BLOG

Zwarte piet blijft

Zwarte piet blijft

In het kader van de drie decentralisaties is het vooralsnog geen vraag of er volgend jaar nog zwarte pieten zijn. Zo lang het politiek opportunisme leidend blijft in de discussie zullen die er zeker zijn.

Voor de duidelijkheid;  die zwarte pieten zijn meestal de bestuurders van zorgorganisaties. Of ze maken op voorhand de strategische keuze om op bepaalde gebieden geen ondersteuning meer te bieden en dan krijgen ze de zwarte piet van de oppositie in de Tweede Kamer. (‘Hoe durf je, iets niet meer doen!?’) Of ze bieden wel nog ondersteuning en gaan ten minste 25 procent bezuinigen. Dan krijgen ze of de zwarte piet van de cliënten ('Er gaat zo veel van de bestaande zorg af, hoe kunnen jullie dat nou doen?') of ze krijgen hem van de gemeente ('We hebben een contract met de aanbieder waarin de kwaliteit gegarandeerd is. Als dat in de praktijk niet wordt waargemaakt, ligt dat aan de aanbieder'.)

Boodschap

De afgelopen weken is staatssecretaris Van Rijn door Nederland gereden en heeft hij alle betreffende wethouders gesproken. Wat schetste mijn verbazing: overal zijn 'ze' er klaar voor. Dat is blijkbaar wat de staatssecretaris in het hele land hoort. Het is in ieder geval de boodschap in de media.

Raamovereenkomsten

Tja, als de vlag uitmoet omdat zorgaanbieders raamovereenkomsten tekenen waarin kwaliteitseisen staan verwoord én de bezuiniging van ten minste 25 procent, dan zullen vele gemeenten klaar zijn. Voor mij was dit gebeuren vooral de bevestiging dat zwarte piet in 2015 gewoon weer terugkomt, waarschijnlijk ruim voor december.

Wat in de discussie nog niet of nauwelijks aandacht krijgt, is dat aanbieders failliet dreigen te gaan omdat ze onvoldoende liquide middelen hebben om de eerste maanden van het nieuwe jaar salarissen te betalen,  terwijl het maar afwachten is hoe veel ze mogen declareren en wanneer ze daar dan iets van op hun bankrekening zien. Daarover staat vaak niets in de raamovereenkomsten.

Noodverbandjes

Natuurlijk, zodra de eerste gevallen bekend worden, zullen her en der noodverbandjes worden aangelegd. Maar dan is er al veel ellende geschied. Een andere mogelijkheid is dat de organisaties wel de liquide middelen hebben en dan de komende jaren heel rap heel veel gaan interen op hun eigen vermogen. Die bezuiniging van 25 procent of meer moet natuurlijk toch ergens van worden betaald. En dat bij een administratieve lastendruk die een veelvoud is van wat de aanbieders vorig jaar kwijt waren. Wie krijgt die zwarte piet? De landelijke en gemeentepolitiek in ieder geval nog niet.

Applaus

Ook diverse zorgaanbieders doen mee met het politiek opportunisme. "Ja, het geld heeft te lang tegen de plinten geklotst. Nee, de cliënt stond eigenlijk nooit centraal, het budget stond centraal. Er is een revolutie nodig en wij lopen hierin voorop." Applaus in de krant en bij de wethouder. Dat soort verhalen wil het publiek blijkbaar horen. Mijns inziens zou iedere bestuurder die dit roept een 'lastig gesprek' met zijn raad van toezicht moeten krijgen. Als je dit vindt, had je namelijk veel eerder dingen anders moeten gaan doen. Participatie is echt geen nieuw fenomeen.

Andere geluiden

Er zijn gelukkig ook andere geluiden. Ik richt me vooral op de signalen bij cliënten, ambtenaren, medewerkers, wethouders en andere betrokkenen die aangeven dat we samen tot andere vormen van zorg- en ondersteuning moeten zien te komen. Het gaat dan om sociale innovatie en partnerschap tussen overheid, organisaties in het sociale en het zorgdomein en de burger.

Samen

Dat vraagt echt van iedereen ander gedrag. Er is geen andere weg naar succes dan samen invulling geven aan de decentralisaties en accepteren dat dit de komende jaren op veel fronten en bij veel mensen 'pijn' gaat doen. 

Op dit vlak zijn we nog echt niet klaar voor 2015. Hoe dan ook,  zo lang er signalen blijven komen die gaan over sociale innovatie en nieuwe samenwerkingsvormen, wil ik wel zwarte piet zijn.

Marc van Ooijen
Bestuurder en toezichthouder

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Job Schreuder

10 november 2014

Moedige opinie. Bedenk dat we ook nog in een late fase van een politiek en bestuurlijk pokerspel zitten bij de decentralisaties en transities van de langdurige zorg en jeugdzorg. In de komende jaren zullen de betrokken bewindslieden het succes claimen van een geslaagde noodzakelijke (financiële) hervorming in de langdurige zorg. Lees per individuele zorgvrager forse bezuiniging. Zwarte Pieten zijn dan al gedecentraliseerd naar gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren.
De vraag is natuurlijk of die financiële ombuigingen dan zullen zijn bereikt door veronderstelde voordelen van organiseren van zorg en ondersteuning dicht bij huis, en door een geslaagd (verantwoord) extra beroep op eigen kracht en zelfredzaamheid, en door het op initiëren van een participatie samenleving. Om dat te kunnen meten is het overigens nodig daarvoor nu al goede (niet eerst financiële) indicatoren te hebben.
Of tekent zich nu duidelijk af dat de besparingen vooral gaan worden bereikt door (gedecentraliseerde) tarievenslagen richting aanbieders en mogelijk zelfs richting (toch al goedkoper werkende) budgethouders?
Het is naar mijn mening hoogste tijd dat de rijksoverheid open kaart speelt.
#Of nu expliciet zeggen dat voorop staat dat de ingeboekte besparingen in de langdurige zorg om budgettaire redenen nu eenmaal op korte termijn moeten worden gehaald. En dat we er met veel inzet en pijn bij de hervorming maar het beste van moeten zien te maken.
#Of nu expliciet zeggen dat de meeste gemeenten en zorgverzekeraars momenteel organisatorisch en inhoudelijk niet goed vorm geven aan het voorgestane rijksbeleid rond een veranderende langdurige zorg in een veranderende samenleving.
Dan kunnen Sinterklaas en Zwarte Piet al op 6 december 2014 op thuisreis. En kunnen we met alle betrokkenen (ook zorgvragers, naasten en mantelzorgers) in open dialoog en proces gaan. Over hoe we veranderingen in de langdurige zorg met cliënt centraal, met kwaliteit en met zoveel mogelijk eigen regie (wel) goed vorm kunnen geven.

Peter Koopman

11 november 2014

Het later gaan zoeken naar "schuldigen" is een standaardreactie die moet leiden tot verminderen van een eventueel nationaal schuldgevoel.
De systeemverantwoordelijke, i.c. VWS, legt verantwoording af binnen de huidige en toekomstige nationale democratische kaders en weer later reageren burgers in hun stemgedrag.
De zorgverlening zelf heeft inmiddels weer de best haalbare vorm en inhoud gekregen, mede omdat bestuurders en zorgprofessionals de continuïteit hebben gerealiseerd. Misschien zijn de transactiekosten in de zorg verminderd omdat het vertrouwen in hun bedoelingen is toegenomen of mogelijk vermeerderd omdat bijvoorbeeld het aantal rechtzaken tegen beslissingen van o.a. wethouders drastisch toenam. Wie zal het zeggen? Wat hopelijk blijft is de zorgzaamheid van verpleegkundigen voor de aan hun professionele zorg toevertrouwde patiënten. En die mag best kosteneffectief zijn, maar niet ondermaats.

Top