 0 en 5% af te wijken tov de IC apparatuur.

Het project ligt stil omdaat we wachten op financiële middelen, erg jammer.

Anoniem

17 augustus 2012

Iedere serieuze en kritische arts die wat verder door las, naar de wetenschappelijke basis keek e.d., had dat t.a.v. enkele thema's al kunnen weten en voorspellen, is trouwens ook wel gebeurd. Goed dat kritische noot nu op deze manier klinkt (jammer dat zo laat)

Enthousiast en dogmatisch gebracht door kleine groepen, die zich soms beriepen op bedenkelijke eigen resultaten, vooral ook veel emotional based medicine. In aantal gevallen onbegrijpelijk dat dat heeft kunnen plaats vinden.

Kritische geluiden werden vaak niet gewaardeerd.

Gevolg: heel veel extra registratie, deel zinloos, veel tijd en geld in gaan zitten...Effect....(in ieder geval bij deel personeel al registratiemoeheid en teleurstelling)....en iedere registrerende hand is op dat moment een hand minder aan het bed :)

Zelfs een Hawthorne-effect lijkt er dus niet eens te zijn? Dat is wel heel opvallend.

Bij sommige thema's zoals bv. sepsis ontbreekt m.i. op veel punten de ratio en worden mensen aangezet tot handelingen die wellicht het predicaat magie meer verdienen. Handelingen die meer een psychologische waarde hebben? Tot wat meer awareness leiden, alhoewel dat dus ook niet het beoogde effect op sterfte blijkt te hebben. Zelfs dure en/of potentieel voor de patiënt schadelijke handelingen...Één er van is al geschrapt. Voor een aantal andere ontbreekt het bewijs net zo hard.

Vitaal bedreigde patiënt: wellicht niet helemaal bedoeld maar bijgeloof in een SIT is landelijk aangewakkerd door veel te veel nadruk daarop (ten tijde van de introductie had men al beter kunnen weten). Neemt niet weg dat wat dit thema betreft implementatie van dat onderdeel dat leidt tot (wat) vroegere herkenning en behandeling wellicht nog wel zin heeft (en daar waren/zijn wel wetenschappelijke aanwijzingen voor te vinden).

Verzachtend?: wel zo dat redelijk aantal ziekenhuizen e.e.a. nog amper geïmplementeerd heeft of te kort om echt iets zinnigs over effect te zeggen. E.e.a. veel trager gegaan dan de (niet zo realistische) VMS-verwachting.

Wellicht tijd voor kritische bezinning, pas op de plaats, niet klakkeloos overnemen, maar ziekenhuizen ruimte laten voor evenwichtigere implementaties, en alleen dat implementeren waarvoor wel argumenten bestaan. Evt. zelfs onderdelen graderen (wat vinden we nog verplicht, wat laten we over aan de eigen keuze).

Dromen over grote resultaten mag daarbij iedereen, maar niet te veel willen ten koste van dan wel dat anderen ook opleggen.

En natuurlijk realiseren dat e.e.a. dan nog vooral ook met cultuurverandering te maken heeft en dus effecten (wellicht minder groot) in veel gevallen waarschijnlijk pas na jaren (5-10) zichtbaar zullen zijn (en dan misschien maar voor aantal thema's)...en e.e.a. mede daarom ook lastig te bewijzen zal zijn.






jacques de bekker

17 augustus 2012

Het is dezelfde uitkomst als een Amerikaans onderzoek van enkele jaren geleden: ook daar blijkt alle aandacht voor meer veiligheid niet te leiden tot minder vermijdbare schade. Wat zitten we dan toch met elkaar te doen?
Iemand reageert hier met 'VMS als 'window dressing'. Daar ben ik het mee eens. De discussie over veiligheid die in ons land in 2004 begon is gekaapt door een paar grote instituten, miljoenen euro's aan subsidies hebben ze onderling verdeeld. Veel aandacht voor VIM-men met duizenden nieuwe commissies als praatgroepen met adviezen hoe anderen hoe werk beter moeten doen. Bureaucratisering ten top. En overdreven veel aandacht voor het analyseren van incidenten met Prisma en dergelijke. Het probleem van incidenten is niet dat we zo slecht kunnen analyseren, maar dat we ze blijven herhalen. Incidenten die zich herhalen zijn geen incidenten maar stommiteiten.

Cultuurverandering en cultuuromslag riep iedereen vanaf 2004, die zijn nodig. Maar met regels en managementsystemen verandert die cultuur niet, laat staan het gedrag van mensen.

De kern van het veiligheidsverhaal is dit: ken je risico's op je afdeling of werkeenheid, deel die met elkaar en doe er aan wat je nodig is om ze te beheersen. Maar misschien nog belangrijker: mensen weten in het algemeen heel goed wat ze moeten doen (bv handen wassen!), maar ze doen het niet. Zolang professionals niet doen wat ze behoren te doen en wat patienten van ze mogen verwachten, zal de vermijdbare schade hoog blijven.

Richard Raaphorst

17 augustus 2012

Naar mijn mening wordt door Marieke Zegers en Hub Wollersheim nergens bepleit dat het VMS zorg programma zinloos is geweest, maar wel dat de doelstelling moeilijk aantoonbaar of haalbaar is en dat methoden niet altijd even effectief zijn om resultaten te beoordelen. Het artikel aangrijpen om alles af te doen als "waste of time and energy" lijkt mij voorbarig. Ik heb als lead auditor VMS enig zicht op de ontwikkeling van patiëntveiligheid in de zorg en ben het eens dat er dringend behoefte is aan methoden die daadwerkelijk inzicht geven. Tevens is de registratiedruk enorm. Mijns inziens zou het gerichter (en dus beperkter) meten en gebruiksvriendelijkheid van systemen prioriteit moeten krijgen.
Daarnaast is het procesmatige denken vanuit het perspectief van de patiënt in relatie tot risicomanagement nog in een pril stadium van ontwikkeling. Men denkt nog veel vanuit de eigen / bestaande organisatiestructuren. Hierbij vraagt afdelings- en discipline overstijgende afstemming zeker nog aandacht.
Het veel geroemde credo “je werkt hier veilig of je werkt hier niet” is bij gebrek aan een integrale aanspreekcultuur nog niet altijd haalbaar. (en dat gaat dan bijvoorbeeld ook over handen wassen..) Het NIVEL rapport http://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/Rapport-zorggerelateerde-schade.pdf uit 2008 maakt wel helder dat een groot deel van vermijdbare schade door menselijk handelen wordt veroorzaakt. Aangezien systemen alleen maar werken als ze toegepast worden dient er aan 2 belangrijke voorwaarden voldaan te worden: systemen moeten daadwerkelijk ondersteunen (direct of om resultaten te kunnen meten) en mensen moeten zich bewust zijn van hun vitale rol m.b.t. het functioneren van deze systemen.
Veiligheid en kwaliteit zijn in de zorg elkaar versterkende grootheden. Er is voldoende bewijs dat "goede" zorg voor de patiënt ook kosteneffectief kan zijn. Door een goede combinatie van procesbeheersing en -verbetering en ondersteunende "evidence", kan mijns inziens nog veel gewonnen worden.

Anoniem

19 augustus 2012

Om te beginnen was er nooit bewezen hoeveel mensen er daadwerkelijk sterven in onze ziekenhuizen tgv vermijdbaar handelen.
Elke rekensom die begint met onjuiste getallen geeft een onjuist antwoordt.
Het is inderdaad windowdressing. Het gaat om vinkjes op aftekenlijstjes.
Ook ik vink maar wat aan en doe het voor de rest gewoon zoals ik dat al ruim 20 jaar doe zonder klachten van mijn patienten en zonder ooit een rechtzaak te hebben gehad.
En invullen van VMS-en doe ik ook niet, ik heb nog nooit zoveel onzin gemeldt zien worden.
Verloren tijd, verloren geld, gaat ten koste van patientenzorg, geeft veel frustratie........
Gewoon terug naar de basis , de dokter in the lead. Weg met deze onzin regels die gebaseerd zijn op gebakken lucht.

Anoniem

19 augustus 2012

afvink cultuur en polder cultuur zullen aan de top niet helpen.
Kijk op uit\zending gemist naar studio sport van vanavond.
BIj een 5 -1 voorsprong kaffert De Boer zijn defensie uit.
Het commentaar van de verslaggeven""dat is nou werken met een toptrainer bij een topclub".
Nou mensen, dokters deden dat vroeger ook, toen was de zorg top.
NU bemoeit iedereen zich ermee , vergaderen we ons suf, vinken honderd lijstjes af en zijn we teamspelers. De zorg is wel middelmaat.
We moeten gewoon terug naar de tijd dat het afdelingshoofd de baas was , hij bepaald...
De kwaliteit wordt dan beter, de kosten gaan omlaag en de dokter en de zuster doen waarvoor ze zijn opgeleid en niemand anders bemoeit zich ermee.
Die lijstjes en al dat vergaderen is om kotsmisselijk van te worden, om maar niet te spreken van al die mannetjes in het pak en vrouwtjes in mantelpakjes..
pffff

Top