BLOG

De ggz-sector is ziek

De vele opeenvolgende veranderingen binnen de geestelijke gezondheidszorg (ggz), de jeugdzorg in het bijzonder, beginnen hun tol te eisen. De sector is ziek, goed ziek.

Van een hoog ervaren werkdruk bij 70 tot 80 procent van de medewerkers in de ggz kijkt niemand meer op. Als je bedenkt dat dit betekent dat de stoom bij meer dan 70 procent van de medewerkers uit de oren komt, dat zij aangeven dat zij het zo niet meer aankunnen, dan is er serieus iets aan de hand. De ervaren werkdruk is in de ggz twee keer zo hoog als het Nederlandse gemiddelde.

Het risico van onbeheersbare verzuim- en uitvalcijfers ligt op de loer. Een stijging van het verzuim en de verzuimfrequentie is een signaal. Dat het nog niet echt opvalt is omdat in de sector een meer dan evenredige vertegenwoordiging van hoogopgeleide en intrinsiek sterk gemotiveerde vrouwen werkzaam is, die ook nog overwegend parttime werken. Daardoor is er sprake van voldoende herstelmomenten. Blijft dat dit ziekmakend ongezond is en risico's op de langere termijn inhoudt.

Van de zotte

Maar het is ook een beetje van de zotte waar de sector mee wordt geconfronteerd. Begon het met marktwerking en invoering van concurrentie. Dat werd snel opgevolgd door een onbeheersbare drift in het registreren van verrichtingen volgens de systematiek van diagnose behandelcombinaties (DBC's), de overheveling van delen van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet, en de jeugdzorg naar de gemeenten. Daar komt bovenop dat elke gemeente ook nog eens zijn eigen wensen en eisen qua zorginkoop heeft en ook wisselende voorwaarden stelt aan het indienen van de declaraties voor geleverde zorg. De wijzigingen in regels en procedures zijn zo snel opgevolgd en zo multi-interpretabel dat dit bij de inrichting van deugdelijke zorgprocessen niet meer te volgen is.

Veel ggz-instellingen hebben te maken met controles op de omzetgegevens van 2014, omdat de regels waaraan de declaraties moeten voldoen onvoldoende bekend waren, onvoldoende eenduidig waren en dus ook niet goed binnen zorginstellingen opgevolgd werden. Daar kwam bij dat de politiek naar aanleiding van elk fraudegeval nerveus nieuwe regels bedacht en de instellingen met onbeheersbare eisen opgezadeld heeft. Dat heeft niets meer te maken met kwalitatief goede zorg. Dat is regelfetisjisme.

En na dit 'self-assessment' over 2014, volgt een soortgelijk controleproces over 2015. We schrijven medio 2016.

Jeugdzorg

De jeugdzorg is overgeheveld naar de gemeenten, die elk hun eigen voorwaarden stellen, hun eigen tariefstructuur opleggen en hun eigen termijnen hanteren bij het betaalbaar stellen van de verrichtingen. Of die dat maar even allemaal willen voorschieten in een periode waarin banken uiterst terughoudend zijn om binnen de sector te financieren. De sector is nu niet alleen geconfronteerd met een NBA-alert nummer 32, die van de accountants is uitgegaan, maar inmiddels ook met een banken-alert die vanuit het gezamenlijk bankwezen naar de sector direct en indirect naar de overheid is uitgegaan.

Dat het de goede integere hulpverlener wat veel geworden is, laat zich niet moeilijk raden.

Binnen de ggz is sprake van langdurende hulpverleningstrajecten. Toch wat anders dan een bezoek aan een ziekenhuis. Een gebroken heup leidt tot maximaal vier of vijf opnamedagen. Daarna kun je naar huis. De rekening kan dan al bij de zorgverzekeraar liggen. Hoe anders is het bij de ggz waar de betaling pas plaatsvindt nadat de behandeling is afgesloten.

Het stempel

Dat de hulpverlener horendol wordt van alle eisen, mag geen wonder heten; staat het stempel van de huisarts op de verwijzing, zit de verwijzing in het dossier, is de identiteit van de patiënt goed vastgesteld, is de hoofdbehandelaar op het juiste moment in de behandeling betrokken en kunnen we dat in het dossier zien. Ondertussen blijven we gewoon ons best doen. Zorgen we zo goed mogelijk voor onze patiënt, leveren we kwalitatief goede zorg, liefst volgens de laatste wetenschappelijke inzichten en blijven we blijmoedig innoveren.

Een goed zieke sector, die ggz.

Dominique Nijssen

Hoofd hrm bij Virenze Riagg

Dominique Nijssen_311

9 Reacties

om een reactie achter te laten

Jaap van den Heuvel

10 augustus 2016

Triest, maar waar.

Gijs van Loef

10 augustus 2016

U kunt ook het 'Pamflet voor De Nieuwe GGZ' ondertekenen!

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

10 augustus 2016

Dominique, de GGZ is vanwege hun intrinsieke motivatie al veel te lang veel te stil hierover.
Dienstverlening onder werkdruk gaat ten koste van kwaliteit en leidt tot fouten. In een ziekenhuis zijn die zichtbaarder en worden eerder geregistreerd. Maar binnen de GGZ is dat even zo goed waar. Daarbij is het onmenselijk om onder blijvende werkdruk door te gaan, dus ook respectloos naar de eigen medewerkers.
Laat je oproep veel navolging krijgen, niet als klacht, maar als signaal dat werkdruk binnen normale proporties een randvoorwaarde is om alle ontwikkelingen en wensen aan te kunnen. Nu vallen er slachtoffers onder medewerkers én cliënten!

D. Post

11 augustus 2016

De opmerking van Jaap van den Heuvel om weer eens opnieuw naar de financiering van de ziekenhuiszorg te kijken doet mij denken aan het advies dat wij destijds in de staatscommissie 'Modernisering Curatieve Zorg', de cie-Biesheuvel hebben gegeven. Wij stelden in de jaren '90 al dat we af moeten van de relatie tussen de hoeveelheid verrichtingen en het inkomen. Onze voorkeur ging uit naar een lump-sum-financiering of een abonnementsfinanciering een soort populatie-gerichte bekostiging. De adherentiegebieden van ziekenhuizen zouden dan een rol moeten spelen. We waren ervan overtuigd dat de fee-for-service financiering zou gaan leiden tot een forse volumeverhoging. Mijn eigen onderzoek van destijds toonde aan dat bij het opnemen van bepaalde onderzoeken in de verwijskaart het volume van die onderzoeken fors daalde. Er zijn betere bekostigingssystemen denkbaar dan de huidige ingewikkelde DBC-systemen met plafonds! Trek 'Biesheuvel'nog maar eens weer uit de kast.
Prof. dr Doeke Post, Sociaal-Geneeskundige en destijds lid van de cie-Biesheuvel

RM HES

11 augustus 2016

Alweer een illustratieve column, die aangeeft dat zeker de GGZ in een fuik zit, waarin bureaucratisme een grote rol speelt en waarbij de uitkomst zich voorspelbaar laat raden. Voorwaar een grote uitdaging voor de politiek. Partijcommissies pakken dit hopelijk wilskrachtig en met visie op, in aanloop naar de komende verkiezingen en waarbij men zich zeker moet hoeden om te veel te verwachten van een verbeterde automatisering.
Ruud Hes psychiater

D G o

14 augustus 2016

De partijen houden elkaar in een wurggreep. De keuze voor het systeem werd door alle direct betrokkenen, inclusief de NVZ(!), van harte ondersteund.

De zorgverzekeraars zijn niet of nauwelijks in staat om een inhoudelijke discussie te voeren en het ministerie met de verantwoordelijk minister zijn al bezig met de aanstaande verkiezingen en hun positionering daarin.

Jaap, je blijft met dit soort teksten, hoe graag ik ze ook lees, een roepende in de woestijn.

P.s. Sponsort de ZvdZ wel de juiste bvo?

D G o

14 augustus 2016

De reacties van DGo en D. Post staan abusievelijk onder het artikel van de heer Nijssen. Dat wordt veroorzaakt (al lang bestaand) door de een of andere fout in het programma wanneer vanuit binnengekomen e-mail wordt gereageerd op Skipr columns. Misschien kan dat een keer worden gerepareerd?

D G o

14 augustus 2016

Wanneer je het artikel leest van de heer Nijssen komt wel de vraag naar boven wanneer er nu eens iemand bij VWS wakker wordt en/of de lef vertoont toe te geven dat er toch wel een verkeerde weg ingeslagen is bij de financiering van de GGZ-zorg.

Paul van Rooij

15 augustus 2016

Dominique Nijsen, verklaart dat de ggz-sector ziek is. Hij gaat onder meer in op de gestegen werkdruk van werknemers in de ggz. Hoewel ook GGZ Nederland de signalen herkent die in het blog beschreven worden, is het goed om de cijfers iets te nuanceren. Bij het laatste onderzoek naar werkbeleving vanuit het programma AZW bleek inderdaad dat verreweg de meeste medewerkers (75%) aangaven dat de werkdruk is toegenomen. De ervaren werkdruk scoorde 2,7 op een schaal van 1 tot 5. Toch stelt 68% van de medewerkers in de ggz dat ze zeer tevreden zijn over hun werk. Niet voor niets scoort de ggz al jaren als de beste werkgever in het onderzoek naar favoriete werkgevers. Dat is toch iets anders dan dat bij 70% van de werknemers het stoom uit de oren komt. Dat betekent echter niet dat er niets aan de hand is.

Herordening van de ggz, met de vorming van de basis-ggz en de specialistische ggz, drie jaar geleden en de hervorming van de zorg met grote decentralisaties, bijna anderhalf jaar geleden, vragen veel aanpassingsvermogen van ggz-organisaties. Ook beddenreductie en ambulantisering vraagt om een andere manier van het organiseren van zorg en een andere manier van werken door medewerkers. Op de nieuwe situatie is door organisaties op verschillende manieren voorbereid.

Vertrouwen en verantwoordelijkheid als uitgangspunt
De ggz is een unieke sector. De ggz wordt gefinancierd uit vijf verschillende stelsels (Zvw, Wlz, Wmo, Jeugdwet en V&J). Dat maakt controle over de jaarrekeningen complex voor accountants. Maakt het die controles onzinnig? Nee, we hebben als ggz een verantwoordelijkheid te laten zien hoe het geld dat we uitgeven, besteden. Toch zien wij ook graag dat dergelijke controles anders georganiseerd worden. Het uitgangspunt zou vertrouwen en verantwoordelijkheid moeten zijn. En om dat te bereiken maken we als GGZ Nederland namens onze leden afspraken met accountants, zorgverzekeraars, het ministerie van VWS en de inspectie. Om zo te komen tot verbeteringen.

Dit geldt ook voor de lastendruk in het sociale domein. Is het zinnig dat alle 390 gemeenten eigen regels hanteren voor controle en verantwoording over geleverde zorg? Nee. En gelukkig vindt ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) dat niet. Daarom heeft GGZ Nederland, samen met andere zorgbranches en de VNG standaarden bepaald. En roept de staatssecretaris van VWS gemeenten op om deze standaarden toe te passen.

Kracht van de ggz
De kracht van de ggz zit in de meerwaarde die onze professionals kunnen bieden voor een betere geestelijke gezondheid. Goed voor mensen en onmisbaar voor de maatschappij. De kracht van de ggz zit in samenwerking met anderen, in het delen van expertise en beschikbaarheid, bijdragen aan een gezonde, productieve en veilige samenleving. Dit besef bestaat ook bij anderen buiten de ggz. Het is niet voor niets dat GGZ Nederland namens haar leden samenwerkt met patiënten- en cliëntenorganisaties, zorgverzekeraars, gemeenten, beroepsverenigingen, inspecties, toezichthouders, ministeries en andere branches in zorg en welzijn aan verbeteringen van de zorg en het tegengaan van administratieve lasten. Alles wat niet bijdraagt aan patiëntenzorg of bijdraagt aan doelmatige zorg moet geschrapt worden, dan wel voorkomen. En daarbij moeten we ook kijken naar wat zorgaanbieders zelf kunnen doen om administratieve lasten te verminderen, zodat er meer tijd voor zorg overblijft. Hieraan werken GGZ Nederland en haar leden.

Problemen te over, maar ziek? Nee! Het roer moet zeker om in de ggz. Het is daarbij beter te werken aan oplossingen dan jezelf ziek verklaren.
http://www.ggz-connect.nl/bericht/6499/de-ggz-sector-ziek-nee-maar-het-roer-moet-wel-om

Top

Skipr is een uitgave van Bohn Stafleu van
Loghum, onderdeel van Springer Media.