De onderzoekers vergeleken de data van 1.192 patiënten die een prehabilitatieprogramma volgden. Het programma draait om het zo fit en gezond mogelijk worden vóór de operatie. Naast driemaal per week trainen, kregen de patiënten extra eiwitten en vitamines en was er veel aandacht voor mentale begeleiding en leefstijlaanpassingen, zoals stoppen met roken. Het programma duurde vier weken. De deelnemers werden vergeleken met een vergelijkbaar aantal patiënten dat het programma voorafgaand aan de operatie niet volgde.
Standaardbehandeling
De prehabilitatiepatiënten werden in 18 verschillende Nederlandse ziekenhuizen volgens hetzelfde format getraind voordat zij een operatie moesten ondergaan. “Doordat alle patiënten op dezelfde manier werden voorbereid op hun operatie, laat dit onderzoek zien welke meerwaarde prehabilitatie heeft als we het als standaardbehandeling aanbieden”, zegt UMCG-onderzoeker en chirurg Joost Klaase. “Zowel jongere als oudere patiënten, fitte en minder fitte patiënten deden mee en hebben er baat bij om voor een operatie te werken aan hun conditie.”
Lees ook op Zorgvisie: ‘Fit4Surgery is juist zo’n goed voorbeeld van passende zorg’
Bij de patiënten die voor de operatie werkten aan hun conditie, zagen de onderzoekers 20 procent minder complicaties. Ook vonden er minder IC-opnames plaats bij een complicatie en werd de ligdag in het ziekenhuis met 1,8 dag verkort. “Door te werken aan je conditie in een onzekere tijd met kanker, heb je zelf invloed op een betere uitkomst van je operatie.” Het onderzoek is afgelopen week gepubliceerd in JAMA Surgery en is het grootste prehabilitatieonderzoek tot nu toe dat gebruik maakt van patiëntgegevens in de dagelijkse praktijk.
Prehabilitatiepoli
In 2019 richtte UMCG al een prehabilitatiepoli op voor patiënten die een lever-, galweg- of alvleesklieroperatie moeten ondergaan. Voorafgaand aan hun operatie worden zij gescreend op risicofactoren, zoals fitheid, voeding, mentale weerbaarheid, bloedarmoede, comorbiditeit zoals suikerziekte, roken en alcoholgebruik. Twee op de drie patiënten op de prehabilitatiepoli scoort onvoldoende op één of meerdere punten.
“Zij worden vervolgens geholpen met een op maat gemaakt trainingsschema waar ze in de weken voorafgaand aan de operatie mee aan de slag kunnen, thuis of in de eerstelijnszorg.” Op de prehabilitatiepoli ziet Klaase de positieve effecten: patiënten die voor de operatie werken aan hun conditie, hebben minder vaak complicaties.
Terugverdienen
Uiteindelijk hoopt Klaase dat prehabilitatie een vast onderdeel in de zorg wordt. Een obstakel is echter de vergoeding van preoperatieve fysiotherapie. “Complicaties kosten ontzettend veel geld, dus je hebt het al snel terugverdiend”, zegt Klaase. “Werken aan de conditie is niet alleen goed voor de patiënt zelf, maar ook voor de zorg.”
