BLOG

Failliet gaan en ingrijpen is van alle tijden

Was dit nu nodig? In de media kreeg het faillissement van de Amsterdamse en Lelystadse ziekenhuizen de omvang van een nationale ramp.

Natuurlijk is het verdrietig als patiënten overgeplaatst moeten worden naar een ander ziekenhuis. Oude kwetsbare mensen die vertrouwd zijn met hun ziekenhuis, hun dokter en hun verpleegkundigen. En natuurlijk is het ook verdrietig als je al jaren in zo’n ziekenhuis werkt, je collega’s ook je vrienden zijn en je eigenlijk met elkaar een grote familie vormt.

Berg en Bosch

In 1992 gebeurde hetzelfde in Bilthoven met het ziekenhuis Stichting medisch centrum Berg en Bosch. Vlak voor Kerst werd het gesloten, de patiënten overgeplaatst en de medewerkers naar huis gestuurd in een tijd waarin geen arbeidsmarktkrapte bestond. Reden van de sluiting was de kwaliteit van zorg die niet langer gegarandeerd kon worden en de penibele financiële situatie waarin het ziekenhuis verkeerde. Failliet gaan en ingrijpen is van alle tijden.

Een faillissement gaat niet over een nacht ijs. De ziekenhuizen verkeerden in geldnood, de financiële bedrijfsvoering was niet op orde. Ook de kwaliteit van zorg liet te wensen over. Als er voldoende alternatieven zijn die aan de wettelijke eisen en regels voldoen, kun je niet anders dan in het belang van de betaalbaarheid en toegankelijkheid van zorg ingrijpen. En dus zijn we verplicht om te kijken hoe dit kan worden opgelost, voor de patiënt. En dat is precies wat er gebeurt.

Retoriek

Mensen roepen de ene week dat het schandalig is dat de zorgpremie stijgt, en diezelfde mensen roepen de andere week dat het schandalig is dat er een ziekenhuis failliet gaat. Grote woorden, maar vooral een hoop retoriek, want over de kosten die dit met zich meebrengt hoor ik ze niet.

Onze gezondheidszorg is gestoeld op een sterke basis, namelijk solidariteit. Rijke mensen betalen voor minder rijke mensen en gezonde mensen betalen voor zieke mensen. Daar betalen we samen per jaar ongeveer 76 miljard voor. Als we niets veranderen betalen we in 2040 bijna 176 miljard euro per jaar (RIVM, 2018). Daarom komt het kabinet samen met ziekenhuizen en verzekeraars ook met het plan “de juiste zorg op de juiste plek”. Omdat het geen optie is om alles zoals we dat nu kennen, in stand te houden. Omdat er goede alternatieven zijn, waar de patiënt goed geholpen wordt. Omdat we het aan onze stand verplicht zijn om ook voor toekomstige generaties zorg betaalbaar en toegankelijk te houden.

Keuzes maken

We zullen moeten veranderen, er zit niets anders op. In hoe we over de (inrichting van) zorg denken, en in hoe we de zorg vormgeven. We zullen keuzen moeten maken. Minder institutioneel, meer in de buurt, in de wijk en in netwerken. We zullen het samen moeten doen en we zullen de consequenties van deze keuzes ook onder ogen moeten zien. En dat kan ook het faillissement van een zorginstelling zijn. Voorop blijft altijd staan dat iedere inwoner van ons land de zorg krijgt die nodig is. Nu en in de toekomst. Daar moet het over gaan.

Marian Kaljouw

Voorzitter raad van bestuur Nederlandse Zorgautoriteit

Marian Kaljouw_311

8 Reacties

om een reactie achter te laten

Anton Maes

29 oktober 2018

Ik blijf toch wel met een aantal vragen zitten, ook voor de NZa
http://zorgenstelsel.nl/gebrek-aan-openheid-mede-debet-aan-faillissement-ziekenhuizen-2/

Gijs van Loef

29 oktober 2018

En kunt u de uitspraak "de kwaliteit van zorg liet te wensen over" toelichten? Wat zijn concreet uw bronnen?

Jasper Zwiers

30 oktober 2018

Beste mevr.Kaljouw, beste Slips,

Er wordt in dit bericht gesteld dat de achterliggende gedachte achter de huidige trend van ziekenhuizen in geldnood en faillissement, ligt in het terug dringen van de kostenlast. 15 oktober klonk hier nog een ander geluid, hetgeen ook door meerdere partijen onder uw aandacht is gebracht...
https://www.skipr.nl/blogs/id3699-nee-meneer-bos-kleine-ziekenhuizen-zijn-juist-goedkoper.html

Jasper Zwiers

30 oktober 2018

Excuus; autocorrect veranderde Skipr; er moet staan: beste Skipr

hans hof

30 oktober 2018

Het woord solidariteit wordt veelvuldig genoemd en terecht. Opvallend is echter dat niet wordt vermeld dat marktwerking haaks staat op solidariteit. Marktwerking = machtwerking en evenwichtige marktwerking vereist dat aanbieder en vrager beschikken over voldoende kennis om een transactie zodanig te kunnen beoordelen dat deze op verantwoorde wijze kan worden afgesloten. Bovendien, en dat is essentieel, moeten beide partijen van een transactie kunnen afzien omdat dat niet leidt tot onaanvaardbare gevolgen. In de gezondheidszorg is dat vaak niet het geval. Vandaar dat marktwerking in die sector als leidend beginsel niet bruikbaar is. Ook de toepassing als middel is onbruikbaar omdat dit middel onherroepelijk verandert in leidend beginsel. Gezondheidszorg vraagt om solidariteit en dat kan alleen via politiek en overheid worden gerealiseerd.

Jaap van den Heuvel

30 oktober 2018

Er is geen marktwerking; prijzen en kwaliteit zijn volstrekt intransparant. Maar klaarblijkelijk is er wel een plan om te kosten in de hand te houden door ziekenhuizen te sluiten. Misschien kan dat plan wel openbaar gemaakt worden. Dat scheelt een hoop gedoe voor de betrokken ziekenhuizen. Zo niet dan zou het fijn zijn als de NZa de prijzen eindelijk eens openbaar maakt. Dat is namelijk de beste indicator voor een dreigend faillissement en ernstige kwaliteit- en veiligheidsproblemen.

Keijman

2 november 2018

Goed om te lezen dat burgers van dit land volgens u mogen rekenen op de zorg die nodig is. Ik deel uw mening dat een ongezond bedrijf niet koste wat het kost overeind gehouden moet worden.
Wat ik mis in uw verhaal is aan welke kwaliteitseisen voldaan moet worden ten aanzien van de continuïteit van zorg in geval van een faillissement.
Hanteren we dan zorgvuldig dezelfde wet- en regelgeving, normen, eisen en toezichtsinstrumenten als aan de zorg die geleverd wordt in organisaties die niet failliet zijn? Of hebben alle zorgpremie betalende burgers dan geen recht op duidelijkheid over de termijn waarop en door wie de zorg/behandeling gecontinueerd wordt en krijgen de professionals de mogelijkheid om de zorgrelatie zorgvuldig en met ook voor de menselijke maat af te ronden en over te dragen.
Bij mij ontstaat ten gevolge van de berichtgeving het beeld dat de onduidelijkheid bij de patiënten van de failliete ziekenhuizen het gevoel van kwetsbaarheid en afhankelijkheid versterkt en angst oproept. Zij maken zich zorgen dat de kwantiteit en leven negatief kan worden beïnvloed. Dit leidt tot onzekerheid en (figuurlijke) pijn.
Professionals in de zorg noemen dit geen ‘retoriek’, maar weten dat je altijd moet erkennen wat er is. Voor hen heeft de patiënt altijd gelijk en is pijn wat de patiënt zegt dat het is! Over de oplossing van de door de patiënt ervaren problemen zijn de professional en patiënt het niet altijd direct eens. Toch lukt het in de meeste gevallen wel om er samen uit te komen en gaan ze samen solidair aan de slag om het best mogelijke resultaat te bereiken.
Wanneer dit niet leidt tot het beoogde resultaat, wordt in zorgorganisaties nagegaan welke lessen hiervan kunnen worden geleerd om de (door de patiënt ervaren) kwaliteit te verbeteren.
Prachtig zo’n systeem waarin professionals bereid zijn de resultaten van hun eigen werk kritisch onder de loep te nemen en te onderzoeken welke onderliggende oorzaken hebben geleid tot het ongewenste resultaat.
Blame-free om te leren hoe zij in de toekomst de zorgverlening kunnen verbeteren om de kans op een betere uitkomst voor de patiënt te vergroten. Mooi voorbeeld van solidariteit!
Ik daag u uit om samen met uw collega toezichthouders deze methodiek toe te passen. Onderzoek zorgvuldig wat u als toezichthouders kunt doen om te zorgen dat het volgende faillissement leidt tot minder (zoals u dat noemt) ‘retoriek’.
Ik kan u uit ervaring meedelen dat het enorm verbindend werkt en je daarmee draagvlak creëert bij alle betrokkenen voor noodzakelijke veranderingen.
Als u ook de regering, zorgverzekeraars en gemeenten motiveert tot deze aanpak, bent u mijn zorgheldin van 2018.
Ik zie met belangstelling uit naar uw blog waarin u open en eerlijk de lessen beschrijft die u gezamenlijk heeft geleerd en uw verbeterplan presenteert.
Vervolgens vraagt u een selectie van de echte financiers van de gezondheidszorg in Nederland de resultaten van uw onderzoek en de door u voorgestelde veranderingen te beoordelen. Een dwarsdoorsnede van de populatie van het Slotervaart ziekenhuis stel ik me zo voor.
Daarmee zou u mijn vertrouwen winnen en echt de indruk wekken dat u vanuit uw verantwoordelijkheid in het stelsel wilt bijdragen aan de noodzakelijke basis van solidariteit.
Een faillissement van een ziekenhuis afhandelen als dat van de koekjesfabriek kan en mag niet voorkomen in een beschaafd land.
Bij deze mijn welgemeende excuses voor mijn retoriek.

Jeroen Gruiskens

13 november 2018

U spreekt helaas met mooie woorden zoals solidariteit zonder dat deze gestoeld worden op de werkelijkheid. Het is enkel een media verhaal geworden. De ware zorgkosten worden omhoog gedreven door 1) onvermijdelijke processen zoals demografische veranderingen, 2) de enorme toename aan dure zorg technologie, maar nog meer door de ontstane Zero-Sum competitie die wordt aangedreven door het NZa en het Zorginstituut (voorheen opmerkelijke het college van zorgverzekeraars genoemd). Mismanagement aan de kant van deze partijen drijven de kosten omhoog met factor die vele malen hoger is dan de onvermijdelijke gezondheidstrends. Er is overigens geen solidariteit meer en ook geen sprake meer van een universal health care system wat notabene door de WHO wordt gepropageerd. Er is geen universeel toegankelijk gezondheidssysteem meer simpelweg omdat mensen de zorg niet meer kunnen betalen. U en uw mede organisaties hebben verregaande marktwerking proberen te introduceren in iets wat een publieke voorziening zou moeten zijn. U zou moeten weten dat uiteindelijk in vrije markten het grote geld altijd wint. U had kunnen kiezen voor een tussen weg, een sterk gereguleerde markt, met enige marktwerking waar de zorgverzekeraar niet de macht heeft, maar uiteindelijk de patient, de zorgverleners en het verantwoordelijke ministerie. U werkt toe naar een Amerikaans systeem, en U leert niet van de fouten die zij hebben gemaakt. Ik vind dat uitermate onverstandig en zelf onkundig. Verder maakt u het ziekenhuizen ook onmogelijk om in te zetten op kostenbesparing door hen zo te belasten dat er geen goede zorg meer geleverd meer kan worden en er geen tijd meer over is om de zorg te verbeteren. U misbruikt de aard van Value-Based Health Care, waarde-gedreven zorg. Het frustreert mij enorm dat aan het hoofd van een onafhankelijk overheidsorgaan zo veel gemis aan ervaring, kennis en kunde van zorgeconomie en zorgsystemen bestaat dat zelfs mijn 1ste jaars Master Studenten feilloos kunnen uitleggen hoe het Nederlandse zorgbeleid faalt. En ter zijde: Achmea, een van de grootste zorgverzekeraars boekte een verlies van 2 miljard op haar investeringen. Een week later wil de CEO de zorgpremie verhogen. Is dit nu solidariteit? Nee is neo-liberaal kapitalistische uitbuiting van het Nederlandse zorgsysteem en U bent verantwoordelijk dat dit kan gebeuren.

Top