Hoogleraar betaalbare en toegankelijke zorg aan het Radboudumc, Patrick Jeurissen
Het aantal mensen dat in de ggz werkt, steeg de afgelopen jaren, terwijl het aantal mensen dat in de specialistische ggz werd geholpen juist daalde. In de whitepaper die hij schreef met psychiater Christiaan Vinkers over wachttijden in de Nederlandse ggz, belicht Jeurissen de oorzaken achter deze paradox. “Je kunt dit deels verklaren doordat de administratieve last in de ggz relatief zwaar is en mensen daar soms meer mee bezig zijn dan met behandelen. Of doordat de gemiddelde productiviteit in de sector door de hoge arbeidsintensiteit überhaupt lager is dan elders. Maar het ligt vooral aan het feit dat veel meer medewerkers in de lichte ggz zijn gaan werken. De wachttijden voor de zware ggz zijn daarmee niet zozeer een schaarsteprobleem, maar een allocatieprobleem.”
Wissels verzet
Volgens Jeurissen zijn in de afgelopen vijftien jaar veel beleidswissels verzet van zwaardere zorg naar lichte zorg. “Dat is bewust of onbewust gedaan, vaak met de beste bedoelingen. De overheveling van de ggz vanuit de AWBZ naar verschillende domeinen heeft fragmentering in de hand gewerkt. Met de extramularisering vanaf 2012 is 35 procent van het aantal instellingsbedden in korte tijd afgebouwd. De extramurale capaciteit hield daarmee geen gelijke tred. Dat heeft zware gevolgen gehad. Het idee dat je met lichte zorg thuis ongewenste zorg in een instelling voorkomt, is op zichzelf sympathiek. Maar er lijkt geen bewijs dat er nu inderdaad minder mensen zware zorg nodig hebben.”
Bovendien zet Jeurissen ook vraagtekens bij de sterke groei van de vraag naar lichte ggz. “Uit onderzoek blijkt dat de ggz als sector veel sterker reageert op beleidsprikkels dan andere zorgsectoren. De vraag reageert heftig op beleidsingrepen. Ik denk bijvoorbeeld aan de korte periode van een paar jaar waarin er een eigen bijdrage van 200 euro gold voor lichte ggz. Dat leidde toen tot een afname van maar liefst 17 procent van de vraag. Dat is ongekend hoog en dat zie je in andere sectoren niet.”
Focus op zware zorg
Alloceer meer capaciteit voor de groep zware ggz-cliënten. Dat is volgens Jeurissen wat er moet gebeuren in de strijd tegen de groeiende wachtlijsten. “En dat zou het meest logisch zijn in een silo waarin geen marktwerking is. Want het verloop van een zware bipolaire stoornis laat zich niet makkelijk voorspellen. Een chirurg en een psychiater zijn allebei medisch specialisten, maar die laatste past wat mij betreft niet goed in het stelsel van de Zvw.”
