“Dat proces heeft echt tijd nodig”, zei zij. “Bij elke volgende uitbraak zou die eerste onzekere fase weer gebeuren.”
20 duizend signalen
De eerste signalen van een nieuw virus kwamen volgens Koopmans eind 2019 binnen vanuit de Chinese miljoenenstad Wuhan. Op dat moment was “niet te zeggen” hoe groot de kans was dat het virus ook naar Nederland zou komen. Zij benadrukte dat bij gezondheidsdiensten jaarlijks 20.000 van dit soort signalen binnenkomen. “Een keer of vijftig is het iets waar je wat mee moet.”
Dat een infectie met het coronavirus een zwaar verloop kon hebben, was Koopmans al snel duidelijk. De ernstige gevallen vormden volgens haar “het topje van de ijsberg”. Minder duidelijk was toen nog wat er “onder water” gebeurde. “Je weet niet hoeveel milde gevallen er zijn.”
OMT
Koopmans is de eerste getuige die de enquêtecommissie verhoort. Zij was lid van het Outbreak Management Team (OMT) dat het kabinet adviseerde over de aanpak van de coronapandemie. Ook deed zij in WHO-verband onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus dat tussen 2020 en 2022 wereldwijd miljoenen mensen het leven kostte.
Het OMT onder leiding van RIVM-directeur Jaap van Dissel kwam eind januari voor het eerst bijeen. Toen was inmiddels al duidelijk dat er sprake was van een nieuw coronavirus. Koopmans herinnert zich dat zij toen al “in de actiestand” stond, en dat zij daarin niet de enige was. In hoeverre het kabinet die signalen toen al serieus nam, zei zij niet te kunnen beoordelen.
Lastig dat wetenschap theorie werd genoemd
Dat de wetenschappelijke consensus over de oorsprong van het coronavirus op een gegeven moment als theorie werd gezien, vond Koopmans “lastig”. Volgens haar zijn betrokken wetenschappers het erover eens dat het van dier op mens is overgegaan.
“Uit politieke kringen kwam het idee voort dat er iets mis zou zijn gegaan bij een laboratorium in Wuhan”, zei Koopmans tijdens het eerste verhoor van de parlementaire enquêtecommissie corona. Commissielid Songül Mutluer stelde daarop dat er twee theorieën zijn voor de oorsprong. “Dat vind ik lastig in deze pandemie. Dat er processen op gang komen van buiten de wetenschap die de wetenschappelijke consensus in twijfel trekken.”
“Voor de bestrijding maakt het niet uit, je moet hetzelfde doen”, zei de viroloog over de discussie waar het virus vandaan komt.
Politiek
Tijdens het verhoor zei Koopmans dat ze te horen kreeg dat inlichtingendiensten informatie hadden dat het virus mogelijk uit een laboratorium zou komen. “Daarom heb ik in een publicatie opgeroepen om de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) die informatie te geven, zodat we het wetenschappelijk konden beoordelen.” Dat gebeurde uiteindelijk niet. Koopmans noemde deze theorie “vooral erg politiek”.
Koopmans ging begin 2021 namens de WHO naar China om de oorsprong van het virus te onderzoeken. Hoe het virus precies onder mensen is uitgebroken, wist ze niet te achterhalen. Het was voor Koopmans wel duidelijk dat het van dier op mens is overgegaan. (ANP)
